Мане Јаковлески
СДС, предводен од Венко Филипче, сè почесто настапува со соопштенија исполнети со паника, обвинувања и катастрофични сценарија. Речиси секој проект што може да донесе инвестиции, економски развој или поголема самостојност на Македонија однапред се прогласува за сомнителен, опасен или штетен.
Дали ваквата хистерија е само последица на политичката немоќ на СДС или зад неа стојат обврски кон одредени центри од соседството? Дали партијата е изложена на притисоци или уцени да поддржува политики што им одговараат на други држави, но се спротивни на македонските национални интереси?
Овие прашања не се поставуваат без причина. Додека беше на власт, СДС прифаќаше отстапки што длабоко го засегнаа македонскиот идентитет, историјата и националното достоинство. Наместо цврсто да ги брани позициите на Македонија, раководството на партијата неретко ги претставуваше туѓите барања како обврски што државата мора безусловно да ги исполни за да напредува кон Европската Унија.
Најочигледен пример е промената на уставното име на државата. Иако на референдумот во 2018 година не беше постигнат потребниот одѕив, тогашната власт, предводена од СДС, продолжи со уставните измени. На граѓаните им беше ветувано дека со тоа ќе се затворат идентитетските прашања и ќе се отвори сигурен пат кон Европската Унија. Наместо тоа, Македонија се соочи со нови услови, притисоци и барања.
Потоа следуваше прифаќањето на францускиот предлог и преговарачката рамка, преку кои прашања поврзани со македонската историја и идентитетот станаа дел од политичкото условување од Бугарија. И покрај предупредувањата дека новите отстапки нема да го затворат спорот, СДС повторно ја убедуваше јавноста дека станува збор за единствениот можен пат. Сепак, секое ново попуштање донесуваше ново барање, а не конечно решение.
Истовремено, СДС не покажа еднаква решителност кога требаше да се побара почитување на правата на Македонците во соседните држави. Партијата беше подготвена да разговара за туѓите барања во Македонија, но беше многу потивка кога стануваше збор за Македонците во Пиринска и Егејска Македонија, Мала Преспа и Голо Брдо. Таквата нерамнотежа дополнително го отвора прашањето дали за СДС македонските национални интереси воопшто биле приоритет.
Сличен образец се забележува и денес. Штом се појави проект што може да ја зајакне Македонија, да привлече капитал или да ја подобри нејзината регионална положба, СДС веднаш создава атмосфера на страв. Наместо да праша каква корист ќе имаат граѓаните, колку работни места ќе се отворат и какви механизми за заштита треба да се воспостават, партијата однапред најавува пропаст.
Таков е и односот кон најавите за изградба на дата-центри. Наместо стручна расправа за потрошувачката на електрична енергија и вода, влијанието врз животната средина, даночните приходи и можностите за отворање висококвалификувани работни места, СДС настапува со сомнежи и обвинувања. Ризиците мора сериозно да се анализираат, но тие не смеат да се користат како изговор Македонија однапред да се откаже од индустриите на иднината.
Истиот пристап се повторува и кај други инвестиции и капитални проекти. Наместо да бара подобри услови за државата, транспарентни договори и засилена институционална контрола, СДС честопати создава впечаток дека секоја инвестиција е криминал, секој инвеститор е сомнителен, а секоја развојна политика однапред е осудена на неуспех.
Со таквата реторика не се напаѓа само Владата. Се нарушува и довербата во Македонија како безбедно и перспективно место за вложување. Политичката штета може да биде краткорочна, но економските последици ги плаќаат граѓаните преку изгубени инвестиции, работни места и развојни можности.
Опозицијата има право и обврска да ја контролира власта. Но постои јасна разлика меѓу критика на Владата и постојано оцрнување на државата. Кога партиската пресметка создава недоверба во сопствената земја, штетата не ја трпи само една политичка партија, туку стопанството, институциите и сите граѓани.
Венко Филипче и раководството на СДС треба јавно да одговорат дали нивните ставови претставуваат самостојно изградена политика или повторување на очекувањата што доаѓаат однадвор. Ако располагаат со докази за криминал, опасност или штетни договори, должни се да ги достават до надлежните институции. Ако немаат докази, тогаш нивните настапи остануваат политичко ширење страв и неизвесност.
Затоа, клучното прашање останува: кому му одговара СДС постојано да ја прикажува Македонија како неспособна, нестабилна и неподготвена за развој? На македонските граѓани сигурно не.
Ако ваквото однесување е резултат на политичка немоќ, тогаш СДС треба темелно да ја преиспита својата политика. Но ако зад него стојат притисоци, уцени или обврски кон одредени центри од соседството, јавноста има право да ја дознае вистината.
Македонија не смее повторно да биде монета за поткусурување, ниту нејзиниот идентитет, историја и економска иднина да се жртвуваат за туѓи интереси и агенди.
