ЏИМ (МИТРЕ) НИКОЛОВ – ДУШАТА НА ИГРАОРНАТА ГРУПА „СЕЛАНИ“ (12)

ПОЗНАТИ МАКЕДОНСКИ ЛИЧНОСТИ ВО КАНАДА – ДЕЛ II       

Покрај најстарата Фолклорна група „Македонка”, којашто е фор­мирана во 1959 година, од група енту­зи­ја­сти и вљубеници во македонското оро и песна, во состав на МПЦО „Свети Климент Охридски”, постои и КУД „Го­це Дел­­чев” во рамките на организацијата „Обеди­­нети Македонци”, Играорната група „Илинден” од МПЦО „Свети Илија” во Мисисага, Играорната група „Танец” и КУД „Трсје”; во Торонто е формирана и македонската Фолк­лорна група „Селјани”.

Фолклорната група „Селјани”.е формирана при крајот на 1969 година, со цел да учествува и да презентира дел од македонските изворни ора, песни и обичаи на Првиот интернационален караван на нациите, што се одржал истата година во То­ронто, а на кој се претставиле македонските иселеници коишто живеат и работат на тие простори. Фолклорната група „Сел­јани” постигнала забележителен успех на Караванот, што бил добра основа и поттик за натамошна макотрпна ра­бота на сите членови и резултатите што ги имале сè повеќе.

Првиот учител, кореограф и инструктор на младите фолклорни ентузијасти од групата „Селјани”   била Олга Сандоловиќ, родена Велов, специјалист за бал­кан­ски игри и многу познат учител за фолклор во Се­вер­на Америка, а големи заслуги имал и д-р Тимо Рајс про­фесор на Музичкиот факултет на Универзитетот во То­ронто, кој им ја пренел вештината за инструментите гајда, кавал, тамбура и тапан. Од 1975 година директор и кореограф на Фолклорната група „Селјани” станал Џим (Митре) Николов, кој заедно со својот животен сопатник сопругата Дина биле матицата и душата на оваа многу значајна фолклорна група.

Џим е познат во македонската колонија во Торонто не само со својот ведар дух и интелектуални способности, туку е и одличен познавач и вљубеник во македонскиот из­вор­ен фолклор; одличен играорец, свири на кавал, ги пее старите изворни македонски песни и живее со народното богатство од Македонија, особено од егејскиот дел на Македонија. Џим е економист по професија, со високо образование, честит Канаѓанец од македонско по­тек­ло,  роден во Торонто. Татко му е од селото Трсје, Леринско, а мај­­ка му од градот Лерин. Неговите родители со себе го понеле ма­ке­дон­ското изворно фолклорно богатство и му го пре­неле на Џим, кој се гордее со своето македонско по­тек­ло. Џим Николов е добитник на значајни награди, приз­нанија и пофалби за постигнатите резултати во фолк­лори­сти­ката. Но, голем успех и заслуги за тоа има неговата со­пруга Дина која, исто така, е родена во Торонто, а по по­текло е од Беломорска Македонија; која е гимназиски професор, а во групата игра и свири на тамбура и често била домаќинка на заедничките другарувања.

Членовите на македонската Фолклорна група „Сел­­јани”, главно, биле интелектуалци од македонско по­текло од егејскиот дел на Македонија, но родени во Ка­нада, кои со голема љубов и ентузијазам го негуваат маке­дон­скиот изворен фолклор. Меѓутоа, меѓу нив имало и членови од други народи, како Кинези, Мексиканци и тн. Треба да се каже дека сите од гру­пата истовремено биле и играорци и дел од музичката секција, сви­реј­ќи на из­вор­ни инструменти.

Поголемиот број од песните и ората што биле на нивниот ре­пер­тоар се сни­мени на албум под наслов „Селска му­зика од Ма­ке­донија”, што е единствен проект од ваков вид реализиран во То­ронто, а и пошироко. Содр­жи 14 изворни македонски песни, меѓу кои се: 

„Ајде ред се редат”, песна од периодот на тур­­ска­та доминација која се однесува на сторијата за ба­ра­њето на ко­митата Иљо од турските војници. Вокален ин­струмент е гајдата.

