Васил Чулев
Големата Мајка Божица од археолошкото наоѓалиште Говрлево, Македонија, 5 милениум п.н.е.
Археолошка потврда на Македонскиот континуитет
Археолошките наоди со сигурност ни потврдуваат дека нашите пра-предци древните Македонци (денес погрешно именувани како „Венети” или „Сло-Венети”) со милениуми наназад имале развиена цивилизација и поседувале развиени вештини и техника. Македонија, уште од најдамнешни времиња претставувала оаза на животот за човечкиот вид и место кадешто се создала првата Европска цивилизација.
Постепената транзиција и развојна адаптација на Индо-Европејците од Македонска Европа најдобро e дефиниранa во последните 50.000 години. Mакедонската напредна култура и природната средина на Балканот од крајот на Плеистоценот и почетокот на Холоценската ерa го овозможија тоа. Исто така, условите во Македонија беа далеку поповолни и различни од другите делови на Европа. Заладувањето не влијаеше до тој степен во југоисточна Европа како што тоа беше случај во северните и централните региони кои беа заробени со дебела покривка од мраз. Доказ за тоа се прашумите и видовите на флора и фауна кои преживеале само во Македонија и кои укажуваат на далеку поблаги промени. Македонија и денес сеуште изобилува со ендемични видoви кои ги има само во овој дел од Европа. Даглас В. Бејли[1] тоа го oпишува во „Балканска Праисторија: Отцепување, Обединување и Идентитет”. Таму тој вели: „Помалку драматичните промени на климата, флората и фауната резултираa со помалку драматични адаптивни или реактивни случувања во материјалната култура”.
Досега најстари остатоци од современиот човек [Homo Sapiens Sapiens] во Европа беа откриени во „Пештерата со коски” во близина на Анина, Романија. Праисторискиот човек наречен „Јован од Анина”, чии пронајдени остатоци (на долна вилица) се стари околу 42.000 години.
Македонија е особено богата со неолитски[2] населби. Во археолошката карта уште од 90-тите години на XX век се внесени преку 180 неолитски населби со поголема концентрација во котлинските предели. Со новите откритија (неолитската опсерваторија Кокино, Кратовско-Кумановскиот басен и др.) бројот на праисториски локалитети константно се зголемува. Овој број укажува на густа населеност која навестува динамични случувања во овој период и зголемен наталитет на населението.
Еден од најеминентните археолози на нашето време, лордот Колин Ренфрју [Colin Renfrew] во 2003 г. ја усогласи неговата претходна „Анадолиска хипотеза” и претходните заклучоци со согледувањата на лингвистот и историчар Д’јаконов, археологот Пигот и други признати имиња на модерната наука. Ренфрју исто така, овојпат преку археолошките наоди, ни потврди дека Индо-Европските јазици се проширија паралелно со земјоделството – од Балканот.
Ренфрју неговите заклучоци ги базира врз еден едноставен факт: проширувањето на Индо-Европските јазици може да се објасни само преку феноменот на некој навистина долотраен настан во праисторијата. А таков настан, според Ренфрју, е токму развојот и распростирањето на земјоделството во Неолитот. Овој заклучок ја врати хронологијата на Прото-Индо-Европејците уште поназад во времето (околу 6000 г.п.н.е.) и Прото-Индо-Еевропската татковина ја локализира во Македонија, од каде што, заедно со земјоделството, Индо-Европските јазици и народи се раширија низ Европа и Централна Азија. Земјоделците во потрага по нова обработлива земја, од Македонскиот полуостров, постепено, следејќи го повлекувањето на ледената покривка, се населија низ цела Европа. И Ренфрју смета дека таков збир на услови кој довел до развиток на Прото-Индо-Европското јадро постоел само во Македонија. Таму била формирана Прото-Индо-Европската заедница од која подоцна, преку експанзијата кон север која следувала, настанале сите историски Индо-европски јазици.
Во својата книга „Археологија и Лингвистика. Сложувалка на Индо-Европските корени” [Archaeology and Language: The Puzzle of Indo-European Origins], објавена во 1987 г. археологот Колин Ренфрју не се ограничува само на собирање археолошки докази за последниот фатален удар на традиционалната теорија, но ја претставува и неговата дефиниција за Индо-Европското потекло. Наречена од страна на нејзиниот автор “Индо-Европска Неолитска Распределба”, базирана е на заклучокот дека единствениот момент во Европската праисторија кој би можел да коинцидира со огромната промена како што се претпоставува дека е Индо-Европеизацијата на Европа е почетокот на земјоделство во 7-от милениум п.н.е. Овие рани земјоделци се првите Индо-Европејци одговорни за распространувањето низ јужна и централна Европа. И бидејќи тоа е особено видливо во двете најрани Неолитски култури од јужниот дел на Европа, односно комплексот на Балканот (Македонија) и т.н. култура на „Кардиум-Печатот” од западниот и централниот Медитеран, кои датираат од 7-от милениум п.н.е., овие две култури се сметаат за први представници на Индо-Европејците во Европа.
Фактите од вака реконструираната праисторија укажаа дека Прото-Индо-Европејците воопшто не биле никакви „воинствени јавачи со камени секири” кои ја освоиле Европа преку ноќ. Напротив, тие биле првите земјоделци и сточари, кои ја покориле Европа преку културна и интелектуална супериорност. Иако оваа дефиниција останува во суштина Евроцентрична, таа ни потврдува дека Прото-Индо-Европејците биле всушност мирни земјоделци и сточари, наспрам фантастичната претстава за воинствени суперлуѓе понудена од традиционалната теорија и отелотворена во Холивуд.
Студијата на лордот Ренфрју е несомнено супериорна во однос на традиционалните инвазиони теории, елиминирајќи ја митската Прото-Индо-Европска теорија на „Молскавична војна” пред очигледната мирољубивост и истрајност на древните Европејци.
И друг еден познат Британски археолог од Оксфорд и Единбуршкиот универзитет, Стјуарт Пигот [Stewart Piggott], во своите научни трудови недвосмислено го потврдува потеклото на Индо-Европејците од Балканот, т.е. Македонија. Иако наведени со најразлични гео-политички условени имиња, искривени од денешните прилики, сликата многу директно и јасно ни ги покажува развојните етапи на Индо-Европските народи и јазици, потврдени од истражувањaтa на Пигот. И во неговата студија, повторно, територијата на Балканот како лулка на Европската цивилизација и култура се совпаѓа со временските, eтничките, јазичките, генетски, културни и историски, но не и политички граници на Македонија:
Почетоци на ширењето на земјоделските заедници во Европа, прикажани од Стјуарт Пигот во 1965 година.
[1] Douglass W. Bailey, “Balkan Prehistory: Exclusion, Incorporation and Identity”.
