Македонска Нација
Дваесет и деветти август е ден што ги поврзува духовното наследство на македонскиот народ со споменот за Илинденското востание, народноослободителната борба и трагичниот крај на Граѓанската војна во Егејска Македонија.
Црковен календар
Неракотворниот лик на Господ Исус Христос
На 29 август Македонската православна црква го празнува пренесувањето на Неракотворниот лик на Господ Исус Христос од Едеса во Месопотамија во Цариград.
Според црковното предание, едескиот цар Авгар, кој бил тешко болен, слушнал за чудата на Исус Христос и испратил човек да Го повика во Едеса. Христос го измил лицето, го избришал со платно и на него чудесно останал отпечатен Неговиот лик. Кога платното му било однесено на Авгар, тој со вера го примил и се исцелил.
Неракотворниот лик се смета за едно од најстарите сведоштва за почитувањето на Христовиот образ и за духовната основа на православното иконопочитување.
Преподобен Јоаким Осоговски
На овој ден се празнува и споменот на преподобен Јоаким Осоговски, еден од најпочитуваните македонски светители и пустиножители.
Свети Јоаким живеел подвижнички во осоговските планини, во близина на Крива Паланка. Во осаменост, молитва и пост, тој целосно му го посветил животот на Бога. По неговото упокојување, над местото каде што живеел бил изграден манастирот „Свети Јоаким Осоговски“, кој низ вековите прераснал во значаен духовен и културен центар на Македонија.
Манастирот и денес е едно од најголемите светилишта на Македонската православна црква и место каде што се собираат верници од сите краишта.
29 август 1901 – Веле Марков станал крушевски војвода
На 29 август 1901 година Веле Марков бил поставен за крушевски војвода на Македонската револуционерна организација.
Роден во селото Селце, Крушевско, Марков бил еден од македонските револуционери што борбата за социјална правда ја поврзувале со борбата за ослободување на Македонија. Работел како столар, учествувал во создавањето социјалистички кружоци, а подоцна се приклучил кон четата на Никола Русински.
Како крушевски војвода ги организирал селата и населението во Крушевско, подготвувајќи го теренот за идното востание. Загинал во 1902 година во борба со османлиската војска.
29 август 1903 – Одекнал црешовиот топ во Кичевско
За време на Илинденското востание, во селото Кленоец, Кичевско, востаниците изработиле голем црешов топ, долг околу дванаесет педи.
Топот бил наполнет со шајки и ситни парчиња железо. На 29 август 1903 година од него биле испукани четири истрели кон османлиските сили, по што се распрснал.
Иако примитивни во споредба со оружјето на османлиската војска, црешовите топчиња станале траен симбол на решителноста, саможртвата и стремежот на македонскиот народ за слобода.
29 август 1903 – Османлиската војска го уништила Лехово
На 29 август 1903 година, во времето на задушувањето на Илинденското востание, османлиската војска го нападнала и го уништила селото Лехово во Костурско, во Егејскиот дел на Македонија.
Според извештајот на австроунгарскиот конзул во Битола, Август Крал, селото било уништено на вандалски начин. Лехово било едно од многуте македонски села што претрпеле убиства, палења, грабежи и протерувања во текот на востанието.
29 август 1944 – Бегство на 300 затвореници од Идризово
На 29 август 1944 година околу 300 затвореници побегнале од затворот во Идризово. Најголемиот дел од нив биле организатори, учесници и поддржувачи на Народноослободителната борба од Скопје и околината.
По бегството биле прифатени од Третата македонска ударна бригада, а веќе следниот ден дел од нив стапиле во борба против окупаторските сили.
Настанот се случил во период кога борбата за ослободување на Македонија влегувала во својата решавачка фаза.
29 август 1949 – Крајот на битката на Грамос
На 29 август 1949 година завршила решавачката битка на планината Грамос, меѓу силите на Демократската армија на Грција и грчката владина војска.
По повеќедневни жестоки борби, околу 18.000 борци на Демократската армија биле принудени да се повлечат преку границата во Албанија. Заедно со нив се повлекло и голем број цивили, претежно Македонци од Егејскиот дел на Македонија.
Со падот на Грамос практично завршила Граѓанската војна во Грција. Поразот бил проследен со нов бран прогонства, иселување и распрснување на македонското население низ земјите од Источна Европа и светот. Илјадници Македонци биле принудени да ги напуштат своите родни огништа, а многумина никогаш не добиле право да се вратат.
Македонското духовно наследство во сите делови на Македонија
Почитувањето на Неракотворниот лик на Христос, на свети Јоаким Осоговски и на другите светители е дел од заедничкото духовно наследство на Македонците во сите краишта на етничка Македонија.
Во Вардарскиот, Егејскиот и Пиринскиот дел на Македонија, како и во Мала Преспа, Голо Брдо и Гора, старите храмови, манастирите, семејните слави, народните собири, песните и преданијата сведочат за вековното присуство и културниот континуитет на македонскиот народ.
Особено силна е традицијата во Мала Преспа, каде што Македонците од селото Церје и нивните потомци секоја година се собираат во црквата „Успение на Пресвета Богородица“. Празнувањето продолжува со македонски песни и ора, обединувајќи ги жителите и иселениците околу верата и родниот крај.
Порака на денот
Дваесет и деветти август нè потсетува на силата на верата, но и на високата цена што македонскиот народ ја платил во борбата за слобода.
Од осоговската пештера на свети Јоаким, преку одекот на црешовиот топ во Кленоец и страдањето на Лехово, до бегството од Идризово и трагичниот крај на битката на Грамос, останува истата порака: македонската историја и духовност се чуваат со паметење, единство и почит кон жртвите на претходните поколенија.
