Песни за Македонија

Бистра Планина

Tomo Smilanic

Tomo Smilanic

Песната ја напишал То́мо Смилја́ниќ-Томо Смилевски, познат по прекарот Брадина, е роден во селото Тресонче (Мијачија) во 1888 година. Во македонските извори датумот на раѓање се дава како 13 јуни 1888; во некои странски/англиски биографии стои 18 јуни 1888 (разлика може да е поради различни календарски записи). Тој е од старото семејство Брадиновци, името „Брадина“ произлегува од неговиот прадедо.

Tomo Smilanic2

То́мо Смилја́ниќ-Томо Смилевски, Брадина,

Тој бил етнограф, филолог, поет, прозаист, драмски автор, просветен работник и публицист; во 1924–1929 бил уредник и основач на серијата „Biblioteka Makedonija“ во Скопје (подоцна „Starovremska biblioteka“). Неговата библиографија вклучува повеќе дела (раскази, етнографски студии и драми).

Томо напишал студија/статии за Ѓорѓија Пулевски,(Томо и Ѓорѓиа се Мијаци) т.е. тој го истражувал и публицирал на таа тема (постојат референци дека првата студија за Пулевски настанува во 1927 и е потпишана од Томо Смилјаниќ/Bradina).

Така, логично е да се каже дека постои културно-интелектуална врска (Томо како истражувач/интерпретатор на Пулевски), но нема доказ за потомство. 

„Песмарица“ на Томо Смилјаниќ (Брадина) содржи делови насловени „Старовремски мотиви“, а оваа песна конкретно се вика „Бистра Пла̀нина“

Стилот на печатот, украсната иницијала и правописот („је“, „ћ“, „њ“) се типични за србизираната кирилица од 1920-тите, што ја користел Смилјаниќ под тогашната југословенска редакција.

Темата и мотивот „овчари“, „колиба“, „Бистра планина“, „моја невеста во жупни места“ се карактеристични мијачки и галички мотиви, со силна етнографска боја.

Овој стил, иако формално печатен на јужно-српски стандарден јазик, по својата суштина и лексика е македонски народен поетски израз. Тоа е една од причините зошто Смилјаниќ денес се смета за важна фигура во македонската културна традиција, иако во своето време бил обврзан на тогашните официјални јазични стандарди.

„Бистра Пла̀нина“ се појавува во делот „Старовремски мотиви“ во „Песмарица“ (Скопје, 1926/1929), заедно со други песни инспирирани од селскиот живот во Мијачија, љубовни, пасторални и патриотски мотиви. Овој дел е особено познат бидејќи претставува литерарна мост-подготовка кон подоцнежниот македонски поетски реализам.

Томо Смилјаниќ – Брадина починал на 10 мај 1969 година во Белград.

Најново од: Песни за Македонија

Светлината од Скопје

Посветено на Мајка Тереза Мајка на светот, со срце од чисто злато, родена во Скопје, во скромно, мило јато. Од калдрмата стара, каде детството извира, таа тргна по пат што цел свет го вселува. Во Калкута далечна, сред болка и глад, им служеше на сите – и на старец и на млад. Во секое паднато […]

Песна за Александар Цар Македонски

Се провикна млад Александре, се провикна сред Македонија, та запали коња Букефала, Букефала, коња крилатога. „Слушајте ме, мои верни друзи, мои друзи, силни војводи, тесно ми е во оваа земја, мал е светот за јуначко срце!“ Па подигна силна си војска, нареди ја фаланга камена, со копјата в небо што се бодат, со штитови сонце […]

Црно му било пишано на Александар Турунџев

Црно му било пишано на Александро Турунџе, шеснајсгодишен војвода, на седумнајста го фатија.   Го турија во зандани, во тие тесни долапи, чифте белегзии на раце, и дробен синџир на гуша.   Телеграм дојде од Стамбол за Александар Турунџе, да си ја види невестата и својте дробни дечиња.   Го изведоа на Ат-пазар, му ја […]

Методија Шаторов – Шарло

Песната на Томе Велјановски – Марулецот е посветена на животот, револуционерната дејност и трагичната смрт на Методија Шаторов – Шарло, македонски комунист, национален деец и борец за признавање на самобитноста на македонскиот народ. Во Прилепа градот, во Ѓогдере Маало,на десеттиот јануарски ден, во 1897 година,Тасејца Шаторова машко дете родила,нункото името Методија му го дал. Порасна […]

Гордана Димовска : Света земја

Ти не си чудо, ти си светлина на светот. Ти си дрво со длабоки корени. Многупати некој ги кршел твоите гранки, удирал и во коренот, но ти сепак имаш некоја сила – не дозволуваш сосем да те уништат. На твоите гранки лисја се веат, шепотат и дење и ноќе. Ги будат другите цветови и тревки, […]

Гордана Димовска : Восклик за Македонија

Од ехото на минатото, низ бури и низ пламен, се раѓаше слободата како никулец од камен. Низ векови на ропство, на поделби и крик, македонскиот народ го чуваше својот лик. И дојде тој септември, тој историски ден, кога сонот на претците беше овековечен. На Осми септември, со гордост во очи, народот силно, со еден глас, […]

Црна се чума зададе

Црна се чума зададе, таму долу в Македонија, таму долу, в Демир Капија. Кој ќе се јунак избере чумата да ја пропади? Се избрал јунак, се нашол — млад Делче, млади војвода. Тој појде в Македонија чумата да ја пропади. Црн ми се облак зададе, пак долу в Македонија, таму долу, в Демир Капија. Дали […]

Александар Македонски на поаѓање во поход

Александар Македонски на поаѓање во поход Никогаш веќе нема да те видам на чардаците, ниту како наведната собираш летина. Никогаш нема да го чујам клепањето на косата ниту клепањето на воденичкиот камен во реката. Никогаш веќе нема да се вратат ни деновите, ни месеците, ни годините пред куќата, во дворот на чардаците и амбарите. Никогаш […]

To top