Македонски легенди

Мара Нацева

Тихомир Каранфилов

Тихомир Каранфилов

Мара Нацева – Анка е родена на 28 септември 1920 година во Куманово, а починала на 1 јули 2013 година во родниот град.

Таа била истакната македонска револуционерка, комунистички деец, првоборец и учесничка во Народноослободителната борба. Како делегат учествувала на Првото заседание на АСНОМ, на кое биле поставени темелите на современата македонска држава.

Тешките услови за работа и неправдите со кои се соочувале работниците ја поттикнале да му се приклучи на работничкото движење. Во 1936 година предводела штрајк во работилницата во која била вработена, по што останала без работа. Истата година била примена во Сојузот на комунистичката младина на Југославија – СКОЈ.

Во потрага по работа, во 1939 година заминала во Ниш, каде што повторно се вработила во текстилна работилница. Таму активно дејствувала во синдикалното движење и во Културно-уметничкото друштво „Абрашевиќ“.

Поради својата револуционерна активност била уапсена двапати. И покрај мачењето, не ги предала своите соборци и не признала ништо пред властите. По излегувањето од затвор, на почетокот од 1940 година, била избрана за член и секретар на Месниот комитет на КПЈ во Ниш.

Во октомври 1940 година, како делегат од Србија, учествувала на Петтата земска конференција на КПЈ во Загреб.

Борбата за слободна Македонија

По окупацијата на Кралството Југославија во 1941 година, Мара Нацева се вратила во Македонија и била избрана за член на Покраинскиот комитет на КПЈ за Македонија.

Во летото 1942 година била уапсена и интернирана во концентрационен логор во Асеновград, Бугарија. Додека се наоѓала во интернација, на 19 март 1943 година во Тетово била избрана за организациски секретар на Централниот комитет на Комунистичката партија на Македонија. Во ноември истата година била избрана и за делегат и член на АВНОЈ.

По враќањето од интернација заминала на слободната територија на планината Козјак. Заедно со Централниот комитет на КПМ и Главниот штаб на НОВ и ПОМ учествувала во борбените дејства на Народноослободителната војска на Македонија, меѓу кои и во Пролетната офанзива во 1944 година.

Како делегат учествувала во работата на Првото заседание на АСНОМ, одржано на 2 август 1944 година во манастирот „Свети Прохор Пчински“. Со тоа нејзиното име останало трајно запишано меѓу учесниците во создавањето на македонската државност.

Општествена и политичка дејност

По ослободувањето, Мара Нацева извршувала повеќе значајни политички и општествени должности. Од декември 1944 година била потпретседателка на Антифашистичкиот фронт на жените на Македонија, а подоцна и претседателка на оваа организација. Била и потпретседателка на Централниот одбор на АФЖ на Југославија.

Нацева била членка на Централниот комитет на КПЈ, републичка и сојузна пратеничка и потпретседателка на Сојузот на здруженијата на борците од Народноослободителната војна на Југославија.

За својата храброст и придонес во антифашистичката борба, на 29 ноември 1953 година била прогласена за народен херој на Југославија. Била и носителка на Партизанската споменица 1941, како и на други високи одликувања.

По пензионирањето живеела во Белград со својот сопруг, генералот Сава Дрљевиќ. Неколку години пред смртта се вратила во родното Куманово, каде што починала на 1 јули 2013 година.

До својата смрт Мара Нацева била последниот жив народен херој на Југославија со македонско потекло. Нејзиниот животен пат, од сиромашна текстилна работничка до учесничка во создавањето на македонската држава, останува сведоштво за храброста, истрајноста и пожртвуваноста на македонските жени во борбата за слобода.

Најново од: Македонски легенди

Димитар Влахов – живот посветен на македонското прашање

Димитар Влахов (1878–1953) е македонски револуционер, публицист, дипломат и државник, една од значајните личности во македонската национална и политичка историја. Неговиот животен пат ги поврзува револуционерните борби од крајот на XIX век, настојувањата за ослободување и обединување на Македонија и создавањето на современата македонска држава. Има луѓе што живеат во историјата и луѓе што учествуваат […]

Наде Проева

Наде Проева (9. IX 1949 – 6. XI 2024) е македонски историчар, универзитетски професор, научник со светско реноме и борец за македонската кауза. Таа е истражувач кој ја афирмираше античката историја на Македонија, која долго време бил запоставувана. Оставила длабока трага во македонската и светската историографија. Наде Проева е родена на 9 септември 1949 година […]

Романската монахиња Херувима (Светлана Михаела Танаса загина за вистината

Романската монахиња Херувима (Светлана Михаела Танаса, 1969–1998) студирала класични јазици во Јаши и ги проучувала делата на свети Јован Златоуст. Се упокоила на 8 ноември 1998 година, на 29-годишна возраст, и била погребана во манастирот Петру Вода во Романија. Во 1995 година добила стипендија од Фондацијата „Сорос“ за магистерски студии по средновековна историја на Централноевропскиот […]

Тома Прошев

Тома Прошев е роден на 10 ноември 1931 година во Скопје, а починал на 12 септември 1996 година на хрватскиот остров Зларин. Тома Прошев е Македонски композитор, диригент и музиколог, еден од најистакнатите автори на македонската современа музика и меѓу првите композитори што внеле нов звук во македонското музичко творештво. Гимназија завршил во родниот град. […]

Никола Беровски – големиот учител на Македонците во Албанија

Никола Беровски е роден во 1923 година во Битола, а починал во 1993 година во Тирана, Албанија. Има луѓе чие дело продолжува да живее во генерациите што ги описмениле, во книгите што ги оставиле и во јазикот што помогнале да се зачува. Меѓу нив е Никола Беровски, македонскиот учител, учебникар и преведувач кој својот работен […]

Бранко Гапо – великан на македонската кинематографија

Бранко Гапо (5 ноември 1931 – 18 ноември 2008) е еден од најзначајните македонски режисери. Со своето богато филмско творештво, како и со работата во театарот, телевизијата и радиото, оставил длабока трага во македонската култура. Роден е како Бранко Ивановски на 5 ноември 1931 година во Тетово. Неговата љубов кон филмот се развила уште во […]

Владо Черноземски – живот меѓу револуционерното подземје и Марсејскиот атентат

Владо Черноземски е роден на 19 октомври 1897 година во селото Каменица, денес дел од Велинград, Бугарија, Владо Черноземски загинал на 9 октомври 1934 година во Марсеј, Франција. Неговото вистинско име било Величко Димитров Керин. Како член на ВМРО, најнапред во времето на Тодор Александров, а потоа во организацијата предводена од Иван Михајлов, останал запаметен […]

Јордан Костадинов – борец за националните права на Македонците во Пиринска Македонија

Јордан Костадинов (9 ноември 1932 – 23 август 2019) бил борец за националните права на Македонците во Пиринскиот дел на Македонија, политички затвореник и еден од основачите и претседател на ОМО „Илинден“. Поради своето дејствување, двапати бил затворан од бугарските власти. Јордан Костадинов Иванов е роден на 9 ноември 1932 година во селото Белица, преименувано […]

To top