Мане Јаковлески
Ако Александар Македонски пред повеќе од 2300 години успеал да обедини различни народи, култури и цивилизации под една визија, тогаш сосема оправдано е да се постави прашањето: како денешната Европска Унија, со илјадници функционери, дипломати, комисии и институции, не успева да обедини ни сопствен континент?
Одговорот е едноставен.
Затоа што Александар градел со почит, а Брисел сѐ почесто управува со условувања.
Затоа што обединувањето не се создава со уцени, блокади и понижувања, туку со еднаквост, доверба и јасни правила што важат за сите.
Европската Унија со години зборува за владеење на правото, европски вредности и рамноправност. Но токму на Балканот најдобро се гледа колку тие принципи денес се селективно применувани.
Македонија е најочигледниот пример.
Ниту една друга држава-кандидат не била принудена да поминува низ толку многу политички отстапки, национални компромиси и идентитетски условувања за да добие нешто што постојано ѝ се ветува, а никогаш не пристигнува.
По повеќе од две децении реформи, исполнети критериуми и болни политички отстапки, Македонија повторно се наоѓа пред нови барања. Не поради недостаток на реформи. Не поради непочитување на европското законодавство. Туку поради билатерални спорови и национални агенди кои се претвораат во европски услови.
Тука се руши кредибилитетот на Европската Унија.
Бидејќи ако една членка може да го блокира европскиот пат на друга држава поради историја, јазик или идентитет, тогаш прашањето повеќе не е дали постојат европски правила, туку дали тие воопшто важат.
Не може едни кандидати да се оценуваат според Копенхашките критериуми, а други според барањата на соседните држави.
Не може Европската Унија да зборува за заедничка иднина, а истовремено да дозволува национални агенди да станат инструмент за политичка уцена.
Токму затоа расте разочараноста на Балканот.
Граѓаните сѐ помалку гледаат Унија на принципи, а сѐ повеќе клуб во кој правилата се менуваат зависно од политичкиот интерес на најмоќните.
Последиците од тоа веќе се видливи.
Србија сѐ поотворено бара алтернативи во Кина и Русија. Во Македонија расте скепсата дека европската перспектива е искрена. А кога ќе се изгуби довербата, најголемиот губитник нема да биде Балканот, туку самата Европска Унија.
Затоа денес не е најважно прашањето дали Македонија сака да биде дел од Европа. Тоа одамна е јасно. Вистинското прашање е дали Европа сѐ уште сака да биде верна на сопствените принципи.
Бидејќи Унија што дозволува идентитетот, јазикот и историјата на еден народ да станат предмет на политичко пазарење не испраќа порака на обединување, туку на понижување. А историјата покажува дека никој не се приклучува со ентузијазам кон заедница во која не е третиран рамноправно.
По повеќе од 2300 години, лекцијата на Александар Македонски останува актуелна и денес: народите не се обединуваат со притисоци, блокади и двојни стандарди. Тие се обединуваат со визија, достоинство, заемна почит и чувство на рамноправност.
Прашањето е дали во Брисел има државник што ќе ја разбере таа лекција или Европа ќе продолжи да ја плаќа цената на сопствените двојни стандарди.