Македонска Нација
Во 1977 година, среде Париз, Драган Богдановски – претседател на Движењето за ослободување и обединување на Македонија (ДООМ) и еден од најактивните македонски политички емигранти – бил киднапиран и тајно пренесен во Југославија. Следувале 18 месеци изолација и истрага, судење зад затворени врати и пресуда од 13 години затвор. Документите од неговото досие откриваат до каде била подготвена да оди тогашната Служба за државна безбедност за да го запре неговото политичко дејствување.
Зошто Богдановски бил цел на службите?
Во текот на 1960-тите и 1970-тите години Драган Богдановски развивал широка политичка и публицистичка активност меѓу македонската емиграција во Европа.
Како еден од раководителите, а подоцна и претседател на ДООМ, тој се залагал за македонско национално обединување и за самостојна македонска држава.
Особено значајно било неговото издавачко дејствување. Богдановски стоел зад повеќе весници и списанија, меѓу кои и „Македонска нација“, преку кои неговите политички идеи стигнувале до македонското иселеништво.
Таквата активност била внимателно следена од југословенската Служба за државна безбедност – СДБ. Архивските материјали за Богдановски покажуваат дека службата собирала податоци за неговите контакти, организациската мрежа и авторите на текстовите што се објавувале во емигрантскиот печат.
Предупредувањето дека се подготвува киднапирање
Особено интересни се записите што самиот Богдановски подоцна ги оставил.
Според неговото сведоштво, уште пред киднапирањето добивал информации дека југословенската СДБ подготвува операција против него. Тој запишал дека во 1975 година бил предупреден и од француска контраразузнавачка служба дека СДБ има намера да го киднапира од Париз.
И покрај предупредувањата, операцијата била реализирана.
4 јуни 1977 година – киднапирањето
Според материјалите објавени во архивата на „Македонска нација“, на 4 јуни 1977 година Драган Богдановски бил киднапиран во Париз.
Во извештаите се наведува дека бил намамен на средба, по што бил нападнат, онесвестен и ставен под контрола на оперативците.
Потоа започнало неговото тајно префрлање надвор од Франција.
Според досието и подоцнежните сведоштва, Богдановски бил пренесен со дипломатско возило до Љубљана, а потоа бил префрлен во Скопје. Во еден од записите од неговиот дневник се наведува дека од Љубљана до Скопје бил пренесен со авион на ЈНА.
Практично, претседателот на ДООМ исчезнал од една западноевропска држава и се нашол во рацете на југословенските безбедносни органи.
Со врзани очи во таен полициски објект
По пристигнувањето во Македонија, Богдановски не бил веднаш изведен пред јавен суд.
Според неговото досие, со врзани очи бил однесен во полициски објект во близина на Македонски Брод.
Таму започнала долготрајната истрага.
Таа траела околу 18 месеци.
Во документите објавени од „Македонска нација“ се наведува дека на 3 јули 1977 година, во полицискиот објект, Богдановски под присила дал изјава за авторството на одредени текстови објавени во списанието „Македонска нација“.
Овој податок покажува дека интересот на службата не бил насочен само кон Богдановски лично, туку и кон мрежата околу ДООМ, авторите, соработниците и луѓето вклучени во македонскиот емигрантски печат.
18 месеци изолација
Според објавените податоци, Богдановски бил чуван во строга изолација.
Во дел од сведоштвата се наведува дека бил држен со ланци на нозете. Местото каде што бил затворен не му било познато, а според неговите подоцнежни записи, дури откако бил префрлен во Идризово дознал од други затвореници каде се наоѓал тајниот објект во кој претходно бил држен.
За човек кој дотогаш слободно политички дејствувал низ Европа, следувале месеци целосна изолација од надворешниот свет.
Судење зад затворени врати
По завршувањето на истрагата бил организиран судски процес.
Но јавноста немала можност слободно да го следи.
Според биографските и архивските материјали, процесот се одвивал зад затворени врати.
Богдановски бил осуден на 13 години затвор.
Казната ја издржувал во затворот Идризово.
Од изречените 13 години, зад решетки поминал околу 11 години, сè до ослободувањето во 1988 година.
Затворот не ја запрел неговата политичка идеја
СДБ успеала физички да го отстрани Богдановски од македонската политичка емиграција повеќе од една деценија.
Но не успеала да ја прекине неговата политичка активност засекогаш.
По излегувањето од Идризово во 1988 година, извесен период престојувал во Скопје. Откако добил патна исправа, повторно заминал во странство.
Таму започнал нова политичка етапа.
Во Шведска работел на програмата за создавање македонска национална политичка партија, која според неговата замисла требало да го носи името Демократска партија за македонско национално единство – ДПМНЕ. Подоцна оваа политичка иницијатива ќе биде поврзана со создавањето на ВМРО-ДПМНЕ.
Досието останува сведоштво
Приказната за киднапирањето на Драган Богдановски не е само биографска епизода од животот на еден македонски политички емигрант.
Таа отвора пошироко прашање за методите со кои југословенските безбедносни служби ги следеле и сузбивале политичките противници во емиграцијата.
Во случајот на Богдановски постојат досиеја, службени белешки, негови изјави и подоцнежни лични сведоштва. Дел од тие документи денес се достапни и преку архивата на „Македонска нација“.
Особено значајно е што Богдановски, по 11 години поминати зад решетки, повторно се вратил на политичката сцена и учествувал во процесите што довеле до создавањето на ВМРО-ДПМНЕ во пресрет на македонската независност.
Киднапирањето во Париз требало да го замолкне Драган Богдановски. Наместо тоа, документите за операцијата денес остануваат историско сведоштво за судирот меѓу југословенскиот безбедносен апарат и дел од македонската политичка емиграција која се залагала за независна Македонија.
