Култура и туризам

Ваташката гајдаџиска тајфа на семејството Баснаркови

gajda1

gajda1Песната, орото и веселбата биле сакани како од младите така и од постарата генерација. Животот на населението во Ваташа бил тежок и напорен, било потребно да се вложи многу труд за да одолее на скапиот живот, на експлоатацијата и да се обезбеди егзистенција на семејството. Меѓутоа ваташани ја сакале  музиката, веселбата, песната, орото и секоја пригода ја користеле да заиграат и запеат. Свадбите биле најчестата пригода луѓето да се развеселат и да заиграат, а биле користени и скоро сите верски празници, кои им овозможуваат на луѓето барем за миг да заборават на секојдневните обврски и да се опуштат барем малку. Во Ваташа се играло и веселело и на религиозните празници, но и помеѓу нив. Ако не била селска слава или свадба, младите организирале игранки во неработните денови. Игранки се приредувале во ваташкото училиште или во двете селски кафеани, обично во недела попладне.

Една од најпознатите гајдаџиски тајфи, или воопшто музички групи во селото Ваташа била музичка група на браќата и синовите од семејството Баснаркови, позната занаетчиска фамилија. Најстариот од нив Илија Баснарков многу убаво свирел гајда со сите чувства на тонската скала. Неговиот помал брат Лазо со гајда му држел „втор глас“. Во нивната музичка група настапувале уште и  Никола, постариот син на Илија, кој ги следел на дајре, кој исто така свирел гајда, а на гајда  многу убаво свирел и  вториот син на Илија, Цандо со второ даире. Овој музички состав ги свирел сите тогаш познати македонски, посебно тиквешки ора и песни како: Правото, Пајдушкото, Касапското, Ситното, Тиквешкото, Тешкото, песните: Елено моме, Славна остана гарата на Криволак, која се пеела на сите свадби и веселби, биле редовно пеани старите комитски народни песни, свадбинските песни и староградските песни. Нивното свирење било пратено со пеење во кое учествувала целата тајфа. Во скоро сите тиквешки села постоеле музички групи, меѓутоа кога некој повиден селски првенец ќе правел свадба или веридба, куќна слава, тогаш тие барале на тие прослави да им свират ваташките гајдаџии, кои во таа област биле најдобри во Тиквешијата.

Во една пригода познатиот ваташки трговец Јованче Мишев Делчев, ја пазарил ваташката гајдаџиска тајфа на семејството Баснаркови за верскиот празник Св. Кирил и Методиј да настапат во Солун. Тие се согласиле и за одредена сума за пари заминале за Солун каде што настапиле на Бех Чинарот, позната солунска чаршија каде се собирале трговците и повидните граѓани на Солун. Нивниот настап предизвикал големо внимание и долго време се зборувало за настапот на оваа тајфа во Солун.

Во времето на формирањето на Кралството Југославија, односно во 1920 година ваташките гајдаџии биле поканети да настапат во Белград, каде свој настап имале во Кралскиот дворец, пред кралот Александар Караѓорѓевиќ, кој воодушевен од нивниот настап и оригиналното музицирање и пеење богато ги наградил. Неколку години подоцна постои запис дека ваташката гајдаџиска тајфа на семејстдсото Баснаркови во Белград снимиле грамофонска плоча, но до денес не е сочуван ниту еден примерок од таа плоча.

Традицијата на семејството Баснаркови ја продолжил Коло Баснарков кој заедно со Васил Хаџиманов во 1938 година ја формирале Тиквешката фолклорна група, во која Коло Баснарков бил прва гајда, потоа имало уште една гајда, две даириња, на прим свирел и Васил Хаџиманов. Во рамките на групата имало одлични пејачи како Тасо Плетварски,  Сијча Атанасова, Рада Глигорова Илиева и др. Бидејќи бил најстар од сите членови на групата со името на Коло Баснарков се поврзани многу анегдоти кои им се случиле на нивното подалечно патување во Белград каде настапиле на фестивалот на фолклорни групи од Југославија на кој освоиле прво место. Освоеното прво место на фестивалот во Белград во 1939 година на Тиквешката фолклорна група и овозможил учество на меѓународниот фестивал во Њујорк во 1940 година, меѓутоа отпочнувањето на Втората Светска Војна го спречило одржувањето на овој фестивал.

