Македонска Нација
На 4 август се навршуваат годишнини од значајни настани во македонската историја. Денот е запаметен по херојските борби на македонските востаници во Кичевско и Костурско во 1903 година, по воспоставувањето на диктатурата на Јоанис Метаксас во Грција и по смртта на македонскиот национален деец Сократ Маркилов.
Битката кај Ѓурѓејца во Кичевско
На 4 август 1903 година, само два дена по почетокот на Илинденското востание, кај месноста Ѓурѓејца, над кичевското село Карбуница, се одиграла една од најкрвавите битки во Кичевскиот Револуционерен Округ.
Македонските востаници, иако послабо вооружени и соочени со побројна османлиска војска, дале силен отпор. Битката кај Ѓурѓејца останала запаметена како пример за храброста, пожртвуваноста и решителноста на илинденците да се борат за слободна Македонија.
Ослободувањето на Клисура во Костурско
Истиот ден, на 4 август 1903 година, востаниците од Костурскиот Револуционерен Реон го нападнале и го ослободиле гратчето Клисура во Егејскиот дел на Македонија. Во акцијата учествувале повеќе востанички чети, а ослободувањето на Клисура било еден од најголемите успеси на Илинденското востание во Костурско.
Со заземањето на ова стратешки значајно место, востаниците воспоставиле своја контрола и покажале дека востанието не било ограничено само на Крушево и Битолскиот Регион, туку било широко распространето низ Македонија. Клисура останала под востаничка власт сè до силниот противнапад на османлиската војска.
Диктатурата на Метаксас и прогонот на Македонците
На 4 август 1936 година, генералот Јоанис Метаксас воспоставил диктаторски режим во Грција. Неговата власт спроведувала политика на насилна асимилација и забрана на македонскиот јазик во Егејскиот дел на Македонија.
Македонците биле казнувани, апсени и прогонувани поради употребата на својот мајчин јазик и изразувањето на македонската национална припадност. Македонските имиња и презимиња биле менувани, а државниот апарат настојувал да ги избрише македонската свест, култура и историска меморија.
Починал македонскиот национален деец Сократ Маркилов
На 4 август 1993 година, во Бања Банско, Струмичко, починал Сократ Данаилов Маркилов – истакнат македонски национален деец и борец за правата на Македонците во Пиринскиот дел на Македонија.
Маркилов е роден на 12 април 1921 година во селото Бутково, Валовишко. За време на Втората светска војна се приклучил на антифашистичкото движење, а по војната живеел во Петрич. Поради својата јасна македонска национална определба бил прогонуван и повеќепати затворан од бугарските власти, поминувајќи вкупно 17 години во затвор.
Во 1968 година бил еден од основачите на тајната Независна македонска организација „Илинден“, а во 1990 година учествувал во основањето на Обединетата македонска организација ОМО „Илинден“. До крајот на животот останал непоколеблив борец за признавање на македонскиот народ и неговите национални права.
Настаните од 4 август сведочат за различните облици на македонската борба – од оружениот отпор на илинденците, преку спротивставувањето на насилната асимилација, до истрајната борба за човекови и национални права. Тие се траен потсетник дека македонското име, јазик и идентитет биле зачувани со големи жртви, храброст и непокор.
