Култура и туризам

Верувања од Разлошко

razlog

razlogГрадба на куќа

Кога се започнува да се копа темел за градење нова куќа, обично, се почнува со работа во понеделник (поретко во четврток). Во темелите се поставува првиот камен, како и ново грне „неукотлено“, т.е. неупотребувано и шишенце со светена вода (вода осветена во црква од свештеник). Кога пак, се започнува да се гради куќата се коле курбан – бело јагне или бела овца. Курбанот го јадат мајсторите, членовите на семејството што ја гради куќата и нивни блиски роднини. Се` што ќе остане од курбанот (кожа, коски и сл.) се закопува во темелот на куќата.

Кога се става покривот, меѓу две греди се оптега јаже, на коешто се ставаат подароците за мајсторите, донесени од членовите на семејството што ја гради куќата, од блиски роднини, соседи, пријатели. Се носат обично кошули, крпи, чорапи и слично, а еден од мајсторите со силен глас ги благословува дарителите, како што тие ги носат подароците.

Матица

Ако некој стопан има работници на нивата – собираат пченка и некој од работниците најде „матица“ (пченка со два или повеќе врвови), се верувало дека тоа е голем касмет и знак дека на стопанот на нивата „ќе му се манатаа фногу царевини“ т.е. ќе има голем бериќет. На таков работник стопанот му дава две надници или нешто друго.

Презерце

Црвено марамче со кремово-бел украс. Се ставало на престелката на невестата. Таа го држела со двете раце и тоа и поминувало преку рацете (през-раце) поради што и се викало презерце. за ова презерце деверот ја држел невестата и ја изведувал од мајчиниот и` дом. Во минатото младите невести оделе на Спасовден на Спасева црква и таму ги оставале презерцата.

Престапуљка

Кога прооди мало дете му се месува „престапулка“. За машко дете се месува киснат леб, а за девојче се приготвува погача намачкана одозгора со мед (да ја грабнат како питка со мед т.е. да се омажи млада). На дворот врз софра се стават парчиња од лебот односно погачата, книга, пари, чеканче и друго. Деца од околу две до пет години го фаќаат малото дете за раце и се вртат три пати околу софрата, а потоа му велат да си земе нешто од софрата. Ако земе книга, присутните коментираат дека ќе му оди учењето-ќе стане учител, ако земе пари-ќе стане трговец, ако го земе чеканчето–ќе стане мајстор итн. Потоа децата земаат леб односно погача од софрата и со трчање излегуваат во дворот. На ист начин постапуваат и оние што доаѓаат однадвор, со трчање влегуваат да земат погача и со трчање излегуваат; за да се ожени (омажи) малото дете навреме; да не го женат стројници и баби.

„Престапуљката“ се прави секогаш на новина, кога месечината почнува да расте, за да расте и детето.

Гатанки

Ѕид ѕидосано, вар варосано, нито дупка, нито полупка. (јајце)
Ни прозорче, ни вратица, п’на кашча сус дечица. (тиква)
Тетин тета шчипеше, муѓи них нешчо пискаше. (подница, баница и вршник)
Повиен туту з девет пелени. (кажал/зелка)
Крпен дедо крпен, с егла не боднат. (кажал/зелка)
Увиено дуду в девет пелени. (кажал-зелка)
Тука тута, там тута, ага ле била тута зад вратата. (метла)
Црвен петел под земја пее. (цвекло)
Весо се веси, клечо се клечи, рипна клечо, фана весо. (котел и верига на огнишче)
Дрипава Циганка пред царе излааза. (баница)
Црно маленко, царе повдига. (б’а/болва)
Отука брег, отам брег, в срадата жив човек. (дете и лулка)
Црвенко маненеко царот пак измешча. (ѕуница/шумска јагода)
Бесна кучка в гора лае. (балтија/секира)
В малечко грненце, блачко варивце. (лешпник)
Весила се весулка, дошла каракасулка, откаснала весулка. (чушки/боранија и жена)
Сива кобила по љувае пасе. (коса)
Д’га Мара без кокале. (кадеш/чад)
Д’га Мара сенќа нема. (река)
Сиво биче по тумба пасе. (вашка/ вошка)
Црно мече газо си пече. (котле над огин)

Одкнигата„РазлошпкаЕлешница“одЃоргиПоп–Атанасов,Скопје 2012 г.

