Балканските војни и поделбата на Македонија

Ристо Поповски  и Ангелина Маркус

Првата Балканска Војна: По руска иницијатива се состави сојуз составен од Бугарија, Србија, Црна Гора и Грција против Османлиската Империја, со кој ќе се заврши лошо водената економија во Македонија, но тоа било само изговор. Вистинската причина за оваа иницијатива е да се зајакне руското влијание на Босфорот и на Балканот. Османлиите ќе бидат насекаде победени. Солун и Адрианапол ќе паднат во рацете на победниците. Кралот Георги V од Грција ќе биде убиен во Солун. Грците поседуваат низа острови во Егејското Море. Преговорите помеѓу Portata и балканските држави на Мировната Конференција во Лондон од (20 до 30 мај 1913 година) го донесе следново: Еден Мировен Договор и повик на една Дипломатска Конференција на Европските Сили, кој што еден број од проблемите ги ставија под нивната компетенција, така што се оформи новата држава Албанија во 1912 година по желба на Дунавската Монархија. Османлиите влегоа на целото подрачје северозападно од Linie Enos-Midye со Адрианапол и Крета на сојузниците.

Втората Балканска Војна: Партнерите од Балканскиот Сојуз Србија, Грција и Романија се борат против Бугарија за да ја запленат Македонија. Цар Фердинанд повикува на оружје против неговиот досегашен сојузник Бугарија за да издвои поповолно решение. Романија ја напаѓа Бугарија, а Турците на тоа се радуваат затоа што досегашните турски противници сега се борат помеѓу себе. Така на 22 јули 1913 година Турците повторно го освоија Адрианапол. Бугарија не беше способна да се бори против четири непријатели, која залудно се трудеше да добие помош од некои Царства и се надеваше на Австриска поддршка, па дури се понуди и во тројство да влезе. Но Фердинанд од други беше упатен на директни преговори со неговите противници. На крајот од јули 1913 година во Букурешт започнаа мировните преговори. Бугарија влегува во еден дел на Добруџа со Силистрија, а Грција ја добива Крета, скоро цел Епир и делови од Македонија со Солун, Серез, Драма и Кавала. На Србија и` припаднаа: Монастир, Истуб, Ускуб, Приштина, Дојран и други. На Бугарија и` припаднаа подрачјата од Струмица, Мелник, Ханти и Дедегач. Исто така и Црна Гора добива еден подрачен пораст. На 29 септември Бугарија на Османлиите им ги враќа местата: Димотика, Адрианапол и Киркилисе. Прашањето за поседување на поранешниот османлиски остров треба да го решат големите сили. На македонска почва беше создадено новото Кнежевство Албанија и тоа по желба на Дунавската Haбsburшka Монархија. (Otcepuvawe od Osmanliite 1912; formirana so Princot Wilhelm zu Wien 1914 so glaven grad Duraco).

Единствени кои се` изгубија се Македонците. После Мировниот Договор од Букурешт нивната татковина беше избришана од европската карта. Причина за тоа беше што големите сили не можеа да поднесат во Европа да има една ваква држава како Македонија со голема, силна и богато одржана историја. На македонскиот народ му беше одземено секое право и основа за слободен живот во својата сопствена држава. Врз основа на Мировниот Договор од Букурешт  во 1913 година Македонија беше разделена помеѓу Грција, Србија и Бугарија. Јужна Македонија со нејзиното крајбрежје и` припадна на Грција, северна и средна Македонија ја зазеде Србија и источна Македонија ја доби Бугарија.

Кога Грците после Балканската Војна (1912-1913) ја добија Македонија од големиот куп на османлиското царство од Европа, таа презеде една провинција каде поголемиот дел беше населена со македонско население. Грчката влада уште на почетокот се стремеше да ја промени структурата на населението во ова подрачје. За тоа постоеа три можности на располагање: Иселување на Македонците во Европа и Америка, грчка колонизација и асимилација на македонското население. Сите три можности беа испробани, но без успах. Имаше Македонци кој се иселуваа но не во големи бројки, како што посакуваше грчката влада. Поради тоа што и од Србија заземената Македонија не доаѓаше во предвид за да прими голем број Македонци, плановите се концентрираа на Турција и Европа.

