Историја

Цакони Мегленско, памети: сведоштва за загинатите во 1907 и 1948 година

Марија Воденска ги зачувува имињата и семејните сеќавања за жителите на Цакони, Мегленско, чии судбини останале длабоко врежани во паметењето на нивните потомци.

Марија Воденска (Делова-Дургутова)

Историјата на едно село ја сочинуваат и имињата што неговите жители ги пренесуваат од поколение на поколение. За Цакони, во Мегленската област, Воденско, таквите сеќавања се поврзани со трагични настани што погодиле повеќе семејства и оставиле болни траги кај нивните потомци.

Во своето истражување, засновано врз искажувања на живи сведоци од селото, Марија Воденска (Делова-Дургутова) ги забележува имињата на убиените на 10 март 1907 година и на стреланите во август 1948 година во градот Бер, познат и како Верија.

10 март 1907 година – шест имиња зачувани од заборав

Според сведоштвата што ги пренесува Воденска, на 10 март 1907 година во село Цакони биле заклани шестмина, а извршителите во тие искажувања се посочени како грчки фанариоти:

– Јованчо Саракинов, дедо на мајката на авторката;
– Васил Балтаков;
– Христо Балтаков;
– Ѓорѓи Демишоров;
– Ичо Марков;
– Симеон Михајлов, учител од С’ботско.

Зад секое од овие имиња стои прекинат човечки живот, семејство и спомен што преживеал благодарение на раскажувањата на блиските и на соселаните.

Август 1948 година – нова трагедија за семејствата од Цакони

Повеќе од четири децении подоцна, според истите записи на Воденска, семејствата од Цакони повторно биле погодени од загуби. Во август 1948 година, во Бер / Верија, биле стрелани жители поврзани со семејството на Јованчо Саракинов и со други семејства од селото.

Авторката ги наведува:

– Лазо Јованчов Цакончев;
– Ѓорги – Гуши Јованчов Саракинчев, татко на нејзината мајка;
– Ѓорѓи – Гоци Балтаков;
– Ѓорѓи Пецов;
– Младен Попдимитров;
– Ѓорги Балтаков, внук на Васил Балтаков.

Меѓу наведените, Воденска посочува синови и зетови на Јованчо Саракинов, односно сопрузи на неговите ќерки. Во сведоштвата што ги пренесува, одговорноста за стрелањата им се припишува на грчки вооружени формации, означени како „андарти“.

Воденска го споменува и младиот бомбаш-партизан Атанас Марков, кој, според нејзиниот запис, исто така бил стрелан во Бер / Верија.

Сведоштвата како обврска кон потомците

Како основа за своето истражување, Марија Воденска ги наведува искажувањата на живи сведоци од Цакони, Воденска околија, Мегленска област. Таа упатува и на документи на Коле Рошев, поврзани со војводите во Мегленско и Воденско, како и на третиот дел од книгата „Раскази од Бостон“, во кој се опфатени познати личности од Цакони, Егејска Македонија, што живеат во Република Македонија.

Овие сведоштва се драгоцена трага за натамошно историско истражување. Нивното зачувување, споредување со архивски документи и пренесување до помладите поколенија е долг кон загинатите и кон семејствата што ја носат нивната болка.

Додека се изговараат нивните имиња, живее и споменот за нив. Цакони памети преку своите потомци.

Во документи на Коле РОШЕВ, ВОЈВОДИ ВО МЕГЛЕНСКО И ВОДЕНСКО.

Во книгата РАСКАЗИ ОД БОСТОН, трет дел, за познати личности од село Цакони, Воденско, Егејска Македонија, кои живеат во Р. Македонија.

Најново од: Историја

Кузман Шапкарев: Ние сме Македонци, а не Бугари! (1870)

На 30 ноември 1870 година, бугарскиот весник „Право“, кој излегувал во Цариград, објавил полемички текст за дејноста на охридскиот учител Кузман Шапкарев. Во написот весникот го обвинува Шапкарев дека се спротивставувал на употребата на книги напишани на бугарски јазик. Преку тие обвинувања, написот сведочи дека уште тогаш во печатот се расправало за посебноста на македонскиот […]

Како Александар Македонски го освоил Сур и го променил неговиот брег

Александар Македонски го напаѓа Тир (денешен Сур) од море. Гравура на Антонио Темпеста од 1608 година, Музеј „Метрополитен“, Њујорк. Сур е денешното арапско име на античкиот Тир, град во Либан. Со латиница често се пишува „Sour“. Во 332 година пр. н. е., војската на Александар Македонски се нашла пред утврден феникиски град чии ѕидини ги […]

Зошто Бугарија инсистира заедно да чествуваме настани и личности?

Одговорот е многу прост: Софија насилно го наметнува заедничкото чествување бидејќи тоа е крунски доказ дека историјата ни е заедничка, што значи — бугарска. Ако го прогласиме и Гоце Делчев за заеднички херој, друго објаснување нема да има. Постапката за тоа е веќе тема на заедничката комисија за историја, а нашите „политичари“ се речиси подготвени […]

Христо Калајџиев во Софија во 1945 година — за македонската државност, против великобугарскиот шовинизам

На фотографијата е корицата на оригиналното софиско издание од 1945 година. На 4 февруари 1945 година, во киното „Македонија“ во Софија, Христо Калајџиев се обратил пред Конгресот на македонската емиграција. Втората светска војна сè уште траела, а македонската држава веќе била конституирана како рамноправна единица во Демократска Федеративна Југославија. Пред делегатите во Софија, Калајџиев го […]

„Балканско сдружение“ во 1932 година: Идеалот на македонскиот народ е слободна и независна Македонија

Во август 1932 година, во Детроит, излегол 15. број на „Балканско сдружение“ („Balkan Unification“), месечното гласило на Македонскиот народен сојуз во Америка. Во приложениот исечок од тој број, полемиката за насилствата во Петричкиот крај завршува со повик за слободна и независна Македонија во рамките на балканска федерација. Во написот, авторот ги обвинува четите на Ванчо […]

Крвавата свадба во Зеленич – Леринско, Егејска Македонија

На 13 ноември 1904 година по јулијанскиот календар, грчка андартска чета го нападнала селото Зеленич, Леринско, во Егејска Македонија. Нападот бил извршен ноќе, додека во домот на семејството Готеви се одржувала свадбена прослава. Меѓу убиените имало и жени и деца. Настанот во македонската историографија е познат како „Крвавата зеленичка свадба“. Зеленич пред нападот Во 1904 […]

Изминаа 122 години од крвавата зеленичка свадба

На 13 ноември 1904 година, во текот на свадбата која се оддржувале во леринското село Зеленич, грчките андарти убиле 13 Македонци. Меѓу жртвите се младоженецот, неговите пријатели, две деца, како и деецот на Македонската револуционерна организација Пандо Мечкаров, вкупно 13 лица. Оттогаш изминаа 122 години, но грчката геноцидна политика кон македонскиот народ не се изменила. […]

Колективната меморија на Македонците

Од книгата „Македонци“ Автор: Бранислав Светозаревиќ-Покорни „Кога ќе го видиш начинот на играта на еден народ, му го откриваш карактерот.“— Конфучие Колективната меморија претставува сврзно ткиво на многуте генерации низ историјата на еден народ и е клучна за неговиот опстанок. Сè додека постои еден народ, постои и колективната меморија, но и народ без колективна меморија […]

To top