Култура и туризам

Ваташката гајдаџиска тајфа на семејството Баснаркови

gajda1

gajda1Песната, орото и веселбата биле сакани како од младите така и од постарата генерација. Животот на населението во Ваташа бил тежок и напорен, било потребно да се вложи многу труд за да одолее на скапиот живот, на експлоатацијата и да се обезбеди егзистенција на семејството. Меѓутоа ваташани ја сакале  музиката, веселбата, песната, орото и секоја пригода ја користеле да заиграат и запеат. Свадбите биле најчестата пригода луѓето да се развеселат и да заиграат, а биле користени и скоро сите верски празници, кои им овозможуваат на луѓето барем за миг да заборават на секојдневните обврски и да се опуштат барем малку. Во Ваташа се играло и веселело и на религиозните празници, но и помеѓу нив. Ако не била селска слава или свадба, младите организирале игранки во неработните денови. Игранки се приредувале во ваташкото училиште или во двете селски кафеани, обично во недела попладне.

Една од најпознатите гајдаџиски тајфи, или воопшто музички групи во селото Ваташа била музичка група на браќата и синовите од семејството Баснаркови, позната занаетчиска фамилија. Најстариот од нив Илија Баснарков многу убаво свирел гајда со сите чувства на тонската скала. Неговиот помал брат Лазо со гајда му држел „втор глас“. Во нивната музичка група настапувале уште и  Никола, постариот син на Илија, кој ги следел на дајре, кој исто така свирел гајда, а на гајда  многу убаво свирел и  вториот син на Илија, Цандо со второ даире. Овој музички состав ги свирел сите тогаш познати македонски, посебно тиквешки ора и песни како: Правото, Пајдушкото, Касапското, Ситното, Тиквешкото, Тешкото, песните: Елено моме, Славна остана гарата на Криволак, која се пеела на сите свадби и веселби, биле редовно пеани старите комитски народни песни, свадбинските песни и староградските песни. Нивното свирење било пратено со пеење во кое учествувала целата тајфа. Во скоро сите тиквешки села постоеле музички групи, меѓутоа кога некој повиден селски првенец ќе правел свадба или веридба, куќна слава, тогаш тие барале на тие прослави да им свират ваташките гајдаџии, кои во таа област биле најдобри во Тиквешијата.

Во една пригода познатиот ваташки трговец Јованче Мишев Делчев, ја пазарил ваташката гајдаџиска тајфа на семејството Баснаркови за верскиот празник Св. Кирил и Методиј да настапат во Солун. Тие се согласиле и за одредена сума за пари заминале за Солун каде што настапиле на Бех Чинарот, позната солунска чаршија каде се собирале трговците и повидните граѓани на Солун. Нивниот настап предизвикал големо внимание и долго време се зборувало за настапот на оваа тајфа во Солун.

Во времето на формирањето на Кралството Југославија, односно во 1920 година ваташките гајдаџии биле поканети да настапат во Белград, каде свој настап имале во Кралскиот дворец, пред кралот Александар Караѓорѓевиќ, кој воодушевен од нивниот настап и оригиналното музицирање и пеење богато ги наградил. Неколку години подоцна постои запис дека ваташката гајдаџиска тајфа на семејстдсото Баснаркови во Белград снимиле грамофонска плоча, но до денес не е сочуван ниту еден примерок од таа плоча.

Традицијата на семејството Баснаркови ја продолжил Коло Баснарков кој заедно со Васил Хаџиманов во 1938 година ја формирале Тиквешката фолклорна група, во која Коло Баснарков бил прва гајда, потоа имало уште една гајда, две даириња, на прим свирел и Васил Хаџиманов. Во рамките на групата имало одлични пејачи како Тасо Плетварски,  Сијча Атанасова, Рада Глигорова Илиева и др. Бидејќи бил најстар од сите членови на групата со името на Коло Баснарков се поврзани многу анегдоти кои им се случиле на нивното подалечно патување во Белград каде настапиле на фестивалот на фолклорни групи од Југославија на кој освоиле прво место. Освоеното прво место на фестивалот во Белград во 1939 година на Тиквешката фолклорна група и овозможил учество на меѓународниот фестивал во Њујорк во 1940 година, меѓутоа отпочнувањето на Втората Светска Војна го спречило одржувањето на овој фестивал.

