Македонски легенди

Благоја Деспотовски – Шовељ (1919–1941): Млад живот положен за слободата на Македонија

Борец на Првиот скопски партизански одред, кој на само 22 години загинал во борбата против бугарската фашистичка окупација.

Благоја Деспотовски – Шовељ е роден во Дебар во 1919 година, а загинал на 7 октомври 1941 година во Скопје. Неговиот краток живот бил исполнет со работа, бунт против неправдата и решителност да се бори за слободата на Македонија.

Основното училиште го завршил во родниот Дебар. Во потрага по вработување заминал во Сремска Митровица, каде што во периодот од 1937 до 1938 година работел во бродоградилиштето. Таму се вклучил во работничкото движење и станал член на УРС-овите синдикати.

Во 1939 година дошол во Скопје и се вработил во Пиротехничкиот завод во Ѓорче Петров. Секојдневното соочување со тешката положба на работниците и со националното обесправување на македонскиот народ ја зацврстило неговата бунтовност. Се вброил меѓу младите скопски активисти што се спротивставувале на тогашниот режим.

Поради својата дејност бил уапсен од српската жандармерија и останал во затвор од 25 февруари до 6 април 1941 година. Затворањето не ја скршило неговата решителност.

Во првите редови на отпорот

Со воспоставувањето на бугарската окупаторска власт во 1941 година, Шовељ се вклучил во организирањето на отпорот. На 22 јуни учествувал на советувањето во Козле, на кое била донесена одлука да започнат подготовките за вооружена борба.

Набргу преминал во илегала и се приклучил на една од скопските диверзантски групи. Учествувал во акцијата за снабдување со експлозив од рудникот Радуша, придонесувајќи во подготовките за вооружениот отпор.

На 22 август 1941 година, при формирањето на Првиот скопски партизански одред, влегол во неговите редови. Бил дел од генерацијата млади борци што ја презеле тешката задача да се спротивстават на окупаторот.

Последната борба на скопските улици

На 7 октомври 1941 година, заедно со Александар Смилковски, учествувал во акцијата против бугарскиот полициски агент Мане Мачков.

При повлекувањето бил опколен од агентите што го гонеле. Во последните мигови активирал бомба, од која загинал и биле ранети дел од неговите гонители. Според описот на настанот, окупаторските агенти потоа пукале во него.

Така завршил животот на Благоја Деспотовски – Шовељ, само четири дена пред 11 Октомври, денот што ќе стане симбол на македонското народно востание.

Неговата жртва сведочи дека вооружениот отпор во Македонија се подготвувал и се развивал и пред тој историски датум. Зад него останал споменот на млад работник и борец што својата надеж за слободна татковина ја претворил во дејство.

Благоја Деспотовски – Шовељ останува во македонската историска меморија како еден од првите паднати борци на скопскиот отпор — млад Македонец чиј живот згаснал во борбата за слободата на Македонија.

Најново од: Македонски легенди

Димитар Влахов – живот посветен на македонското прашање

Димитар Влахов (1878–1953) е македонски револуционер, публицист, дипломат и државник, една од значајните личности во македонската национална и политичка историја. Неговиот животен пат ги поврзува револуционерните борби од крајот на XIX век, настојувањата за ослободување и обединување на Македонија и создавањето на современата македонска држава. Има луѓе што живеат во историјата и луѓе што учествуваат […]

Наде Проева

Наде Проева (9. IX 1949 – 6. XI 2024) е македонски историчар, универзитетски професор, научник со светско реноме и борец за македонската кауза. Таа е истражувач кој ја афирмираше античката историја на Македонија, која долго време бил запоставувана. Оставила длабока трага во македонската и светската историографија. Наде Проева е родена на 9 септември 1949 година […]

Романската монахиња Херувима (Светлана Михаела Танаса загина за вистината

Романската монахиња Херувима (Светлана Михаела Танаса, 1969–1998) студирала класични јазици во Јаши и ги проучувала делата на свети Јован Златоуст. Се упокоила на 8 ноември 1998 година, на 29-годишна возраст, и била погребана во манастирот Петру Вода во Романија. Во 1995 година добила стипендија од Фондацијата „Сорос“ за магистерски студии по средновековна историја на Централноевропскиот […]

Тома Прошев

Тома Прошев е роден на 10 ноември 1931 година во Скопје, а починал на 12 септември 1996 година на хрватскиот остров Зларин. Тома Прошев е Македонски композитор, диригент и музиколог, еден од најистакнатите автори на македонската современа музика и меѓу првите композитори што внеле нов звук во македонското музичко творештво. Гимназија завршил во родниот град. […]

Никола Беровски – големиот учител на Македонците во Албанија

Никола Беровски е роден во 1923 година во Битола, а починал во 1993 година во Тирана, Албанија. Има луѓе чие дело продолжува да живее во генерациите што ги описмениле, во книгите што ги оставиле и во јазикот што помогнале да се зачува. Меѓу нив е Никола Беровски, македонскиот учител, учебникар и преведувач кој својот работен […]

Бранко Гапо – великан на македонската кинематографија

Бранко Гапо (5 ноември 1931 – 18 ноември 2008) е еден од најзначајните македонски режисери. Со своето богато филмско творештво, како и со работата во театарот, телевизијата и радиото, оставил длабока трага во македонската култура. Роден е како Бранко Ивановски на 5 ноември 1931 година во Тетово. Неговата љубов кон филмот се развила уште во […]

Владо Черноземски – живот меѓу револуционерното подземје и Марсејскиот атентат

Владо Черноземски е роден на 19 октомври 1897 година во селото Каменица, денес дел од Велинград, Бугарија, Владо Черноземски загинал на 9 октомври 1934 година во Марсеј, Франција. Неговото вистинско име било Величко Димитров Керин. Како член на ВМРО, најнапред во времето на Тодор Александров, а потоа во организацијата предводена од Иван Михајлов, останал запаметен […]

Јордан Костадинов – борец за националните права на Македонците во Пиринска Македонија

Јордан Костадинов (9 ноември 1932 – 23 август 2019) бил борец за националните права на Македонците во Пиринскиот дел на Македонија, политички затвореник и еден од основачите и претседател на ОМО „Илинден“. Поради своето дејствување, двапати бил затворан од бугарските власти. Јордан Костадинов Иванов е роден на 9 ноември 1932 година во селото Белица, преименувано […]

To top