Мане Јаковлески
Референдумот за независност се одржа на 8 септември 1991 година, отворајќи го патот кон осамостојување на Македонија од Социјалистичка Федеративна Република Југославија. Македонците во Берлин, и покрај правните ограничувања во Германија, се организираа и масовно ја поддржаа независноста на својата татковина.
Референдумското прашање гласеше: „Дали сте за суверена и независна држава Македонија, со право на влез во иден сојуз на суверени држави на Југославија?“
На гласачкото ливче граѓаните можеа да се изјаснат „за“ или „против“.
Иако во Германија официјално не беше дозволено да се организира гласање за референдум на друга држава, ние одржавме состанок со службеници на берлинската полиција. Тогаш ни беше кажано:
„Во Германија официјално не е дозволено, но вие сепак одржете го гласањето за референдумот. Ние неофицијално ќе внимаваме да немате проблеми. Нека ви е со среќа.“
Така и постапивме. Комисијата во Берлин, составена од членови на Црковниот одбор, Македонскиот клуб „Гоце Делчев“ и Задграничниот комитет на ВМРО-ДПМНЕ, го организираше референдумското изјаснување.
По завршувањето на гласањето беше изготвен записник со резултатите, кој го испративме по телефакс до Комисијата за организирање на референдумот во Македонија.
Резултатот во Берлин беше убедлив: 97 отсто од учесниците гласале „за“, додека три отсто од гласачките ливчиња биле неважечки или гласови „против“.
Кога вечерта по гласањето контактирав со надлежната комисија и го соопштив резултатот, ми беше кажано:
„Испрати го записникот по телефакс, но гласачките ливчиња не ги испраќај. Поштата оди преку Белград и може да бидат фрлени.“
Референдумот беше успешен. Македонскиот народ јасно и недвосмислено ја изрази својата волја да живее во самостојна и суверена држава. Македонската дијаспора, иако далеку од татковината, уште еднаш покажа дека Македонија е длабоко вкоренета во нејзините срца.
Во САД, Канада и Австралија гласањето било спроведено предвреме. Сите Македонци што излегле на гласање се изјасниле позитивно, односно резултатот бил 100 отсто „за“ независна Македонија.
Благодарност до сите Македонци во Берлин, Германија, Австралија, Канада и САД што учествуваа во овој историски чин.
Нека ни е честита самостојна и суверена Република Македонија!
Транскрипција на документот на македонска кирилица
Овој допис бил испратен на 30 август 1991 година, само два дена пред референдумското изјаснување на Македонците во Берлин и низ цела Германија, со цел да се попречи неговото организирање и да се доведе во прашање успешноста на референдумот. Сепак, Македонците во Берлин не потклекнале пред притисоците и пречките. Тие успешно го организирале референдумот, на кој повеќе од 97 отсто од излезените гласачи се изјасниле „за“ самостојна и суверена Република Македонија.
АМБАСАДА НА СФРЈ – БОН
Број: 2174/РП 0699-91
30.08.1991 година
Телекс – отворено
Итно
ССИП – III управа
– До сите ДКП на СФРЈ во СР Германија, Одделението во Берлин (за информација) –
Предмет: Референдум во Република Македонија
Ве молиме, до Министерството за односи со странство на Република Македонија да го проследите следново:
„По приемот на вашиот телефакс бр. 1301-717/8 од 28.08.1991 година, воспоставивме контакт со надлежните во Министерството за надворешни работи на СР Германија, за да спречиме при спроведувањето на акцијата евентуално да дојдеме во судир со важечките прописи на СР Германија.
На нивно барање доставивме нота во која укажавме на вашата намера да организирате изјаснување по дописен пат. Министерството за надворешни работи одговори дека нема ништо против Амбасадата, како и другите дипломатско-конзуларни претставништва на СФРЈ во СР Германија, да ги замолат југословенските клубови и здруженија, црковните општини и другите форми на организирање на југословенските државјани, заради овозможување гласање по писмен пат на претстојниот референдум, да состават списоци на државјаните на Република Македонија кои имаат право на глас.
Министерството за надворешни работи укажува дека клубовите, здруженијата и другите организации ова треба да го прават на доброволна основа, придржувајќи се притоа до важечките германски прописи поврзани со Законот за заштита на податоците. Обврска на Амбасадата и на конзулатите е изречно да им укажат на ова.
Според тоа, Амбасадата и конзулатите во оваа смисла ќе упатат писма до клубовите, здруженијата и другите организации и ќе укажат дека само граѓаните кои сакаат да учествуваат на референдумот можат да бидат запишани во избирачкиот список. Во списокот ќе бидат внесени податоците што ги побаравте.
Вака составениот список треба веднаш да се достави до Републичката комисија за спроведување на референдумот во Скопје, која потоа на адресите на клубовите, здруженијата и другите организации ќе испрати гласачки ливчиња. Граѓаните поединечно ќе ги доставуваат гласачките ливчиња до Комисијата, во согласност со одлуката за таканареченото дописно гласање („Briefwahl“).
Како што веќе најавивме, ќе се погрижиме јавноста да биде информирана за начините на учество на референдумот преку емисиите на овдешното радио наменети за нашите граѓани.“
Фрлец
