ДЕЛ ОД ПУБЛИКАЦИЈАТА „МАКЕДОНЦИТЕ ВО СВЕТОТ“ (ТРЕТ ДЕЛ) НА СЛАВЕ КАТИН
Македонците кои работат во поголемите центри ширум Европа, уште со доаѓањето имаат организиран живот преку организациите, клубовите, друштвата, црковните општини, печатот и другите асоцијации.
Уште со доаѓањето во новите средини во повоениот периот, Македонците во западно-европските земји правеа обиди да печатат гласила на македонски јазик. Во почетокот иницијатори беа поединци-емигранти декларирани како антикомунисти во прифатните логори.
Оние емигранти, пак, во грчките логори кои изјавиле дека се Македонци беа изложени на посебен режим на измачување. Тие беа главно членови на Македонскиот национален комитет (МНК), покасно преименуван во Ослободителен комитет на Македонија (ОКМ), на Движењето за ослободување и обединување на Македонија (ДООМ), на Народноослободителниот фронт на Македанија (НОФМ) и други организации.
1. Македонија” (1957). Прв весник што на македонски јазик се појави на стариот континент е “Македонија”. Тој излезе во пролетта 1957 година како весник на среден формат. Од “Македонија” е отпечатен само еден број, кој претставува предвесник на списанието на македонски јазик “Македонска лоза” што ќе се појави во ОСЛо 1959. Дотогаш Македонците ќе бидат подложни на пропагандното влијание на бројни емигранрски гласила (бугарски, четнички и усташки) кои ја негираа македонската нација и македонскиот литературен јазик.
2. “Македонска лоза” (1959). Ова е прво печатено на македонски јазик во европските земји, а второ информативно гласило, по весникот ‘Македонија”. Првиот број еотпечатен на 1 јануари 1959 година на формат 21 х 29 см., со теми за политиката и културата. Како гласило на првата повоена македонска емиграција во Европа, “Македонска лоза” излегуваше како месечник девет месеци со последниот деветти број од октомври 1959 година.
3. “Слободна Македонија” (1960-1961) – Гетеборг. Ова гласило е орган на Македонскиот национален комитет формиран во Осло. Се печатеше како месечник во Гетеборг, на македонски јазик со кирилица, притоа употребувајќи руски слог. Ова гласило започна да излегува во почетокот на 1960 година. Во почетокот излегуваше како списание на формат 21 х 29 см., со различен број страници, потоа како весник на 4 страници на формат 29,5 х 42 см., а во 1961 година се појави во вид на билтен.
Број 16 од април 1961 година, отпечатен на 34 страници се чини дека е последен.
4. “Македонија” (1963-1969) – Гетеборг. Ова списание започна да излегува 1963 година, како орган на Ослободителниот комитет на Македонија (ОКМ). Се печатеше на различен број страници на формат 21 х 29,5 см., на македонски со кирилица, но и со текстови на англиски. Клишето на главата е на македонски јазик со кирилица, а под тоа, на англиски јазик стои “Човекот може да биде уништен, но не и поразен”.
Во првиот број на англиски јазик, во воведната статија се вели: “Весникот “Македонија” е нова публикација што ја издаде ОКМ кој е формиран на 23 јуни 1962 година воТрелеборг. Тој е независен и не припаѓа ни на една политичка партија, а тоа ќе биде и во иднина, но ќе соработува со секоја организација, политичка група, печат, радио, итн., доколку другата страна има искрени чувства за соработка … Јазикот што ќе се употребува како официјален јазик во Република Македонија.
Во бројот 54 од декември 1968 година (година В) во статијата под наслов “Македонија меѓу емигрантскиот печат”, посебно се истакнува целта на весникот.
5. Македонец” (1963-1966) – Гетеборг. Гласилото е орган на Ослободителниот комитет на Македонија (ОКМ) и е весник на Македонската ослободителна организација (МОО), со седиште во Трелеборг, а се печатеше во Гетеборг. Се печатеше на македонски јазик на циклостил на формат 21 х 29,5 см., во обем од 24 до 44 страници, и со годишна претплата 4 американски долари.
6. “Македонска мисла” (1964) – Брисел. Ова гласило на Македонското културно здржение “Јане Сандански” од Брисел претставува списание за култура и општествени прашања. Тоа се печатеше на македонски јазик со кирилица, на циклостил, на формат 21 х 29 см. Првиот број излезе во јули 1964 година.
Кон крајот од 1964 година, на 22 страници, и формат 21 х 29,5 см. излезе петтиот број.
7. “Камбана” (1966) – Лозана. Првиот број на ова независно македонско списание за книжевност и општествени прашања се појави 1966 година како тримесечник (за јануари, февруари и март), во Лозана, Швајцарија. Се печатеше на македонски јазик со кирилица со 66 страници на формат 21 х 29 см., со годишна претплата од 15 швајцарски франци, или 3 УСА долари, а само воведната статија е и на француски јазик. На насловната страница под името има камбана на која пишува: “Илинден 1903”.
Во овој број воведната статија е поместена и на француски јазик со цел подобро да ја информираат пошироката јавност, а во продолжение се застапени рубриките: “Страници од историјата на македонската книжевност”, “Наша поезија”, “Наша проза”, “Хумор”, “Актуелни теми”. Исто така, има и текстови за “Постои Македонска национална црква?” и други.
Вториот број на “Камбана” се појави како двоброј за април и мај 1966 година. Тој е отпечатен на 108 страници, во Лозана. Овој број е идентичен и по форма и содржина како и претходниот. Тој е посветен на литературните остварувања на Венко Марковски, како и на други остварувања од литературата, а содржи и материјали од политиката.
Бројот три е отпечатен како триброј за јули, август и септември 1966 година и е многу сличен по содржини на претходниот број. Тој е отпечатен на 102 страници, во тираж од 500 примероци, а е исполнет со материјали од литературата, културата и јазикот. Последниот број од ова списание, под број четири, е отпечатен есента 1966 година.
8. “Релациони мачедонија” (“Релазиони Мацедониа” (1971-1988) – Рим. Списанието излегуваше во рамките на Информативната агенција за печат “Религиозе” од Рим. Тоа се печатеше на италијански јазик, на различен број страници, на формат 21 х 27,5 см. Првиот број се појави на 24 мај 1971 година по повод празнувањата на гробот на свети Кирил Солунски, сесловенскиот просветител што се одржаа во главниот град на Италија – Рим. Тој е отпечатен како агенциски извештај на 17 страници и содржи бројни куси вести од културата и други информации за Македонија и македонскиот народ.
Прололжува
Пишува: СЛАВЕ КАТИН
