ШПИРО КОПРИВИЦА ДО ПРЕМИЕРОТ НА КРАЛСТВОТО СРБИЈА:
(Цариград, 15 август 1887 год.)
“Во месец мај оваа год. Друштвото Св. Сава ми опредложи работа и борба против бугаризмот во јужните предели на српска Македонија. Јас , како родољуб, радо го примив предлогот и истиот месец тргнав во Прилеп со главата в торба. Со мене беше и некој доктор Правица со жената, за кого јас не знам ништо….
Мојата работа во Цариград се заврши неповолно, поради тоа што попот (претставник на Прилепската протестирачка против бугарскиот егзарх општина), не сакаше конечно да го признае патријархот, од причини, што насловот “македонска” општина (во спротивно “бугарска) не звучеше најпријатно во грчко-патри-јаршиските уши (Грците сметаат дека е нивен Прилеп). Па и самиот поп се покажа, како обичен македонски, врдало, мислејќи, како и мнозинството: “даваш пари, че станам Србин, – надеваш, станем како сакам”. Но така е насекаде, Г. Министре, каде што случајот игра улога на знаење. Кога ние би биле снабдени со некои инструкции, според кои треба да се работи, можеби и би биле криви, но во вакви прилики за инструкции не може да стане збор. Тие се создаваат со самата состојба на нештата во она место, каде што имаш намера да работиш; – според приликите и расположен. Впрочем, мене ми се чини, дека е доволно и тоа, што попот со неговите парохијани останал при убедувањето, дека тие се Македонци, а не Бугари, како што се нарекувале до нашето доаѓање.
Моите назори и заклучопци за се, што видов и слушнав во Македонија, му ги соопштив на Друштвото Св. Сава во спомнатиот извештај. Но бидејќи гледам дека тоа и на тоа красноречиво молчи, принуден сум да го замолам Г. Министер, да ги посоветува уважените господа, да се откажат од подобниот начин на рабопта, бидејќи тој не само што не е корисен, туку е дури и штетен, бидејќи со тоа ја компромитираат Србија. Друштвото би сакало, и волците да се сити и овите цели, но тоа е физиолошки апсурд. Нека друштвото биде уверено, дека подобната пропаганда ќе остане само “пиа десидериа”. Еден единствен начин на работа во Македонија, тоа е постапното потпомагање на се она, каде што се појавува македонското самосознание, бидејќи србизмот е засега за сите опасен. За тоа не требаат особено лица да скитаат по Ма-кедонија: еве во Цариград имаме два Македонци, кои создаваат новини и кои потполно срспски дишат, па друштвото нека работи преку нив, бидејќи тие знаат речиси се што се случува во Македонија. Односно на позитивната работа, јас го изложив своето мислење во извештајот. Впрочем, ако друштвото се бави, со такаречи донкихотство, го уверувам дека јас прв ќе го развијам српското знаме на Марковите кули во Прилеп, но тоа ќе биде само борба со ветерни мелници.
Сметам дека е одвишно да го повторувам она, што веќе го реков во мојот извештај, па затоа го молам Господинот Министер да подејствува кај друштвото, да ми испрати пари за издржување што побрзо, бидејќи ни најмалку немам намера да станам пролетер на српскиот патриотизам, а уште помалку “маченик за идејата” без награда и во исто време нека ми испрати упатства за натамошна работа.
Останувам како и секогаш…
Шпиро Копривица…”
АИИС, збирка Јована Руистиќа 12/515 / XII/10 ;
Граѓа за историјата на македонскиот народ
од Архивот на Србија…, т. IV, кн.2, док. 133, стр.174-175;
