Песни за Македонија

Бистра Планина

Tomo Smilanic

Tomo Smilanic

Песната ја напишал То́мо Смилја́ниќ-Томо Смилевски, познат по прекарот Брадина, е роден во селото Тресонче (Мијачија) во 1888 година. Во македонските извори датумот на раѓање се дава како 13 јуни 1888; во некои странски/англиски биографии стои 18 јуни 1888 (разлика може да е поради различни календарски записи). Тој е од старото семејство Брадиновци, името „Брадина“ произлегува од неговиот прадедо.

Tomo Smilanic2

То́мо Смилја́ниќ-Томо Смилевски, Брадина,

Тој бил етнограф, филолог, поет, прозаист, драмски автор, просветен работник и публицист; во 1924–1929 бил уредник и основач на серијата „Biblioteka Makedonija“ во Скопје (подоцна „Starovremska biblioteka“). Неговата библиографија вклучува повеќе дела (раскази, етнографски студии и драми).

Томо напишал студија/статии за Ѓорѓија Пулевски,(Томо и Ѓорѓиа се Мијаци) т.е. тој го истражувал и публицирал на таа тема (постојат референци дека првата студија за Пулевски настанува во 1927 и е потпишана од Томо Смилјаниќ/Bradina).

Така, логично е да се каже дека постои културно-интелектуална врска (Томо како истражувач/интерпретатор на Пулевски), но нема доказ за потомство. 

„Песмарица“ на Томо Смилјаниќ (Брадина) содржи делови насловени „Старовремски мотиви“, а оваа песна конкретно се вика „Бистра Пла̀нина“

Стилот на печатот, украсната иницијала и правописот („је“, „ћ“, „њ“) се типични за србизираната кирилица од 1920-тите, што ја користел Смилјаниќ под тогашната југословенска редакција.

Темата и мотивот „овчари“, „колиба“, „Бистра планина“, „моја невеста во жупни места“ се карактеристични мијачки и галички мотиви, со силна етнографска боја.

Овој стил, иако формално печатен на јужно-српски стандарден јазик, по својата суштина и лексика е македонски народен поетски израз. Тоа е една од причините зошто Смилјаниќ денес се смета за важна фигура во македонската културна традиција, иако во своето време бил обврзан на тогашните официјални јазични стандарди.

„Бистра Пла̀нина“ се појавува во делот „Старовремски мотиви“ во „Песмарица“ (Скопје, 1926/1929), заедно со други песни инспирирани од селскиот живот во Мијачија, љубовни, пасторални и патриотски мотиви. Овој дел е особено познат бидејќи претставува литерарна мост-подготовка кон подоцнежниот македонски поетски реализам.

Томо Смилјаниќ – Брадина починал на 10 мај 1969 година во Белград.

Најново од: Песни за Македонија

За Андон Дончевски – наша гордост и жива легенда

Легендата на црвено-црните Од Кавадарци тргна, по скопската трева, со секој негов гол публиката се крева. Со грбот на Вардар и со срце свое, на теренот беше стрелец што победи брои. Двесте и седумнаесет пати мрежата ја затресе, секој негов удар нова радост донесе. Со оган во градите, со молња во чекорот, остави трага во […]

Песна за Гоце

Автор: Венко Марковски Горо ле сестро ајдушка Горо ле, мајко јуначка Зошто ле горо, зашуми Кога ни ветре не дувна? Дал ми те јунак наминал Со стара верна дружина? Дал ми те некој проколна За вековечни времиња. Ил ми те нешто исплаши, Исплаши памет помами? Горо ле, не трај – прозбори, Тешка ми рана отвори. […]

Чуварот на македонскиот копнеж

Посветено на Мане Јаковлески Од убавото Зубовце, под Шара што спие, тргна едно момче со младост во гради. Но во туѓина, каде германски дожд лие, за родниот крај нешто во него врие. Тргна нови соништа да гради. Во Берлин далечен, сред туѓото сивило, Маноил силно го чуваше пламенот свет, пламенот што растеше сè поголем и […]

11 – ти Октомври

11 Октомври Од тешкиот покров на ропската ноќ се роди крик, се роди моќ. Во Прилеп град, под Маркови кули, се разбуди секој што ропство го куди. И Куманово во слободарска зора запали оган што надеж отвора. Пукна првата пушка, одекна глас: „Доста е ропство, дојде нашиот час!“ Не за туѓи круни, не за туѓи […]

Љубов за мојата родна земја

Заминавме со куфери полни со тага и надеж, преку сини мориња, кон далечни, туѓи градови. Таму сонцето нема ист топол сјај, а ноќите се студени како непознати прагови. Но колку и да нè водат патиштата низ светот, македонскиот корен и во туѓа земја никнува. Во Мелбурн, Детроит, Торонто, среде Европа, па и на крајот од […]

Лирско писмо за Волф Ошлис

Саво Костадиновски Волф Ошлис (29 септември 1941, Кенигсберг – 18 август 2026) бил германски славист, македонист, политиколог, публицист и еден од најголемите странски пријатели и афирматори на Македонија. Германскиот славист, македонист, политиколог, публицист и универзитетски професор Волф Ошлис повеќе од половина век го проучува и го афирмира македонскиот јазик, историјата и културата. Во време кога […]

ВТОРАТА МАКЕДОНСКА УДАРНА БРИГАДА

На 20-от декемвриски ден, во 1943 лето, во Егејот долу, во Фуштани село, близу до Сопота града, се роди Втората македонска ударна бригада. Се исполни планот на Кузман и Ченто, протестираше генералот Вукмановиќ – Темпо. Бригадата ја сочинуваа неколку стотини борци, командантот е Туриманџоски Димче – Горски. Низ тиквешко поле, бригадата оди, многу борби со […]

Светлината од Скопје

Посветено на Мајка Тереза Мајка на светот, со срце од чисто злато, родена во Скопје, во скромно, мило јато. Од калдрмата стара, каде детството извира, таа тргна по пат што цел свет го вселува. Во Калкута далечна, сред болка и глад, им служеше на сите – и на старец и на млад. Во секое паднато […]

To top