Македонска Нација
Старите раскази сведочат за исцелувања, предупредувања и чудесни избавувања на Солун, чиј заштитник, според верата на жителите, се појавувал на градските ѕидини и ги одвраќал напаѓачите
„Чудата на Свети Димитрија Солунски“, познати под латинскиот наслов Miracula Sancti Demetrii, се едно од најзначајните дела на рановизантиската хагиографска книжевност.
Во збирката се опишани исцелувања, предупредувања за претстојни опасности, спасување од чума и глад, како и чудесната заштита на Солун за време на повеќе тешки опсади.
Најстарите раскази ги составил солунскиот архиепископ Јован во почетокот на VII век. Втората збирка, создадена од анонимен автор во втората половина на истиот век, ги поврзува чудата со големите воени и политички потреси во Македонија и на Балканот.
Светителот што не го напуштал својот град
Во расказите Свети Димитрија не е претставен само како маченик, туку како жив и постојано присутен заштитник на Солун.
Жителите верувале дека тој престојува во својата базилика, ги слуша молитвите и во најтешките мигови излегува да го брани градот. Некогаш бил гледан како млад војник со копје, другпат како коњаник или како чекори по бедемите и ги охрабрува бранителите.
Особено место во храмот имал неговиот кивориј, околу кој се собирале верниците. Таму, според преданието, болните добивале исцелување, а несреќните барале утеха и помош.
Исцелувањето на префектот Марјан
Меѓу најпознатите лични чуда е исцелувањето на префектот Марјан.
Според збирката, тој бил погоден од тешка болест и ја изгубил надежта дека ќе оздрави. Во страдањето му се јавил Свети Димитрија и му ветил помош. По молитвата и престојот покрај светилиштето, Марјан бил исцелен.
Овој расказ го прикажува светителот не само како воин и чувар на градот, туку и како милостив исцелител на луѓето во неволја.
Чудесното предупредување пред нападот
Едно од највпечатливите чуда се случило за време на празнувањето на Свети Димитрија.
Ноќта по празникот ненадејно се запалил сребрениот кивориј во базиликата. Голем број млади луѓе се собрале да го изгаснат пожарот и останале околу храмот.
Токму тогаш пристигнала вест дека непријателска војска се појавила пред градските ѕидини. Жителите веднаш се вооружиле и се искачиле на бедемите.
Според авторот, пожарот бил чудесно предупредување преку кое Свети Димитрија ги собрал и навреме ги подготвил бранителите. По тешката борба напаѓачите се повлекле.
Спасувањето од големата опсада
За едно од најголемите чуда се смета спасувањето на Солун за време на аварско-словенската опсада, која традиционално се поврзува со 586 година.
Градот претходно бил погоден од чума. Многу жители починале, преживеаните биле истоштени, а дел од населението се наоѓало надвор од ѕидините.
Непријателската војска пристигнала ненадејно со скали, опсадни кули, овнови и каменофрлачки направи. Според збирката, уште при пристигнувањето напаѓачите биле збунети и изгубиле време, поради што не успеале целосно да го изненадат градот.
За време на нападите многу од камењата фрлани кон ѕидините ја промашувале целта, додека бранителите со необична прецизност ги погодувале непријателските направи.
Иако малубројни и изморени, Солунјаните се охрабриле и ја продолжиле одбраната. На седмиот ден, кога се очекувал решавачкиот напад, непријателската војска ненадејно се повлекла, оставајќи ги шаторите, оружјето и дел од заробениците.
Авторот спасувањето му го припишува на Свети Димитрија, кој го избавил градот кога човечката надеж речиси исчезнала.
Свети Димитрија на градските ѕидини
Во преданијата за опсадите често се повторува ликот на Свети Димитрија како воин-заштитник.
Бранителите раскажувале дека го гледале како се движи по ѕидините, ги бодри граѓаните и ги одвраќа напаѓачите. Во други раскази тој се појавувал како млад војник во светла облека, со копје и штит.
Од овие преданија постепено се развил неговиот иконографски лик како небесен воин, вооружен и подготвен да го заштити народот. Во најстарите извори, сепак, неговата заштитничка улога е најсилно врзана за Солун, поради што бил нарекуван „градољубец“.
Чудото за време на морската опсада
Друго големо чудо се поврзува со опсадата предводена од Хацон во почетокот на VII век.
Напаѓачите подготвиле голем број моноксили – пловила издлабени од едно стебло – со намера истовремено да го нападнат Солун од море и од копно.
Градот немал доволно бродови за одбрана на пристаништето, па жителите поставиле вериги, дрвени препреки и железни шилци. На четвртиот ден започнал општиот напад.
Според збирката, токму тогаш настапила чудесната помош. Нападот бил нарушен, пловилата не успеале да се приближат до ѕидините, а меѓу напаѓачите настанале паника и неред.
Хацон бил заробен, а избавувањето на градот повторно му било припишано на Свети Димитрија.
Заштита од гладот
Во подоцнежните раскази светителот го спасува Солун не само од оружјето, туку и од гладот.
За време на блокадите престанувало снабдувањето со жито и основни производи. Резервите исчезнувале, цените растеле, а населението било доведено до работ на преживувањето.
Според преданието, Свети Димитрија им се јавувал на трговци и морепловци и ги насочувал нивните бродови кон Солун. Во миговите кога жителите очекувале глад, во пристаништето пристигнувале пловила натоварени со жито.
Чудесната помош се остварувала и преку луѓето – трговците, морнарите и соседните заедници што носеле храна во решавачките мигови.
Од градски заштитник до Мироточив светител
Со текот на вековите култот кон Свети Димитрија се проширил далеку надвор од Солун.
Тој станал еден од најпочитуваните воени светители во православниот свет. Особено било силно верувањето дека од неговиот гроб истекува свето миро со исцелителна моќ, поради што го добил името Мироточив.
На неговиот празник во Солун пристигнувале поклоници од различни земји. Тие носеле мали садови со миро од светилиштето, верувајќи дека преку него го добиваат благословот и заштитата на светителот.
Книга за верата и историјата на Македонија
„Чудата на Свети Димитрија Солунски“ се пред сè верско дело, создадено со намера да покаже дека градот бил спасуван по Божја волја и преку застапништвото на неговиот светител.
За верниците, расказите сведочат за чудотворната сила на Свети Димитрија. За историчарите, тие се важен извор за Солун и Македонија, за чумата, гладот, градската одбрана, воените направи и големите промени што го зафатиле Балканот во VI и VII век.
Нивната најсилна порака е надежта. Кога градот бил опкружен, бранителите малубројни, а храната исцрпена, Солунјаните верувале дека не се сами.
Од таа вера се родил ликот на Свети Димитрија Солунски како вечен чувар, воин, исцелител и заштитник на народот.