„Не си го продавај Кољо”, приказна за една девојка која го понижува не­вред­ниот додворувач .

„У вој двор”, оваа песна ја има запишано по­зна­тата интерпретаторка  Мери Мајнас по потекло од Не­во­љани, Леринско, која била учесник на фолк-фестивалот „Валандово” 1989,  2007 и 2011 година. Песната се однесува за де­нот „Лазарова сабота” кога млади девојки носат венчиња од пролетни пол­ски цвеќиња и одат од куќа до куќа по­сакувајќи здравје, среќа, долг живот и бериќет. Овој обичај во леринскиот крај се пренесувал уште од вре­ме­то пред христијанството.

„Прстен ми падна” е на­сло­вот на популар­но аранжираната стара фолклорна пе­сна од битолско-прилепскиот крај. Во песната се зборува за свршеницата која е несреќна, бидејќи не мо­же да ја вети својата љубов на младиот овчар кој  го нашол нејзиниот пр­стен.

„Три години Ка­те” е пес­на­та за младиот човек кој лежи болен долг пе­риод од три години и кој се на­дева дека ќе оздравее, а кога ја видел Кате при нејзината посета ги изразува своите љубовни чувства кон неа, изведбата е од вокалната група на „Селјани”.

„Из­лези да се рашетам” е песна од костурскиот крај и зборува за мла­дата девојка која е импресионирана од убавото момче што го видела во селото Дреново, Костурско. Девојката ја моли својата мајка да и најде строј­ник за да се омажи за момчето.

„Овчеполска потрчулка” ­е по­с­ледна на лонг–плеј плочата „Селска музика од Македонија”, која  е наградена на фестива­лот во Велс и други.

Фолклорната група „Селјани”  на англиски јазик ја има издадено книшката „Македонија – збир на текстови за историјата и културата на Македонија”, со следните наслови: Етнокултурален профил на Онтарио, Кратка историја на античкиот период, Формирањето на слав­јан­ската алфа-бета, Историја на македонската поезија, Ма­кедонски народни прикаски, Македонски собир, Ве­лиг­ден во Македонија, Божик во Маке­до­нија, Ма­ке­дон­скиот народен вез, Македонските фол­клорни ин­стру­менти, песната „Т’га за југ” и други мате­ри­јали. Уред­ни­ците на оваа книшка се Дина и Џим Николови, а уред­ник е Мери Димитриу, кои се заблаго­да­руваат на Ми­нис­терството за култура и рекреација на Онтарио, за по­мошта што им ја дало за изда­ва­њето на книшката

Во 1980 година групата гостуваше во Република Ма­ке­донија и, по­крај другото, настапи на фестивалот „Илинденски денови” во Битола. Фолклорната група „Селјани” беше прогласена како голем зачувувач на традиционалниот стил на ма­ке­донските игри.

Фолклорната група „Селјани” во последните го­ди­ни имала настапи на поголем број фестивали, собири и друг вид манифестации во Канада и САД и постигнала забе­ле­жителни резултати..

Главната цел на групата е да го негува и развива тради­цио­­­налниот ма­ке­донски изворен фолклор и што е можно повеќе да го прет­стави на ори­гинален изворен начин. За таа цел, покрај ората и песните, тука се и народните инструменти, традициите, стилот на пеењето, из­вед­бата на песните, како и обичаите и носиите. Работата на фол­клорната група овозможува да се зачуваат маке­дон­­ските традиции, да ги презентираат из­ворните ора и песни преку жи­во­писните мариовски, сми­­левски и носии од егејскиот дел на Маке­до­нија, како и ширење и раз­­вој на македонското фолклорно бо­гатство.

Продолжува

Пишува: СЛАВЕ КАТИН