Македонска Нација
Додека земјите од Западниот Балкан повеќе од две децении чекаат на конкретен напредок кон членството во Европската Унија, Европскиот совет денеска го отвори првиот преговарачки кластер за пристапување на Украина и Молдавија. Веста ја соопшти претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта.
„Сите земји членки се согласија да го отворат првиот кластер од пристапните преговори со Украина и Молдавија. На првата меѓувладина конференција во понеделник ќе го отвориме кластерот „Основи“, кој претставува столб на процесот на пристапување“, напиша Кошта на платформата Икс.
Според него, основниот кластер ги опфаќа клучните вредности и принципи на Европската Унија, вклучувајќи ги владеењето на правото, демократските институции и почитувањето на европските стандарди.
Од перспектива на граѓаните од Западниот Балкан, ваквиот потег неизбежно отвора прашања за критериумите и принципите што ги применува Брисел.
Македонија има кандидатски статус од 2005 година и повеќе од две децении го чека следниот голем чекор. Црна Гора преговара од 2012 година, Србија од 2014 година, Албанија е кандидат од истата година, додека Босна и Херцеговина и Косово сè уште се наоѓаат во претходните фази на интеграцијата. За дел од овие држави тоа веќе значи повеќе од дваесет години чекање, без јасен одговор кога ќе станат членки на Унијата.
Токму тука се создава впечаток дека правилата не важат еднакво за сите кандидати. Европската Унија официјално тврди дека процесот на проширување се темели на заслуги, реформи и исполнување на критериумите.
Но, во пракса геополитичките околности очигледно играат значајна улога.
Војната во Украина и безбедносните предизвици со кои се соочува Европа ја направија интеграцијата на Украина и Молдавија стратешки приоритет за Брисел.
Ако геополитиката може да го забрза процесот за едни држави, тогаш сосема оправдано се поставува прашањето зошто земјите од Западниот Балкан со години остануваат блокирани поради билатерални спорови, политички условувања и внатрешни несогласувања меѓу земјите членки на Унијата.
Токму затоа кај граѓаните во Западниот Балкан сè почесто се наметнува впечатокот за двојни аршини. Едни држави добиваат политички забрзана патека поради стратешки интереси, додека други со децении остануваат во европската чекалница и покрај бројните реформи, исполнети обврски и направени отстапки.
За граѓаните на Западниот Балкан, кои повеќе од дваесет години слушаат ветувања за европска перспектива, сè потешко е да поверуваат дека сите кандидати се третираат според исти правила.
И токму тука лежи суштината на проблемот: кога правилата не се применуваат еднакво, довербата во процесот неизбежно почнува да се губи.
Колку подолго Западниот Балкан останува во европската чекалница, толку пошироко се отвора просторот за Русија, Кина, Турција и други глобални сили да го зголемуваат своето политичко, економско и стратешко влијание во регионот. Тоа е простор што Европската Унија сама го остава празен со својата неодлучност и постојаното одложување на проширувањето.
Можеби е крајно време земјите од Западниот Балкан да сфатат дека во меѓународната политика нема вечни чекални и вечни ветувања. Ако Европската Унија не е подготвена да го интегрира Западниот Балкан како што со години ветува, тогаш крајно време е регионот да ги отвори вратите за оние држави што покажуваат поголем интерес за соработка, инвестиции и развој.