Македонска Нација
Христо Чернопеев (16 јули 1869, Дерманци – 5 ноември 1915, Криволак) бил илинденски војвода и еден од истакнатите дејци на македонското револуционерно движење. Соработувал со Гоце Делчев и Јане Сандански, раководел со чети на Организацијата и учествувал во Илинденското востание. Неговото име е поврзано со повеќе значајни настани од револуционерната борба во Македонија.
Чернопеев потекнувал од селото Дерманци. Пред целосно да му се посвети на револуционерното движење бил подофицер во бугарската армија. Кон крајот на XIX век ја напуштил воената служба и се вклучил во македонското револуционерно дело.
Во Организацијата бил привлечен од Гоце Делчев, а неговото воено искуство набргу го направило значаен во организирањето и обучувањето на четите. Од 1900 година дејствувал како кукушки војвода, а потоа и во Горноџумајско. Учествувал и во познатата афера со американската мисионерка Мис Елен Стон, еден од најпознатите настани поврзани со македонското револуционерно движење од почетокот на XX век.
Во Илинденското востание
Посебно место во неговата револуционерна биографија има Илинденското востание од 1903 година.
На 16 септември 1903 година, одредот предводен од Христо Чернопеев бил откриен кај кочанското село Витоша. Востаниците се повлекле кон височините и зазеле одбранбени позиции, додека дел од муницијата и динамитот останале во селото.
Османлиската војска го запалила селото, по што скриената муниција и експлозивот експлодирале. Според објавените податоци, кон местото биле насочени неколку илјади османлиски војници. Следниот ден започнала жестока борба која траела до вечерта.
Одредот потоа се разделил на повеќе групи. Една од нив се упатила кон Султантепе, каде што на 17 и 18 септември продолжиле тешките судири со османлиските сили. Изворот наведува 75 загинати четници и околу 380 загинати од османлиската војска.
Овие борби се одвивале во последната фаза на Илинденското востание, кога востаничките сили веќе биле изложени на огромен воен притисок.
Струмички војвода
По Илинденското востание Чернопеев продолжил со револуционерната активност. Од 1903 до 1908 година бил окружен војвода и раководител на Струмичкиот револуционерен округ, а во 1905 година учествувал и на Рилскиот конгрес.
Во различните периоди од развојот на македонското револуционерно движење бил близок со Јане Сандански, а подоцна нивните политички патишта се разишле. Во 1911 година Чернопеев станал член на Централниот комитет на ВМОРО заедно со Тодор Александров и Петар Чаулев.
Учествувал и во Балканските војни, а со почетокот на Првата светска војна повторно заминал на фронтот.
Загинувањето кај Криволак
Животниот пат на Христо Чернопеев завршил во 1915 година кај Криволак, во Неготинско, во борбите на Македонскиот фронт.
Македонската енциклопедија го наведува 5 ноември 1915 година како датум на неговата смрт, додека други извори го наведуваат 6 ноември. Бил погребан во дворот на црквата во Ново Село, Штипско.
Од војник до војвода, од организатор на чети до раководител на револуционерен округ, Христо Чернопеев поминал повеќе од една деценија во бурните настани што ја одбележале Македонија на почетокот на XX век.
Неговото име останало запишано во историјата на Илинденското востание и македонското револуционерно движење, а борбите од септември 1903 година остануваат едно од сведоштвата за драматичната завршница на Илинденската епопеја.
