Опис под фотографијата:
Асен Богданов, меѓу припадници на бугарската војска и полиција и нивни домашни соработници за време на окупацијата на Македонија. Точниот датум и местото на фотографирањето не се потврдени со наведен архивски извор.
Бугарскиот полициски началник на Скопската област на судењето во 1948 година признал дека населението во Македонија не се чувствувало како бугарско и дека бугарската окупаторска власт организирано спроведувала политика на бугаризација, терор и ликвидации.
Црно-белата фотографија прикажува група вооружени лица, припадници на бугарската војска и полиција, како и нивни домашни соработници. Во средината, означен со знакот „Х“, според описот со кој фотографијата е објавена, се наоѓа Асен Богданов – еден од високите претставници на бугарскиот окупаторски полициски апарат во Македонија.
Богданов бил помошник на обласниот директор и началник на полицијата во Скопската област од јануари 1943 до крајот на август 1944 година. Тоа е периодот во кој бугарската окупаторска власт спроведувала апсења, мачења, стрелања и други облици на терор против македонското население и против учесниците во народноослободителното движење.
По војната бугарските власти го предале на југословенските власти. Во ноември 1948 година во Скопје му било судено за воени злосторства и за неговата улога во окупаторскиот систем. Бил осуден на смрт и стрелан во 1948 година.
Признание што ја разобличува пропагандата
Особено значајно е сведоштвото што Асен Богданов го дал во текот на судскиот процес.
Одговарајќи на прашањата за состојбата што ја затекнал во Македонија, тој признал: „Пред да дојдам во Македонија имав впечаток дека овде навистина постои бугарски елемент. Со години нам ни беше всадувана идејата дека Македонија ѝ припаѓа на Бугарија, дека македонскиот народ е бугарски и дека тука било бугарско царство.“
Но она што го видел по доаѓањето во Македонија, според неговите зборови, било сосема поинакво: „Изненадувањето беше огромно. Можев да констатирам дека како бугарски елемент се чувствуваа само неколку богати луѓе, кои се беа доближиле до бугарската власт, интелектуалци кои се броеја на рака… Сите останати се чувствуваа како Македонци.“
Ова признание има особена историска тежина затоа што не доаѓа од македонски револуционер, партизан или историчар, туку од висок функционер на самата бугарска окупаторска полиција.
Организирана политика на бугаризација
Во текот на судењето Богданов бил прашан и кој ги организирал специјалните служби задолжени за бугаризација на македонскиот народ. Неговиот одговор бил дека тие биле создадени со решение на бугарскиот Министерски совет и дека со нив непосредно раководело Министерството за внатрешни работи.
Од службениците испратени во Македонија се барало да бидат целосно посветени на идејата за бугаризација и на настојувањето Македонија по секоја цена да остане под бугарска власт.
На прашањето како била спроведувана таа политика, Богданов навел: „Со борбата што ја водеа и со безусловната примена на мерките на бугарската влада – терор, ликвидација, егзекуција, палења и така натаму.“
Тој признал и дека во спроведувањето на овие мерки заеднички учествувале бугарската војска и полиција. На прашањето како биле убивани Македонците, одговорил дека имало стрелања, претепувања до смрт и фрлања луѓе во Вардар.
Таквото сведоштво покажува дека бугаризацијата не била спонтана културна или просветна дејност, туку организирана државна политика поддржана со сила, полициски прогон и физичка ликвидација на неистомислениците.
Сведоштвото на Асен Богданов ја разоткрива спротивноста меѓу официјалната бугарска пропаганда и вистинското национално чувство на македонскиот народ. Бугарските службеници доаѓале со однапред всадено тврдење дека во Македонија живее бугарско население, но на терен се соочиле со народ кој се чувствувал како македонски.
Кога убедувањето не успеало, биле употребени административниот притисок, полицијата, војската и теророт. Токму затоа ова сведоштво е важно: тоа покажува дека Македонците не требало да бидат „ослободувани“ како наводни Бугари, туку биле присилувани да се откажат од сопственото македонско име и национално чувство.
Историската вистина не може трајно да се прикрие. Во овој случај, неа ја потврдил и човек кој бил дел од системот создаден да ја задуши.
