Александар Донски
Знаеме дека пред хеленистичкиот период Грците не ги сметале Македонците за свои сонародници. (D-r Synthia Syndor Slowikowski, стр. 30).
Понатаму, и Гркот Разимах ги нарекол Македонците ‘барбари’. Тоа било во 5 век пред Христа. Во својот говор за Ларисјаните, Разимах го нарекол македонскиот крал Архелај како ‘барбарин’ во однос на Грците Ларисјани. Притоа Разимах рекол:
‘Зарем ние Грците треба да му бидеме робови на Архелај барбаринот’ (Тукидид 2,8,1. Исократ 5.108 и Климент Александриски 6.2.17).
Расположението на Грците кон нивниот освојувач Македонија јасно се гледа и во фактот што речиси сите грчки градови со голема радост ја примиле веста за смртта на Филип Втори, надевајќи се дека лесно ќе излезат на крај со неговиот млад син Александар и дека бргу ќе се ослободат од македонското ропство. Во контекст на ова да го спомнеме и востанието што Грците од Теба го кренале против македонската власт на Александар Македонски пред неговиот поход кон Азија, кое детално го опишува токму древниот грчки историчар Аријан, кој живеел во 1 век (Arrian: ‘The Campaigns of Alexander’, Translated by Aubrey De Selincourt, Pengiun books, USA, 1987). Тој пишува дека и Атињаните посакале да се приклучат на Тебанците, но Александар жестоко го задушил востанието на Тебанците, што било поука и за сите останати Грци. Теба била срушена до темел, а мнозина од востаниците и од нејзините жители биле убиени. Се смета дека биле убиени околу шест илјади Грци-Тебанци. Оние Грци кои успеале да се спасат пред налетот на Македонците избегале во Атина, каде Атињаните во шок ја примиле веста за поразот на востаниците. Еве како го опишува Аријан сето ова (цит. дело, стр. 63):
‘Пристигнувањето на бегалците од Теба во Атина, кои изгебаа веднаш по завршувањето на борбите, се поклопи со прославата на Големите Мистерии во Атина. Шокирани од вестите за настаните, Атињаните ја прекинаа прославата и почнаа набрзина да го носат својот подвижен имот надвор од градот во опколената земја.’
Аријан во продолжение пишува дека Советот на Атина веднаш се состанал и испратил десет луѓе, кои биле пријатели на Александар, со задача да го пречекаат и да му кажат дека Атињаните се радуваат на неговото доаѓање и го оправдуваат неговото уништување на Теба (!?). Значи, Атињаните биле принудени на вакви себепонижувања само за да го спасат својот град од туѓата Македонска војска. Инаку, ако се следи внимателно освојувањето на останатите бројни градови низ Азија, од страна на Александар Македонски, ќе се види дека многу од овие градови постапувале исто или слично како Атина, што е уште еден доказ дека овој град, бил третиран како и сите останати странски градови од страна на Македонците.
Омразата на мнозинството Грци кон нивниот окупатор Македонија доаѓала до израз и во многу други прилики. Така, на пример, Александар Македонски се биел против голем број Грци уште во првата посериозна битка против Персија кај реката Граник (Granicus). Во оваа битка Александар заробил околу 2000 Грци, кои се бореле на страната на Персија. Историчарот Артур Вајгал (Arthur Weigall) пишува дека Македонците жестоко се пресметале со Грците во оваа битка. На стр. 174 (цит. дело) читаме:
‘Најпосле Грците, опколени од целата македонска војска биле обесхрабрени и заклани како стока, останале живи само две илјади, но и нив ги заробиле кога се стемнило’.
Исто така, пред секоја битка со Персијанците Атињаните испраќале свои делегации кај персискиот цар Дариј за да му ја искажат својата поддршка.
Можеби поради сето ова во ударните единици на Македонската војска, т.е. во познатата Македонска фаланга, никогаш ниту еден Грк не бил поставен како заповедник.
Ќе наведеме уште еден фундаментален податок за односите помеѓу Грците и Македонците во времето на Александар Македонски. По расчистувањето на односите со грчките градови на територијата на денешна Грција, Александар Македонски навлегол во Азија на територијата на тогашна Персија. На тогашниот западен брег на Персија (денешниот западен брег на Турција што излегува на Егејско Море) имало голем број грчки градови, кои биле окупирани од Персија. Населението во овие градови било грчко, па според тоа, кога Александар навлегол во Персија, ова население требало да го дочека како свој ослободител од персиското ропство. Дури и самиот Александар бил убеден дека Грците од овие градови ќе се радуваат на неговото доаѓање, затоа што ќе им го ‘врати хеленскиот дух’ и повторно ќе ги спои со останатите грчки градови од кои насилно биле одделени. Но, не само што не се случило тоа, туку се случило сосема спротивното. Грчките градови во Мала Азија го дочекале Александар како нов поробител поради што му се спротивставиле со сите свои сили! Најжесток отпор на Македонците им пружил грчкиот град Милет (Miletus). Во овој град Грците воделе голема борба против Македонците, при што мнозина од нив биле убиени откако градот бил освоен од Македонците. За карактерот на овој град, за неговото спротивставување на Македонците и за вчудовиденоста на Александар Македонски од ваквата постапка на Грците од Милет, историчарот Артур Вајгал (цит. дело, стр. 182), пишува:
‘Милет бил еден од главните центри на јонските Грци, неговата цивилизација била грчка, неговиот заповедник бил Грк од Грција. Оваа личност во првиот момент покажала желба да се спогоди со Александар, но подоцна, решила да му стане лојална на својот вазален господар Дариј, а било очигледно дека и граѓаните на Милет повеќе сакаат мирно персиско вазалство отколку сојуз со своите грчки земјаци преку Егејот. Тие немале желба да добијат таканаречена слобода’.
И понатаму:
‘Александар престанал да се однесува како грчки ослободител и ја презел поумната улога на македонски освојувач’.
Настаните во продолжение зборуваат дека Грците од Милет пружиле жесток отпор на Македонците, но на крајот нивниот град паднал. А. Вајгал пишува:
‘Имало очајничка борба, но на крајот градот бил заземен, а бранителите, кои им предизвикале прилични загуби на Македонците, биле лудо убивани’.