Подготви: Марко Китевски

Најново од: Култура и туризам

Света великомаченичка Злата Мегленска

Непоколеблива вера и духовна сила пред насилството На 26 октомври, односно на 13 октомври според јулијанскиот календар, Македонската православна црква – Охридска архиепископија го чествува споменот на света великомаченичка Злата Мегленска. Нејзиниот живот и маченичкото страдање остануваат силно сведоштво за верноста кон Христа и за достоинството што не се покорува пред насилството. Според нејзиното житие, […]

„Што заборави Европа“ – сведоштвото на Мито Алексовски Клавчов повторно пред читателите

Виктор Бивел Книгата „Што заборави Европа: Борбата на Егејските Македонци“, чиј автор е Мито Алексовски Клавчов, денес е достапна како бесплатна е-книга. Со тоа, сведоштвото на еден прогонет Македонец повторно се отвора пред читателите и пред јавноста до која било упатено: Европа што зборува за еднаквост, слобода и достоинство. Мито Алексовски Клавчов бил долгогодишен претседател […]

Архиепископот Доситеј – првиот поглавар и возобновител на Македонската православна црква – Охридска архиепископија

Од духовните средишта во Преспа и Охрид до возобновувањето на древната архиепископија, македонската црковна историја сведочи за истрајноста на верата и за стремежот кон сопствен духовен дом. Во таа вековна приказна, архиепископот Доситеј зазема исклучително место. Историјата на Македонската православна црква – Охридска архиепископија е длабоко поврзана со духовното и културното наследство на Македонија. Во […]

Пожаране – селото на „Благуно дејче“, вековните преданија и духовните светилишта

Пожаране е село во областа Горни Полог, во Општина Врапчиште, сместено на источните падини на Шар Планина. Со својата вековна историја, богато духовно наследство и име опеано во македонската народна песна, тоа живее во паметењето на многу поколенија. Иако иселувањето испразнило многу од неговите домови, песната „Благуно дејче, пожаранче“ и селските храмови остануваат силна врска […]

Свети апостол Тома – од сомнежот до непоколебливата вера

Црквата „Св. апостол Тома“, во с.Зубовце чиј ктитор е скулпторот Томе Серафимовски, https://mn.mk/makedonski-legendi/881-akademik-tome-serafimovski/  се издвојува со својот необичен иконостас, исто така негово дело. Како плод на неговата духовна и скулпторска имагинација, иконостасот ја преточува сликаната икона во скулпторски израз. Изработен во техниката барелјеф во бронза, тој претставува несекојдневен спој на православната иконографија и современото скулпторско творештво. […]

Моштите на св. Климент: Черепот на светецот му припаѓа на Охрид, а не на туѓи земји

Ако чесната глава на свети Климент може да патува од Грција до Бугарија за поклонение, зошто не може да биде донесена во Охрид – градот во кој тој живеел, творел и бил погребан? Постојат историски неправди за кои не смееме да молчиме. Една од нив е прашањето за моштите на свети Климент Охридски, просветителот чие […]

Митрополитот Наум – вториот македонски владика по обновувањето на МПЦ

Името и делото на митрополит Наум – вториот владика Македонец е тесно поврзано со Македонската православна црква и со духовно-црковното и националното обединување на Македонците во Македонија и во дијаспората. Митрополитот Наум е хиротонисан по возобновувањето на Охридската архиепископија во лицето на МПЦ. Треба особено да се нагласи дека Македонскатаправославна црква одиграла првостепена улога за […]

Климент – првиот македонски митрополит и прв Преспанско-битолски архиереј

Митрополит Климент чие световно име пред хиротонијата за архиереј на MПЦ му беше Никола Трајков, е прв македонски митрополит преспанско-битолски, прв архијереј во Битола по обновувањето на Македонската православна црква и втор македонски архијереј потписник на соборската Одлука од 1967 година за обнова на афтокефалниот статус на Македонската православна црква (денес МПЦ – ОА). Како […]

To top