Песни за Македонија

Бистра Планина

Tomo Smilanic

Tomo Smilanic

Песната ја напишал То́мо Смилја́ниќ-Томо Смилевски, познат по прекарот Брадина, е роден во селото Тресонче (Мијачија) во 1888 година. Во македонските извори датумот на раѓање се дава како 13 јуни 1888; во некои странски/англиски биографии стои 18 јуни 1888 (разлика може да е поради различни календарски записи). Тој е од старото семејство Брадиновци, името „Брадина“ произлегува од неговиот прадедо.

Tomo Smilanic2

То́мо Смилја́ниќ-Томо Смилевски, Брадина,

Тој бил етнограф, филолог, поет, прозаист, драмски автор, просветен работник и публицист; во 1924–1929 бил уредник и основач на серијата „Biblioteka Makedonija“ во Скопје (подоцна „Starovremska biblioteka“). Неговата библиографија вклучува повеќе дела (раскази, етнографски студии и драми).

Томо напишал студија/статии за Ѓорѓија Пулевски,(Томо и Ѓорѓиа се Мијаци) т.е. тој го истражувал и публицирал на таа тема (постојат референци дека првата студија за Пулевски настанува во 1927 и е потпишана од Томо Смилјаниќ/Bradina).

Така, логично е да се каже дека постои културно-интелектуална врска (Томо како истражувач/интерпретатор на Пулевски), но нема доказ за потомство. 

„Песмарица“ на Томо Смилјаниќ (Брадина) содржи делови насловени „Старовремски мотиви“, а оваа песна конкретно се вика „Бистра Пла̀нина“

Стилот на печатот, украсната иницијала и правописот („је“, „ћ“, „њ“) се типични за србизираната кирилица од 1920-тите, што ја користел Смилјаниќ под тогашната југословенска редакција.

Темата и мотивот „овчари“, „колиба“, „Бистра планина“, „моја невеста во жупни места“ се карактеристични мијачки и галички мотиви, со силна етнографска боја.

Овој стил, иако формално печатен на јужно-српски стандарден јазик, по својата суштина и лексика е македонски народен поетски израз. Тоа е една од причините зошто Смилјаниќ денес се смета за важна фигура во македонската културна традиција, иако во своето време бил обврзан на тогашните официјални јазични стандарди.

„Бистра Пла̀нина“ се појавува во делот „Старовремски мотиви“ во „Песмарица“ (Скопје, 1926/1929), заедно со други песни инспирирани од селскиот живот во Мијачија, љубовни, пасторални и патриотски мотиви. Овој дел е особено познат бидејќи претставува литерарна мост-подготовка кон подоцнежниот македонски поетски реализам.

Томо Смилјаниќ – Брадина починал на 10 мај 1969 година во Белград.

Најново од: Песни за Македонија

Македонија низ времето

Македонија низ времето   Низ векови на бури, низ гордост и низ рана, се раѓаше оваа земја, од сонцето огреана. Од античкото ехо, каде штитови бијат, под сонцето на Филип, каде војските со непријателот се бијат, Александар јаваше низ векови далечни, оставајќи траги во спомените вечни.   Од Хераклеја горда до Егејот син, се раѓаше […]

„Заветна“ — песна за нераскинливата врска со Македонија

Постојат песни во кои љубовта кон татковината се изразува како ветување. Таква е „Заветна“, во изведба на Пепи Бафтировски, со музика на Миле Барбаровски и текст на Георги Барбаровски — песна за страдањето, истрајноста и длабоката поврзаност на човекот со македонската земја. Уште во почетните стихови се навестуваат обидите Македонија да биде премолчена, сокриена и […]

Октомвриски пламен

Октомвриски пламен Се разгори нов пламен, Илинден трет „Доста се маки и страдања Да го истераме окупаторот клет.“ Блесна, поведе борци Кон нов симбол на слободата, Храбри и силни, Со љубов исполнети срца и лица нивни. Војникот оди напред и вее алово знаме, Ги поведе сите на борбениот фронт со завет За конечна слобода на […]

hqdefault

Бог да го бие Лазор Војвода

Народна песна за Лазор Груески од село Белица, зачувана преку снимка направена во Пуста Река во 1988 година Бог да го бие Лазор Војвода, Што ми нарами тенкана пушка, Што ми запаша острана сабја, Па ми отиде во Вранештица. Па ми пособра вранештичани, Вранештичани све добри луѓе. Ој, ој ви вие вранештичани, Утре ќе ојме […]

11 ОКТОМВРИ

Веле МИТАНОСКИ 11 ОКТОМВРИ Денеска на 11 октомври во мене свечено со песна се разгласи стихот-куршум испукан од срцето од љубов кон татковината Борбено построени кон зенитот да го возвишиме нашето шеснаесеткрако сонце и со вечна исправеност надежта храбро да ни се умножи по патот на партизаните кои ја започнале антифашистичката борба и ја создале […]

Солунскиот завет

Во чест на 23 Октомври — денот кога во Солун беа поставени темелите на организираната македонска револуционерна борба. Во онаа тивка есенска магла, кога Солун во полумрак заспиваше, шестмина мажи — д-р Христо Татарчев, Даме Груев, Петар Поп Арсов, Иван Хаџи Николов, Антон Димитров и Христо Батанџиев — со чисти идеали над книжарницата судбина ковеа. […]

„Локвата и Вињари“ – поетскиот завет на Лазар Поп Трајков

Поетско сведоштво за храброста и саможртвата на македонските револуционери во предилинденската борба кај Д’мбени во 1903 година Берик, 21 јуни 1903 година, стар стил Пак доаѓам при вас, о врвови вишни, по планини жедни, низ безводни спили, да видам јас скрки и долинки скришни што крвта ги багри на јунаци мили. Да останат вечно спомените […]

ʼРКУЛЦИ ВО ТУЃИНА

Проф. д-р Солзица ПОПОВСКА ʼРКУЛЦИ ВО ТУЃИНА Дали местото каде што мина пола век Може да е подраго од лулката каде што се роди? Дали исто Сонце грее таму и тука, Или тука и таму? Не џабе се рекло „Кога ќе се подмести каменот, лежиште нема“. Многу години минаа во туѓа земја Но, дали таа […]

To top