Од книгата „Ваташа“ од Петре Камчевски, Кавадарци 2012 г.

Подготви: Марко Китевски

Најново од: Култура и туризам

Свети апостол Тома – од сомнежот до непоколебливата вера

Црквата „Св. апостол Тома“, во с.Зубовце чиј ктитор е скулпторот Томе Серафимовски, https://mn.mk/makedonski-legendi/881-akademik-tome-serafimovski/  се издвојува со својот необичен иконостас, исто така негово дело. Како плод на неговата духовна и скулпторска имагинација, иконостасот ја преточува сликаната икона во скулпторски израз. Изработен во техниката барелјеф во бронза, тој претставува несекојдневен спој на православната иконографија и современото скулпторско творештво. […]

Моштите на св. Климент: Черепот на светецот му припаѓа на Охрид, а не на туѓи земји

Ако чесната глава на свети Климент може да патува од Грција до Бугарија за поклонение, зошто не може да биде донесена во Охрид – градот во кој тој живеел, творел и бил погребан? Постојат историски неправди за кои не смееме да молчиме. Една од нив е прашањето за моштите на свети Климент Охридски, просветителот чие […]

Митрополитот Наум – вториот македонски владика по обновувањето на МПЦ

Името и делото на митрополит Наум – вториот владика Македонец е тесно поврзано со Македонската православна црква и со духовно-црковното и националното обединување на Македонците во Македонија и во дијаспората. Митрополитот Наум е хиротонисан по возобновувањето на Охридската архиепископија во лицето на МПЦ. Треба особено да се нагласи дека Македонскатаправославна црква одиграла првостепена улога за […]

Климент – првиот македонски митрополит и прв Преспанско-битолски архиереј

Митрополит Климент чие световно име пред хиротонијата за архиереј на MПЦ му беше Никола Трајков, е прв македонски митрополит преспанско-битолски, прв архијереј во Битола по обновувањето на Македонската православна црква и втор македонски архијереј потписник на соборската Одлука од 1967 година за обнова на афтокефалниот статус на Македонската православна црква (денес МПЦ – ОА). Како […]

Зачнување на свети Јован Претеча и Крстител

Празник на надежта, молитвата и довербата во Божјата милост На 6 октомври, односно на 23 септември по јулијанскиот календар, Македонската православна црква — Охридска архиепископија го празнува Зачнувањето на свети Јован Претеча и Крстител. Овој празник нè потсетува на евангелското сведоштво за свештеникот Захарија и неговата сопруга Елисавета. Иако двајцата биле во поодминати години, во […]

На 6 октомври 1928 година — Од љубовта кон Раца се родило поетското име Рацин

Картичката што Кочо Солев ѝ ја испратил на Рахилка Фирфова останала значајно сведоштво за потеклото на едно од најголемите имиња во македонската книжевност. На 6 октомври 1928 година Кочо Солев испратил картичка до Рахилка Фирфова — Раца, во која ѝ соопштил дека го зема нејзиното име како свое. Со тој личен и емотивен чин, младиот […]

Горан Благоев, бугарски новинар и историчар: Бугарија ѝ предала на Грција и реликвија од Охридската архиепископија

Акт од 28 ноември 1916 година, посочен во извештаите за тврдењето на Горан Благоев, наведува 84 црковни старини од Охрид испратени на „привремено чување“ во Софија — меѓу нив и сребрена кутија со моштите на света Матрона, попишана како сопственост на градот Охрид. Бугарија ѝ предала на Грција и охридска реликвија во размената за останките […]

Светите маченички Вера, Надеж и Љубов и нивната мајка Софија

Светите маченички Вера, Надеж и Љубов и нивната мајка Софија На 30 септември Православната црква го празнува споменот на една мајка и нејзините три ќерки, чии имиња и денес зборуваат за верата, надежта, љубовта и мудроста. Според црковното предание, Софија живеела со своите ќерки во времето на римскиот император Адријан. Била христијанка и сама ги […]

To top