Македонски легенди

Христо Сиљанов

Hristo silqnov

Hristo silqnovХристо Сиљанов (26. V 1880 – Софија, 26. IX 1939) е македонски револуционер, деец на Македонската револуционерна организација, историчар, публицист и поет. Како учесник во револуционерните борби во Македонија и Одринско, своите доживувања ги опишува во неколку книги спомени, а како поет му посветува песни на Гоце Делчев. На барање на Илинденската организација тој напишал цела студија за македонското ослободително дело. Во 1933 година, во издание на Илинденската организација, во Софија е објавен првиот том од неговата двотомна студија „Ослободителните борби на Македонија. Илинденското востание“. Вториот том е објавен десет години подоцна или четири години по неговата смрт. Вториот том „Ослободителните борби на Македонија“ е објавен со поднаслов „По Илинденското востание“, во 1943 година во Софија.

Христо Сиљанов е роден на 26 мај 1880 година, во Цариград, во семејството на Иван Сиљанов од Охрид. Основното образование го завршува во родниот град, а средното училиште (класична гимназија) во Солун и Битола. Во 1899 година, кога се префрлил во Битолската гимназија, станал член на Македонската револуционерна организација. Истата година, по завршувањето на гимназијата, работел како учител во Прилеп, каде бил член на обласниот револуционерен комитет, а потоа во 1900 година продолжил да учителствува во Лерин.

Во 1902 година преминал во илегала и станал член на четата на Марко Лерински. Учествувал во акциите за илегално преносување на оружје од Грција за Костурско. Во овој период имал можност да се запознае со Гоце Делчев, Даме Груев и многу други познати македонски револуционери. Заминал на лекување во Софија и работел на единството на различните фракции во македонското ослободително дело. Исто така, се изјаснил против решението на Солунскиот когрес од 3 – 4 јануари 1903 година за кревање на востание.  

Христо Сиљанов учествувал на Конгресот на VII Револуционерен округ на Македонската револуционерна организација кој се одржал на Петрова нива на 28 и 29 јуни 1903 година (11 – 13 јули 1903). Во присуство на 47 делегати тој бил избран за еден од двата секретари на Конгресот на кој се одлучувало за дигање на востание во Одринско.

Во тект на Илинденското востание, Христо Сиљанов е заменик војвода, заедно со велешанецот Иван Варналиев, во четата на Михаил Герџиков. Со четата учествувал во борбите за ослободување на Ценоморските градови Василико (Царево) и Ахтопол, а потоа до крајот на септември им овозможувал на бегалците од турските репресалии во Одринско безбедно да преминат во Бугарија. По задушувањето на востанието, тој заминал за Софија.

Христо Сиљанов се запишал на историски науки на Софискиот универзитет, а се занимава со новинарство и редактира во вестниците „Илинден“, „Вести“, „Ден“, „Вардар“ и др. Во 1905 година, Сиљанов бил еден од иницијаторите за формирање на Друштвото на новинарите во Софија, чии активности се насочени воглавно кон професионалните прашања и кон заштита на моралните и материјалните интереси на новинарите.

Во 1907 година Христо Сиљанов ги завршил студиите на Софискиот универзитет, а потоа специјализирал во Швајцарија. Во 1908 година бил назначен за дополнителен член на Задгранично преставништво на Македонската револуционерна организацијата, каде што повторно се обидува да го зачува единството на организацијата.

Во текот на Балканските војни доаѓа во Македонија како војвода на чета дејствувал во Костурско, заедно со четите на Васил Чакаларов и Иван Попов. По влегувањето на Бугарија во Првата светска војна на страната на Централните сили Христо Сиљанов бил затворен во Варна како русофил по избувнувањето на аферата Прудкин.

Всушност Антон Прудкин, кој е симпатизер на македонското и ерменското ослободително движење бил обвинет за воена шпиунажа во полза на Русија. Исто така, групата во која покрај Прудкин, се наоѓаат Христо Сиљанов, Александар Сахаров, Коста Списаревски и Владимир Цветков била обвинета дека предавала информации за Централните сили на руското разузнавање, а постоеле и сомнежи дека тие планирале да потопат два турски брода. Поради своите постапки, голем дел од групата се осудени на доживотен затвор.

По Првата светска војна Христо Сиљанов бил ослободен од затвор и живеел во Софија. Таму развил интензивна новинарска и публицистичка активност. Тој го основа и издава списанието „Сила“ , кое го уредувал заедно со Коста Списаревски и Коста Тодоров. Во 1923 година, тој е еден од основачите на Македонскиот научен институт, а бил и негов потпреседател. Соработувал со голем број списанија, а во периодот 1931?1932 бил претседател на Друштвото на новинарите.

