Македонски легенди

Борка Велески

Borka Veleski

Borka VeleskiБорка Велески  – Горанов (1912 –14. IX 1942) е македонски национален деец, учесник во НОБ и народен херој од НОАВМ. Во 1938 година, како синдикален активист бил организатор на едномесечен штрајк на монополските и на занаетчиските работници во Прилеп. За време на Втората светска војна, како член на КПЈ бил еден од организаторите на НОАВМ во Прилепско и командир на чета на НОПО “Димитар Влахов“.

Борка Велески  – Горанов (Левата) е роден 1912 година во Прилеп. Потекнува од сиромашно семејство и родителите прават се тој да се стекне со образование. Борка учи основно и средно во Прилеп. Иако бил одличен ученик, бидејќи почнал да чита од забранетата марксистичка литература, бил исклучен од 7 – ми клас на Прилепската гимназија. Борка потоа се запишал во военото училиште во Нови Сад, но и тоа не го завршил, па се вратил во родниот град.

По враќањето во родниот град почнал да се занимава со одгледување на тутун. Согледувајќи ги проблемите со кој се соочуваат прилепските тутунари, тој станува еден од иницијаторите и основачите на Здружението на производителите на тутун во Прилеп. Со својта работа и чесност набрзо ја стекнува довербата кај народот, а сезонските работници од монополот бараат тој да ги предводи во штрајкот.

На 4 април 1938 година, како еден од раководителите, Борка Велески  стои на чело на 2.000 штрајчувачи, на кои им се приклучуваат уште 1.000 занаетчии. Штрајчувачите кои бараат подобрување на материјалната положба, по месец дена постигнуваат делумен успех. Меѓутоа, како предводник на штрајкувачите Борка бил уапсен под обвинение дека во говорите пред штрајкувачите внесувал „политички содржини“. Набрзо бил пуштен, но како неподобен му била затворена вратата за ново вработување. 

Борка Велески  станува секретар на Здружението на производителите на тутун, кое се залага да добие подобра продајна цени на тутунот. Велевски кој бил повереник за откуп, во последните две години пред почетокот на Втората светска војна, се стекнува со голем углед меѓу граѓаните на Прилеп.

Уште пред почетокот на Втората светска војна Борка Велевски станува член на Кумунистичката партија на Југославија (КПЈ). Во пресрет на Априлската војна (6 април 1941 година, напад на предвоена Југославија), Борко често бил повикуван на воени вежби.

По окупацијата, Брка Велески влезе во првата партизанска чета на Селечка Планина, на 12 септември 1941 година. Бидејќи бил пешадиски наредник, тој бил војнички најобучениот партизан во четата. Тој ги обучуваше младите борци кои го нападнаа Прилеп на 11 октомври. Во текот на 1941, и до септември 1942 година, одредот на Борка преземал најмногу акциии.

Борка Велески – Левата како командант на Прилепскиот одред “Димитар Влахов”, во мај 1942 година станал познат под псевдоним Горанов.

Во септемвриската непријателска офанзива првата чета на одредот “Димитар Влахов”, во која бил Борко, била опкружена со непријателски обрач на местото наречено Сеченото, на планината Мукос. На 14 септември 1944 година, додека партизаните се пробивале низ обрачот, Борко бранејќи ја остапницата, паднал мртов погоден со митралезски рафал.

Борка Велески  – Горанов загинал во борба со бугарската фашистичка војска и полиција. Зачувана е неговата необјавена едночинка “Кољо Воденичарот“, напишана за потребите на одредот. Опеан е во македонската народна песна “Заплакала е гората“.

Прогласен е за народен херој на Југославија на 20 декември 1951 година.

Најново од: Македонски легенди

Маца Карбева

Маца Карбева – од борбата за правата на жените до АСНОМ Маца Карбева (20 август 1919, село Војница, Велешко – датумот на смртта не е утврден) била македонска првоборка, учесничка во Народноослободителната борба и делегатка на Првото заседание на АСНОМ. Нејзината дејност започнала во работничкото и женското движење во Велес, а продолжила во илегалната борба […]

Пеце Атанасовски – легендарниот гајдаџија кој го разнесе македонскиот звук низ светот

Пеце Атанасовски (Долнени, Прилепско, 1925 – Скопје, 14 септември 1996) е еден од најголемите македонски народни инструменталисти, легендарен гајдаџија и неуморен чувар и афирматор на македонската изворна музика. Со звукот на својата гајда ја претставувал Македонија на бројни сцени во земјата и во светот, оставајќи наследство што живее и денес. Во историјата на македонската народна […]

Арсениј Јовков – илинденецот кој се бореше за Македонија со пушка, перо и филм

Арсениј Јовков (25 март 1884, село Селци, Струшко – 14 септември 1924, Горна Џумаја, Пиринска Македонија) бил македонски револуционер, илинденец, поет, публицист, новинар и филмски автор. Неговиот живот бил нераскинливо поврзан со борбата за слобода на Македонија, а неговото име останува запишано и во македонската револуционерна историја и во почетоците на македонската кинематографија. Арсениј Јовков […]

Ибе Паликуќа – една од најмладите народни хероини од Македонија

Ибе Паликуќа (Дебар, 1927 – Шутово, Кичевско, 22 септември 1944) била учесничка во Народноослободителната војна во Македонија и една од најмладите жени од Македонија прогласени за народни херои на Југославија. Како борец и политички активист, својот живот го загубила на само 17-годишна возраст. Ибе Паликуќа е родена во 1927 година во Дебар, во албанско семејство. […]

Христофор Жефарович – првиот македонски хералдичар

Христофор Жефарович (околу 1690 – 18 септември 1753) бил зограф, иконописец, бакрорезец, калиграф, калуѓер, трговец и печатар од Македонија. Се смета за прв македонски хералдичар и еден од најбараните уметници на просторот од Солун до Пешта во XVIII век. Во 1741 година во Виена ја објавил книгата „Стематографија“, во која се претставени грбовите на повеќе […]

„Македонија ќе биде слободна!“ – Александар Турунџев (1872–1905)

Александар Турунџев е роден во 1872 година во селото Горно Врбени, Леринско, а се самоубил 30 август 1905 година во Битола. Македонски револуционер, илинденец и војвода, тој останал запаметен како еден од симболите на непокорот и саможртвата во борбата за слободна Македонија. „Македонија ќе биде слободна!“ –тоа биле последните зборови на Александар Турунџев пред неговото […]

Драган Богдановски – живот посветен на слободна и независна Македонија

На 18 септември 1929 година во селото Клечовце, Кумановско, е роден Драган Богдановски, починал на 31 мај 1998 година во Данска, на пат од Шведска кон Германија. Подоцна бил погребан во Куманово Драган Богдановски е еден од најистакнатите македонски политички емигранти по Втората светска војна, долгогодишен борец за македонската национална кауза, претседател на ДООМ и […]

Лилјана Чаловска – писателка, борец и учесничка на АСНОМ

Лилјана Чаловска (3 декември 1920, Софија – 20 јули 1997, Скопје) е македонска писателка, учесничка во Народноослободителната борба и општествено-политичка дејка. Била делегат на Првото заседание на АСНОМ и член на Претседателството на АСНОМ, а значајна трага оставила и во македонското новинарство и литература. Лилјана Чаловска е родена на 3 декември 1920 година во Софија, […]

To top