Ангелина Маркус
Многу рано човекот сфатил дека е дел од космосот, дел од природата, дел од животот и дека секој негов дел има карактеристика на архе. Тоа е филозофскиот прапочеток на разновидност преку четири елементи: земјата, водата, воздухот и оганот. И човечкиот организам исто е структуиран. На Хипократ не му требало многу тој принцип да го воведе во медицината. Човекот треба да живее според принципот на ускладување на дел кон целината, на човекот кон природата. Космичките бранувања во своите движења треба да се складни. Човекот е здрав дури четирите елементи во течна состојба се ускладени. Тоа е крв, слуз, жолта и црна жолчка. Од воздухот, пнеумата, зависи вдишувањето и топлината, заедно со храната, што го загреваат телото. Со воздухот се вдишуваат болести, се нарушува излачувањето на течностите се манифестираат симптоми на заболување.
Набљудувањето како принцип е основен пристап во Хипократовата медицина. Мора добро да се бележат промените на изгледот за да се воспостави точна прогноза. Да се намали исхраната (диета) и дури потоа да почне лекување.
Болните во Македонија отсекогаш имале општествена грижа и болничко згрижување. Со тоа низ практиката се прифаќале позитивните искуства. Лекарите се специјализирале. Некои биле задолжени да ја бележат секоја промена кај болните. Така ни останале многу прецизни дијагнози на разни болести именувани како прогнози. Зошто прогноза? Тој термин се однесува на временските промени. Во медицинската терминологија тоа време било исчекување во промените на болеста.
Ако човекот е удрен со оружје, или каснат од животно, или се повредил при работа, ако бил паднат или нападнат, во зависност од изгледот, се давала прогноза. Ако притоа помодрувал, за три или за седум дена, лекувањето било невозможно. Ако повредата била под колено или под глужд, се ампутира до помодреното место. Помодрувањето на лицето се прогнозирало со смрт.
Македонија со многуте реки и езера и мочуриштата околу нив, имала лежишта на маларија. Еве ја прогнозата според Хипократовите бележења: болниот пожолтува, жолти му се нозете, лицето, белката во очите, има треска, да се лечи со кинин. Ќе оздрави. Прогнозата на временските интервали правена е со цел на вклучување на резервата за одбрана на организамот што секој човек ја поседува. За секоја болест имало лекарства кои внимателно се дозирале да не оштетат некој орган.
Хигиената, со името на богинката Хигија, имала големо значење како превентива. Во сите македонски царски градови откопани се водоводи за топла и ладна вода, одводни канали, бањи, хигиенски кујни и многу садови за одржување и готвење на храната. Заразните болести во Македонија ги носеле морнарите, трговците, Римјаните, Турците и војските на цела Европа во Балканските и Светските војни. Затоа Македонија морала во секое време да се справи со разни непознати болести што се појавувале на нејзина територија. Морала на високо ниво да ја одржува и хигиената, болничкото лекување и научните постигнувања во медицината што ни останале во наследство од Хипократ.
Древната медицина од Македонија школувала два вида лекари. Едните биле царски лекари, како главни придружници што го покажувале угледот на Царот, а другите биле патувачки лекари. Статусот и на едните и на другите високо се ценел заради стручноста и хуманоста. И денеска не е битно изменета медицинската организација ни во болниците ни патувачките лекари како Брза помош, насекаде по светот. Комплетно се спроведува македонското влијание, не само во фармацијата и примената на Хипократовата заклетва. Колку што е значајна за медицината Хипократовата заклетва толку за фармацијата е значаен знакот на змијата на стап на вратите на сите аптеки во светот. Обата синонима се со потекло од македонската царска медицина, од древнина, од Македонија, македонски придонес за светската медицина.