Se dojde do zaklu~ok: Македонскиот проблем може да се реши само со масовно прогонување, а за тоа мора владата брутално да постапува i sekoga{ pred o~ite da go ima, oti rabota ima so edna od najizdrzlivite rasi na svetot. Пред се` треба да пробаат со пари  или закана, да ги присилат на преселба влијателните Македонци. Ако тоа не успее треба да употребат полициски терор. Пред се` требало да се преселат жителите од пограничните места, а посебно селаните. Не треба да се направи таа грешка и само армијата да се избрка, oti silata i otporot na eden narod se naoѓaat vo srednite i pobogatite sloevi, tuka treba taa da se skr{i. Доколку е возможно треба цели села да се преселат и да се спречи иселените Македонци да го продаваат својот имот на нивните сограѓани кои остануваат да живеат во земјата. Тие што се иселуваат по своја волја треба да бидат на некој начин поддржувани од државата. Превозот и намирниците треба да бидат бесплатни. Во Мировниот Договор од Лозана од 24 јули 1923 година не беа само границите поставени, туку беше договорена размена на населението и заштита на малцинствата за останатите народности. Размената не беше направена на национална основа, туку на религиозна основа.

DREITEILUNG DES LANDES MAKEDONIEN

Ergebnis der beiden Balkankriege

После Мировниот Договор од Букурешт, Бугарија, Србија, Грција, Црна Гора и Албанија во смисла на територија и население се зголемија и тоа на сметка од македонската држава и народ. Македонското население од сега требаше да го издржи судбоносниот режим од четири окупаторски сили, кои веднаш по Првата Балканска Војна се фокусираа да го изедначат нивниот сопствен управувачки систем. Ова се случуваше на сличен начин во сите делови од Македонија. Македонскиот народ мораше повторно да поставува нови граници. Подрачјето од Егејска Македонија (со центар Солун) кое беше заземено од грчката армија стана управа и баш тогаш се подели на три округа: Солун, Бер и Серес кои понатака беа поделени на 18 провинции. Оттука почнаа окупаторите со еден лов на Македонци и други националности; niz mnogu repрesalii mora{e da pomine ovoj narod. Албанизирањето и погрчувањето беа потешко остварливи отколку посрбувањето и побугарувањето, затоа што корењата на српскиот и бугарскиот јазик се македонски, така речено тие јазици се македонски дијалект. Во Вардарска Македонија Србите го поробија македонското население со стриктна политика на посрбување. Ги прогласија генерално како Срби и го ставија српскиот јазик како службен јазик во литургијата, школата и управата, без да постигне конечно спроведување на српско национално чувство. Посебно Грците во земјата испратија голем број учители и свештеници. Македонските учители и свештеници беа ставени под притисок и во многу случаи беа убивани ако не се покажеа dvostrani.

Во караванот на денационализација Македонците на крајот од своето презиме мораа да стават нови наставки: >>ичовес<<. Така тие беа официјално декларирани како Срби, Бугари, Албанци или Грци. Посебно Македонците со Мухамедова вера беа изложени на тешки прогонувања. Масовно беа затворани или уништувани црквите и џамиите од Македонците, а наместо тоа задолжителни и под закана на казна беа посетите во прикладните грчки, српски, албански и бугарски институции.

Уште полош беше секојдневниот терор од вооружените единици. Стотици населби беа уништени, а македонските жители беа убивани или со сила натерани да емигрираат. Интернационалната Carnegie-Kommission и во Србија, Грција, Албанија, Бугарија и Турција запишаните пропагандни записи во кој државите едни против други се обвинуваа за грозните случки во текот на војните, издадени преку извештаи за масакри, ограбувања, протерувања и насилни злосторства во преголеми мерки edna pribli`na zamisla za stradawata na ~ivilite vo Makedonija gi opi{al францускиот офицер и Патописец Edouard Juliat пред да дојде на македонскиот фронт во Првата Свтска Војна, многу детално ја студираше историјата на македонскиот народ од престаро време и неговиот допринос за цивилизирање. Најсилно го возбудуваше несреќната судбина на овој библиски народ, произлезена од вековните настојувања за освојување од страна на соседните земји и далечните народни племиња. Во неговиот  запис „Од Лерин до Битола“ кој  излезе  во  Неделникот „Л.Илустрациа“ на 23.12.1916 година, тој кажа: „Овие луѓе (Македонци) се вечни, исто како што е вечна нивната болка, судбина и нивните страдања.