Тихомир Каранфилов
Мара Нацева – Анка е родена на 28 септември 1920 година во Куманово, а починала на 1 јули 2013 година во родниот град.
Таа била истакната македонска револуционерка, комунистички деец, првоборец и учесничка во Народноослободителната борба. Како делегат учествувала на Првото заседание на АСНОМ, на кое биле поставени темелите на современата македонска држава.
Тешките услови за работа и неправдите со кои се соочувале работниците ја поттикнале да му се приклучи на работничкото движење. Во 1936 година предводела штрајк во работилницата во која била вработена, по што останала без работа. Истата година била примена во Сојузот на комунистичката младина на Југославија – СКОЈ.
Во потрага по работа, во 1939 година заминала во Ниш, каде што повторно се вработила во текстилна работилница. Таму активно дејствувала во синдикалното движење и во Културно-уметничкото друштво „Абрашевиќ“.
Поради својата револуционерна активност била уапсена двапати. И покрај мачењето, не ги предала своите соборци и не признала ништо пред властите. По излегувањето од затвор, на почетокот од 1940 година, била избрана за член и секретар на Месниот комитет на КПЈ во Ниш.
Во октомври 1940 година, како делегат од Србија, учествувала на Петтата земска конференција на КПЈ во Загреб.
Борбата за слободна Македонија
По окупацијата на Кралството Југославија во 1941 година, Мара Нацева се вратила во Македонија и била избрана за член на Покраинскиот комитет на КПЈ за Македонија.
Во летото 1942 година била уапсена и интернирана во концентрационен логор во Асеновград, Бугарија. Додека се наоѓала во интернација, на 19 март 1943 година во Тетово била избрана за организациски секретар на Централниот комитет на Комунистичката партија на Македонија. Во ноември истата година била избрана и за делегат и член на АВНОЈ.
По враќањето од интернација заминала на слободната територија на планината Козјак. Заедно со Централниот комитет на КПМ и Главниот штаб на НОВ и ПОМ учествувала во борбените дејства на Народноослободителната војска на Македонија, меѓу кои и во Пролетната офанзива во 1944 година.
Како делегат учествувала во работата на Првото заседание на АСНОМ, одржано на 2 август 1944 година во манастирот „Свети Прохор Пчински“. Со тоа нејзиното име останало трајно запишано меѓу учесниците во создавањето на македонската државност.
Општествена и политичка дејност
По ослободувањето, Мара Нацева извршувала повеќе значајни политички и општествени должности. Од декември 1944 година била потпретседателка на Антифашистичкиот фронт на жените на Македонија, а подоцна и претседателка на оваа организација. Била и потпретседателка на Централниот одбор на АФЖ на Југославија.
Нацева била членка на Централниот комитет на КПЈ, републичка и сојузна пратеничка и потпретседателка на Сојузот на здруженијата на борците од Народноослободителната војна на Југославија.
За својата храброст и придонес во антифашистичката борба, на 29 ноември 1953 година била прогласена за народен херој на Југославија. Била и носителка на Партизанската споменица 1941, како и на други високи одликувања.
По пензионирањето живеела во Белград со својот сопруг, генералот Сава Дрљевиќ. Неколку години пред смртта се вратила во родното Куманово, каде што починала на 1 јули 2013 година.
До својата смрт Мара Нацева била последниот жив народен херој на Југославија со македонско потекло. Нејзиниот животен пат, од сиромашна текстилна работничка до учесничка во создавањето на македонската држава, останува сведоштво за храброста, истрајноста и пожртвуваноста на македонските жени во борбата за слобода.
