Полог претставува еден од најбогатите етнографски предели во Македонија, препознатлив по своите раскошни народни носии кои сведочат за вековната култура, умешност и естетика на македонскиот народ. Во овој регион се среќаваат три различни типа носии: долнополошка, горнополошка и носијата од петте села под планината Сува Гора, секоја со свои особености во кројот, украсувањето и симболиката.
Женската долнополошка носија се издвојува со долгата бела кошула богато украсена со црн релјефен вез и срмени украси. Особено впечатлив е долниот дел на кошулата, кој е украсен со сложени орнаменти, додека преку неа се носат две скутини – голема завјачка и мало скутинче. Горните облеки, како саја, салтафере, клашеник и шубаре, имаат различна намена според возраста на жената и претставуваат вистински пример за народна естетика.
Невестинската носија е најраскошниот дел од долнополошката традиција. Таа е надополнета со бројни декоративни елементи, појаси, додатни ракави, накит и украсни детали кои создаваат впечатлива целина. Жените од Долни Полог биле препознатливи по белите покривки на главата, поради што соседите ги нарекувале „белокрпки“.
Горнополошката женска носија се разликува по својата широка, многуклинеста кошула и богатите украси изработени од срма. Карактеристични се двете скутини – предната, подолга и шарено извезена, и задната, покуса и црна. За свадбените свечености се носела најубавата кошула со триесет клинови, надополнета со раскошни срмени облеки, појаси со долги рески и богат накит.
Невестинското „големо руо“ во Горни Полог било вистински симбол на богатство и углед. Покрај срмените покривки за глава, невестите носеле гердани, тепелаци, ушници и други украсни предмети. Поради изобилството на срма, накит и скапи материјали, оваа носија се смета за една од највредните и најскапите во Македонија. Според историските податоци, дел од украсите и материјалите пристигнувале дури и од Левантот.
Посебно место зазема носијата од петте села под Сува Гора. Таа значително се разликува од горнополошката и долнополошката традиција. Белата туниковидна кошула е украсена со богат гобленски и ажурен вез, а останатите делови од облеката се карактеризираат со темни тонови и ситни декоративни елементи кои создаваат впечатлив мозаичен изглед. Невестинската варијанта е дополнета со богат монистрен и метален накит, како кустек, подбрадник, узобразници и венци.
За разлика од женските носии, машката носија во Полог е поеднообразна. Низ целиот регион се носеле бели клашнени облеки украсени со црни гајтани. Во Горни Полог тие биле познати како беневреци, во Долни Полог како беневреци или чакшири, а во селата под Сува Гора како чашири. На горниот дел од телото се носеле минтан, антерија или јелек, украсени со срмени мотиви. Неизоставен дел од машката носија биле и качулата од овча кожа, плетените волнени чорапи – калчини, како и традиционалните опинци.
Носиите од Полог претставуваат непроценливо културно наследство и жив сведок на умешноста, креативноста и духовниот свет на Македонците. Нивната разновидност, богатство на орнаменти и совршена изработка ги вбројуваат меѓу најубавите традиционални носии во Македонија.
