На прво место

Штетата врз имотот на македонските Евреи за време на Втората светска војна и окупацијата од фашистичка Бугарија

Македонска Нација

Македонска Нација

15 страници со имиња и износи на пријавена имотна штета — сведоштво за материјалните загуби зад кои стојат човечки судбини, уништени семејства и прекинат живот на еврејската заедница во Македонија.

За време на војните и окупациите во XX век, од различни делови на Македонија биле одземени и однесени црковни реликвии, ракописи, археолошки наоди и други културни добра. Покрај ограбувањето на културното наследство, бил одземан и имотот на населението. Особено трагична е судбината на македонските Евреи, чиј прогон во Втората светска војна бил проследен со економско обесправување и конфискација.

Бугарските окупациски власти го ограничиле економскиот живот на Евреите и спровеле присилни давачки, распродажба и одземање на нивниот имот. Куќи и станови, дуќани и трговска стока, пари, мебел, покуќнина и лични предмети — сето она што семејствата го создавале со генерации станало предмет на ограбување.

Зад тие материјални добра стоеле домови, занаети, семејни спомени и долгогодишен труд. Одземањето на имотот било дел од прогонот што завршил со депортацијата на македонските Евреи од Скопје, Битола и Штип во март 1943 година, во нацистичкиот логор на смртта Треблинка, во окупирана Полска.

Петнаесетте страници што ги објавуваме во продолжение содржат имиња, поединечни износи и пресметки на пријавена штета. Во нив се споменуваат недвижен имот, кирија и загуби поврзани со одведувањето на Евреите од Скопје. Овие записи треба да се читаат со свест дека зад секој ред стои човек, а зад секоја сума — дел од неговиот одземен живот.

Документите се повод македонските институции систематски да ја истражат судбината на одземениот имот: што било конфискувано, кој го презел, каде завршиле средствата и што подоцна било вратено или обештетено. Секое барање треба да се потпира на проверени документи и на јасно утврдени права на жртвите и нивните наследници.

Истото начело важи и за однесеното културно и црковно наследство. Предметите имаат име, потекло и историска врска со местата од кои биле одземени. Нивното чување во туѓи збирки не го брише тоа потекло.

Одземеното треба да се врати на неговите законски сопственици и наследници, а за она што не може да биде вратено треба да се обезбеди соодветно обештетување. Официјалното признавање на неправдата и извинувањето се дел од одговорноста кон жртвите.

Со објавувањето на овие страници, „Македонска нација“ придонесува документите да станат достапни за јавноста и имињата запишани во нив да останат во колективното паметење.

Документите што ги објавуваме се од Народната банка на Република Македонија и содржат имиња, поединечни износи и пресметки на пријавена имотна штета.

Проценката на Народната банка на Република Македонија од 1996 година ја утврдува вредноста на штетата на околу 17 милиони американски долари. Сепак, тоа не е конечната сума. Фондот на Холокаустот на Евреите во Македонија располага со дополнителни проценки за штетата нанесена врз имотот на македонските Евреи од страна на фашистичка Бугарија за време на Втората светска војна.

Материјалната штета може да се процени и да се обештети, но убиените луѓе, уништените семејства и згаснатите поколенија не можат да се вратат.
Фондот на Холокаустот на Евреите во Македонија ќе поднесе барање до Бугарија за обештетување за нанесената материјална штета и за јавно извинување за прогонот, конфискацијата на имотот и депортацијата на македонските Евреи за време на Втората светска војна.
Изгубените животи на 7.144 македонски Евреи немаат цена, но одговорноста кон жртвите и нивните семејства останува.

Во продолжение: 15 страници од документот.

Најново од: На прво место

Филипче и СДС се обидуваат да креираат скандал таму каде што нема, постапката за Алта банка е јавна и транспарентна

СДС и Венко Филипче се обидуваат да креираат скандал таму каде што нема, во постапката за Алта банка, која е јавна и транспарентна. Тие продолжуваат со ширење неосновани обвинувања за Алта банка, обидувајќи се од редовна и транспарентна постапка за јавна аукција во јавноста да претстават непостоечки скандал. Фактите, се следни. Продажбата на над 95 […]

Една лага ќе им пропадне, а од СДС се тука експресно да смислат нова

Филипче и СДС продолжуваат со лагите и манипулациите за Алта банка, овој пат јавната аукција сакаат да ја претстават како тајна зделка СДС продолжува со ширење лажни, паушални и неосновани обвинувања и манипулации во врска со Алта банка. Откако им пропаднаа сите досегашни и не им успеа обидот за креирање страв и општа паника со […]

СОБОР НА СВЕТИ АРХАНГЕЛ МИХАИЛ – АРАНЃЕЛОВДЕН

21 ноември / 8 ноември Овој празник во народниот живот на Македонците е познат како Аранѓеловден и претставува една од позначајните семејни слави во македонската православна традиција. Свети Архангел Михаил во христијанското предание Името Михаил потекнува од еврејското име Михаел, што се толкува како „Кој е како Бог?“. Во Светото писмо Архангел Михаил е претставен […]

ВОВЕДЕНИЕ НА ПРЕСВЕТА БОГОРОДИЦА (ПРЕЧИСТА)

Воведението на Пресвета Богородица во храмот, во македонската народна и православна традиција познато и како Пречиста, е еден од големите Богородични празници во православното христијанство. Се празнува на 21 ноември според јулијанскиот календар, односно на 4 декември според грегоријанскиот календар. Во македонската православна традиција празникот е познат под името Пречиста или Воведение на Пресвета Богородица. […]

Кога се сака, речиси сè се може: Комерцијална банка влегува во трката за Алта банка Битола

Опис за главната слика: Илустративен колаж на Алта банка Битола и Комерцијална банка, изработен со ChatGPT во формат 3:2. Одлуката на Комерцијална банка да учествува на берзанската аукција е конкретен чекор кон изнаоѓање нов сопственик за битолската банка. На 30 ноември на Македонската берза ќе бидат понудени 95,336 отсто од нејзините акции. Премиерот Христијан Мицкоски […]

Македонија ја потврди поддршката за праведен и траен мир во Украина

На состанокот на Коалицијата на волните во Берлин беше нагласена потребата од заедничко дејствување на европските партнери и САД за завршување на војната. Македонска делегација, во која учествуваше и министерот за надворешни работи и надворешна трговија Тимчо Муцунски, присуствуваше на состанокот на Коалицијата на волните во Берлин, посветен на актуелната состојба во Украина и на […]

Во Полице откриен првиот споменик во Полска посветен на децата бегалци од Егејска Македонија кои не се вратија дома

Споменикот е дело на Петро Алексовски и е подигнат со поддршка на Фондот на холокаустот на Евреите од Македонија. Во полскиот град Полице денеска, 19 ноември 2026 година, беше откриен првиот споменик во Полска посветен на децата бегалци од Егејска Македонија кои не се вратија во родните краишта, туку го поминаа животот во Полска и […]

Јовановски: Евроинтеграцијата го смени односот на западните научници кон македонската историографија

Дел од западните научници што порано ја критикувале македонската историографија денес покажуваат поголемо разбирање за нејзините ставови, откако увиделе дека нивните критики се користат за политички цели. Ова го истакна историчарот Далибор Јовановски на конференцијата по повод 80 години од постоењето на Институтот за историја. Настаните поврзани со евроинтеграцијата на Македонија влијаеле врз начинот на […]

To top