Од книгата „Ваташа“ од Петре Камчевски, Кавадарци 2012 г.

Подготви: Марко Китевски

Најново од: Култура и туризам

На 19 септември 1992 година, во селото Стајковци, Скопско, бил поставен и осветен камен-темелникот на новата православна црква посветена на светите браќа Кирил и Методиј.

Со поставувањето на камен-темелникот започнала изградбата на нов духовен дом за православните верници од Стајковци – храм посветен на сесловенските просветители, чие дело оставило неизбришлива трага во духовната, културната и писмената традиција на Македонија и на словенските народи. Светите Кирил и Методиј, родени во Солун во IX век, се меѓу најзначајните личности во христијанската и […]

Солунските браќа свети Кирил и свети Методија

Свети Кирил и свети Методиј Солунски се родени браќа од градот Солун. Потекнуваат од угледно и богато византиско семејство, од таткото Лав и мајката Марија. Постариот брат, Методиј, како офицер поминал десет години меѓу македонските Словени. Потоа се оддалечил, заминувајќи на планината Олимп и се предал на монашкиот живот. Таму му се придружил и Кирил […]

Македонскиот рубин – камен што го носи името на Македонија

Македонскиот рубин не е само скапоцен камен. Тој е природно богатство создавано во длабочините на македонската земја, минералошка реткост поврзана со прилепскиот крај и скапоценост што денес го носи името на Македонија во светот. Во белите мермери во околината на Прилеп природата оставила нешто навистина необично – кристали на корунд со розова, малинова и црвеникава […]

Струшки книжевни средби – 2026“: Празник на македонскиот пишан збор и книжевноста

На 20 септември се одржаа традиционалните „Струшки книжевни средби – 2026“, меѓународна книжевна манифестација што секоја година ги собира авторите и љубителите на литературата во Струга и Вевчани. Во градот на поезијата, каде што македонскиот пишан збор има длабоки корени и богата традиција, „Струшките книжевни средби“ и годинава живееја во ритамот на литературата, создавајќи простор […]

Рождеството на Пресвета Богородица, во народот познато како Мала Богородица

Дваесет и први септември е датум што во македонскиот историски и културен календар е поврзан со повеќе значајни личности и настани, а воедно има и особено место во духовниот живот на македонскиот народ. На овој ден Македонската православна црква – Охридска архиепископија го одбележува Рождеството на Пресвета Богородица, во народот познато како Мала Богородица. Според […]

Промоција на „Раскинување на договорот“ во „Матица македонска“ – Сотирис Минас, Гркот кој ја побара вистината и ја засака Македонија

Во присуство на бројна публика, на 19 септември во книжарницата „Матица македонска“ во Скопје беше промовирана двојазичната поетска збирка „Раскинување на договорот“ на грчкиот поет и преведувач Сотирис Минас – автор кој нема македонско потекло, но сам го научил македонскиот јазик и преку своето творештво отворено проговори за Македонија, македонскиот јазик, идентитетот и правото на […]

Новото истражување на Ставре Џиков отвора прашање кое води длабоко во минатото на овој стар христијански простор

Дали на Пеленица над Драчево навистина постоел манастир со необичното име „Свети Ерусалим“? Новото истражување на Ставре Џиков отвора прашање кое води длабоко во минатото на овој стар христијански простор. Документите го потврдуваат името „Свети Ерусалим“, додека археолошките наоди сведочат дека Пеленица била значајно христијанско место уште во доцната антика. На само неколку километри над […]

Кралскиот оклоп од Кутлеш – ремек-дело на македонските мајстори од IV век пред нашата ера

Ова не е обичен војнички оклоп. Станува збор за исклучително дело на античкото оружарство, откриено во Кралската гробница II во Кутлеш, на просторот на древната македонска престолнина Ајга. Изработен од железо и богато украсен со злато, оклопот сведочи за моќта, богатството и високото мајсторство на Македонија во IV век пред нашата ера. Кралските гробници во […]

To top