Неговите најзначајни дела биле посветени на македонското револуционерно движење. Како учесник во револуционерните борби во Македонија и Одринско, своите доживувања ги опишува во неколку книги спомени, а како поет му посветува песни на Гоце Делчев.

На барање на Илинденската организација тој напишал цела студија за македонското ослободително дело. Во 1933 година, во издание на Илинденската организација, во Софија е објавен првиот том од неговата двотомна студија „Ослободителните борби на Македонија. Илинденското востание“. Вториот том е објавен десет години подоцна или четири години по неговата смрт. Вториот том „Ослободителните борби на Македонија“ со поднаслов „По Илинденското востание“ е објавен во 1943 година во Софија.

Христо Сиљанов за кого се смета дека бил масон умира на 26 септември 1939 год. во Софија.

Најново од: Македонски легенди

Маца Карбева

Маца Карбева – од борбата за правата на жените до АСНОМ Маца Карбева (20 август 1919, село Војница, Велешко – датумот на смртта не е утврден) била македонска првоборка, учесничка во Народноослободителната борба и делегатка на Првото заседание на АСНОМ. Нејзината дејност започнала во работничкото и женското движење во Велес, а продолжила во илегалната борба […]

Пеце Атанасовски – легендарниот гајдаџија кој го разнесе македонскиот звук низ светот

Пеце Атанасовски (Долнени, Прилепско, 1925 – Скопје, 14 септември 1996) е еден од најголемите македонски народни инструменталисти, легендарен гајдаџија и неуморен чувар и афирматор на македонската изворна музика. Со звукот на својата гајда ја претставувал Македонија на бројни сцени во земјата и во светот, оставајќи наследство што живее и денес. Во историјата на македонската народна […]

Арсениј Јовков – илинденецот кој се бореше за Македонија со пушка, перо и филм

Арсениј Јовков (25 март 1884, село Селци, Струшко – 14 септември 1924, Горна Џумаја, Пиринска Македонија) бил македонски револуционер, илинденец, поет, публицист, новинар и филмски автор. Неговиот живот бил нераскинливо поврзан со борбата за слобода на Македонија, а неговото име останува запишано и во македонската револуционерна историја и во почетоците на македонската кинематографија. Арсениј Јовков […]

Ибе Паликуќа – една од најмладите народни хероини од Македонија

Ибе Паликуќа (Дебар, 1927 – Шутово, Кичевско, 22 септември 1944) била учесничка во Народноослободителната војна во Македонија и една од најмладите жени од Македонија прогласени за народни херои на Југославија. Како борец и политички активист, својот живот го загубила на само 17-годишна возраст. Ибе Паликуќа е родена во 1927 година во Дебар, во албанско семејство. […]

Христофор Жефарович – првиот македонски хералдичар

Христофор Жефарович (околу 1690 – 18 септември 1753) бил зограф, иконописец, бакрорезец, калиграф, калуѓер, трговец и печатар од Македонија. Се смета за прв македонски хералдичар и еден од најбараните уметници на просторот од Солун до Пешта во XVIII век. Во 1741 година во Виена ја објавил книгата „Стематографија“, во која се претставени грбовите на повеќе […]

„Македонија ќе биде слободна!“ – Александар Турунџев (1872–1905)

Александар Турунџев е роден во 1872 година во селото Горно Врбени, Леринско, а се самоубил 30 август 1905 година во Битола. Македонски револуционер, илинденец и војвода, тој останал запаметен како еден од симболите на непокорот и саможртвата во борбата за слободна Македонија. „Македонија ќе биде слободна!“ –тоа биле последните зборови на Александар Турунџев пред неговото […]

Драган Богдановски – живот посветен на слободна и независна Македонија

На 18 септември 1929 година во селото Клечовце, Кумановско, е роден Драган Богдановски, починал на 31 мај 1998 година во Данска, на пат од Шведска кон Германија. Подоцна бил погребан во Куманово Драган Богдановски е еден од најистакнатите македонски политички емигранти по Втората светска војна, долгогодишен борец за македонската национална кауза, претседател на ДООМ и […]

Лилјана Чаловска – писателка, борец и учесничка на АСНОМ

Лилјана Чаловска (3 декември 1920, Софија – 20 јули 1997, Скопје) е македонска писателка, учесничка во Народноослободителната борба и општествено-политичка дејка. Била делегат на Првото заседание на АСНОМ и член на Претседателството на АСНОМ, а значајна трага оставила и во македонското новинарство и литература. Лилјана Чаловска е родена на 3 декември 1920 година во Софија, […]

To top