ПРИДОНЕСОТ НА МАКЕДОНИЈА ВО СВЕТСКАТА ЦИВИЛИЗАЦИЈА
Како круна на сè, праисториските и античките Македонци ѝ дадоа на светската култура четири генијални работи: својот јазик, ликовите и делата на своите синови Филип II, Александар III Македонски и неговиот учител Аристотел. Јазикот на праисториските и антички Македонци, кој се развивал во непрекинат континуитет и без туѓи супстрати, од неолитската епоха во склоп на „егејската култура“, до IV век п.н.е., првпат во историјата е означен од Херодот (I, 57) како неелински , односно варварски јазик. Етнонимност на овој јазик под името „македонски јазик“ прв дел Плутарх (околу 46-125 години п.н.е.) во своите дела „Паралелни живото-писи“ (III, 37). Се работи за опис на настан кога Александар Македонски, во кавгата со Клито, „…скокнувајќи почна да вика, повикувајќи ги македонските хипоспаси-тели“, т.е. телохранители, што било знак за голема опасност. Од тоа произлегува дека Македонците го практикувале својот јазик меѓу себе, особена кога не са-кале да ги разберат други.
Освен тоа, некои историчари не го земаат во предвид фактот дека Александар во својот состав имал помошни логистички единици од „Коринтскиот сојуз“, кои зборувале со дорски јазик, а не со македонски.
Од современите грчки глосолози, македонскиот јазик се третира како „елинистички коин“ (Mpampinioti, 1986, 107). Тие сметаат дека периодот на употребата на македонскиот јазик во тогашниот свет изнесува околу 900 години, и тоа од 350 година п.н.е. до VI век н.е. Македонскиот јазик станал официјален јазика на античка Македонија, Грција и целата Македонска империја од Балканот до Кина, Египет и Индија.
Јазикот нa Македонците имал карактеристики на единствен палеобалкански, а подоцна и на национален јазик, со непрекината усна и писмена традиција и историски континуитет од околу 4500 години. Маке-донскиот јазик во посталександровиот и римскиот период станал официјален јазик на светската дипломатија и комуникација, јазик на преводот на Стариот и Новиот завет. Во средниот век, македонскиот јазик покрај латинскиот, станал официјален јазик на Источното римско царство (ИРЦ), додека во христијанството имал подеднаква важност како латинскиот и еврејскиот јазик. Овој јазик на светите Кирил и Методиј, после разни преодни фази, од поствизантиската, преку разни пречистувања од архаизми, палеодимотикизми, катаревуси, димитикизми, како „новогрчки јазик“, 1975 година, со закон станал официјален јазик на Грција (Mpampinioti, 1986, страна 18). Со тоа е потврдено дека македонскиот јазик, од легендарниот праисториски Македон и неговите потомци, а пред сè со Александар Македонски и Аристотел, во траење од повеќе илјади години, направил еруптивен и континуиран развој во светската линг-вистика и удрил конечен печат во физиономијата на денешниот грчки јазик. Тој дал номенклатура на сите современи науки и филозофии, биологијата, новата технологија, астрономијата, географијата, математиката, правните и информативните науки итн.
Македонските освојувања на Исток со Александар Велики Македонски, довеле до крупни, глобални трансформации во животот на цела една епоха. Во тоа придонело развиеното македонско стопанство, оснивањето на повеќе од седумдесет нови македонски градови во Азија и Египет и нивно колонизирање. Македонските градови како што се Александрија во Египет, Ешата, Арахозија, Ареја и многу други, биле не само сообраќајни и трговски центри, туку и општествено-политички и културни фактори за ширење на македонската религија, уметност, наука и култура. Тие станале центри на мирот и сора-ботката, толеранцијата и самоуправувањето на граѓанските слободи, коегзистенција и проникнување на посебни цивилизации.
Делото на Александар III Македонски е посебно вредно, како од воено-стратегиски, така и од научно-истражувачки аспект, заради неговите методи во воените планирања, логистиката и оперативата, нови географски и астрономски сознананија, проширување на духовниот хоризонт на светот. Понатаму, откривање нови флори и фауни, објаснувања за поплавите на Нил, утврдување патишта за сувоземна и морска комуникација меѓу Европа и Индија, воспоставување контакт со Кина, создавање нов паричен и финансиски систем итн. Од огромно значење е создавањето на политичка идеја за космополитизмот, развој на филозофијата, историографијата, информативниот систем, архитектурата, механиката, бродоизградбата.
Покрај тоа, во современиот свет тие ги поставиле основните принципи на сегашната ООН, во создавањето на единствен светски монетарен систем, колективна одбрана, Комонвелт\ЕУ. Неговото гигантско дело името на неговата омилена Македонија и неговото лично име Александар (alki и aleho-да брани, anir-маж), ќе опстанат и по неговата смрт во мислите на луѓето и истражувачите сè до денес.
Makедонизмот, а не елинизмот, (според Droysen, 1834), го означуваат периодот на македонскиот дух и техника, јазик и филозофија, од доаѓањето на Филип II на чело на Македонија (360 година п.н.е.) до императорот Август (30 години п.н.е.).
Исто така, и делото на Аристотел, недостижен македонски мислител, лекар и учител на Александар, оснивач и управник на првиот македонски универзитет во Миеза, под Вермион (Каракамен) планина, во градот Нимфеум, кој на идните македонски војсководци, политичари и државници им всадил љубов кон човекот, семејството и татковоната, кон етиката и филозофијата, што придонело во создавање на Македонскиот Комонвелт.
Арго-Рупиште
Во глосолошки поглед, Аристотел го обработил и го осовременил македонскиот јазик, кој станал космополитски јазик. Тој оставил монументални светски научни дела од сите области на човечката мисла: од физиката, астрономијата, метеорологијата, климатологијата, ботаниката, зоологијата, логиката,етиката, естетиката, психологијата, поезијата, реториката, политиката, библиотекатството итн. Аристотел, кралската Академија, Музеј и библиотека во Александрија, со 7 000 ракописи за култивизирање на науката, ја спуштиле филозофијата од небото на земјата. Со ова е создадена единствена држава на човечки дух, која паралелно ја следел не са-мо големата империја која ја создал мечот на славниот ученик, Александар Македонски и Македонистичките држави во Европа, на Блискиот Исток, во Египет и Индија, туку и современата цивилизација.
Неговите сочувани дела, преведени се на арапски, па преку латинскиот превод ѝ станале достапни на Западна Европа. По смртта на Александар, Аристотел е осуден во Атина како челник на окупаторска академија.
Продолжува
Пишуваат:
Академик Антоније Шкокљев-Дончо
Славе Николовски – Катин
