Коментари

Семејството Спирта од Македонија

makedonska-nacija-logo

makedonska-nacija-logo
Македонска нација

Во текот на XIX век, благородничкото семејство Спирта, со потекло од Македонија, имало на Дунав тринаесет дрвени бродови и еден параброд, фабрика за свила, тргувале со храна, имале банки, шпедитерски фирми и т.н. Останало забележано дека златниците кои ги заработувале не можеле да ги пребројат туку со лопати ги уфрлале во буриња и посебни вреќи, а откако ќе ги запечателе ги носеле во банка.

Меѓу благородниците Македонци во европските земји во XVIII век, покрај имињата на кир Хаџи Манојло во Будим, Теодор Николич од Велес; Георги и Јован Калиновичи од Дојран, Теодор Јанкович Миријевски, Данило Жефарович во Виена, Кирило Нако во Велики Сен Миклуш, Марко Сервиски (Ѓорѓевич) во Кањижа, Димитрие Анастасиевиќ – Сабов од Негуш, семејството Баичи од Блаца во Митровица, како и семејствата Дука и Дарвар, се спомнува и семејството  Спирта во Земун и во Виена.

Семејството Спирта се населува во Воена краина во Австроунгарија во текот на 18 век. Првите нејзини членови се иселиле од Македонија за време на владеењето на Турците и во 1739 година се населиле северно од Сава и Дунав. Во речиси сите дејности во кои се испробале биле меѓу најдобрите. Богаството кое го стекнале им обезбедило висок општествен статус, што на симболичен начин било потврдено со добивање на благородничка титула и грб во 1856 година.

За семејство Спирта се знае дека потекнува од Егејскиот дел на Македонија, а како место од каде доаѓаат се спомнуваат Клисура, Сачиште и Катраница. Дел од фамилијата се населува во Рума, Земун, Виена и Русија. Ова македоно-влашко семејство било едно од најбогатите во Виена.

Во текот на XIX век, семејство Спирта имало на Дунав тринаесет дрвени бродови и еден параброд, фабрика за свила, тргувале со храна, имале банки, шпедитерски фирми и т.н. Останало забележано дека златниците кои ги заработувале не можеле да ги пребројат туку со лопати ги уфрлале во буриња и посебни вреќи, а откако ќе ги запечателе ги носеле во банка.

Вук Караџиќ во Преписките наведува дека семејството „Спирта се четири браќа. Најстариот Ѓорѓи, кој поради трговија работел и живеел во Виена многу години, никогаш не се оженил, нити мислел да се жени. Вториот Петар, кој бил оженет, но жената му починала и тој повторно не се оженил бидејќи жената му оставила четири деца (три постари ќерки и најмладиот бил син). По Петар бил Павле, а по него Димитрија. Тие се родиле во Срем во Рума и добро го владееле српскиот јазик.

Всушност браќата знаеле повеќе јазици како: македонски, влашки, грчки, турски, српски, германски, а Павле и Димитрија го знаеле и францускиот и италијанскиот јазик. Според нивното воспитување тие биле вистински европски трговци. Во однос на честа и поштеност тие биле меѓу првите луѓе. Сите тие го го славеле Св. Стефан.

Членот на семејството Спирта, Петар, се истакнал како активен учесник во Српското движење во 1848/49 година, а неговиот брат Павле во 1856 година добил благородничка титула и право на семеен грб.

Димитрије Спирта по проект на архитектот Ферстл од Виена ќе изгради куќа во Земун. Но во куќата која била завршена во 1855 година нема долго да живее. Во времето на големата експанзија на Панчево, се преселил во овој тогаш пограничен град, каде што овој познат добротвор починал во 1885 година.  

Куќата во Земун била раскошно градена во псеудоготски стил. Фасадата е од камен, а на ѕидовите на широкиот лачен влез во куќата се отсликани мотиви од „грчката“ митологија. Скалите кои водата во претсобјето биле од глачен црвен мермер. Оваа позната куќа која имала богат ентериер (зидни слики и украси на таваните, тапети, керамички стилски печки и камини) и во своето време се издвојувала од земунските куќи со што семејството ја истакнувало својата висока култура на живеење и општествен статус, со тек на времето претрпела многу измени.

Во куќата на семејството Спирта во еден период бил хотел „Гарни“, а се претпоставува дека за време на Првата светска војна служела за војни потреби. По војната била користена од Заводот за слепи и глуви воени инвалиди. За време на сојузничкото бомбардирање во 1944 година, куќата била оштетена, а реновирана е после војната.  Сто десет години по изградбата, куќата на семејството Спирта била прогласена за споменик на културата, а потоа во неа бил сместен Народниот музеј на Земун.

Инаку последниот сопственик на куќата од семејството бил благородниот Ѓорѓи Павле Спирта, истакнат економски и јавен работник кој починал во 1909 година. Неговата сопруга Софија му подигнала мавзолеј на месните православни гробишта, а во негова близина се наоѓа и гробното место на уште едно познато семејство Карамата, со потекло од Македонија. Од целото богаство на семејството Спирта до денес останала само една чаша од розе кристал, која ја користела Софија, сопругата на Ѓорѓи, последниот потомок на оваа лоза на големото семејство Спирта. (Софија почината во Швајцарија во 1916).

Најново од: Коментари

Ламбе Арнаудов: Автономија за Пирин. Бугари во Устав. Решен проблем!

Престанете да купувате Бугари во Македонија. Човечката димензија не ја менувајте со пазарна. Тие што сте, колку сте и малу да сте, ние ве прифаќаме како апсолутни и рамноправни граѓани и со нашиот Устав ви ги гарантираме сите човечки права и граѓански слободи! Овие денови што минуваат, исполнети со исклучителна агресија на говор на омраза […]

Ѓорѓија не бил сериски убиец, туку обичен пијаница!

Не е првпат наши интерпретатори и музички групи, поради едни или други причини, да ги менуваат текстовите на нашите народни песни. Честопати некои од овие промени влијаат и врз самата содржина на текстот, правејќи ја апсурдна. Овде ќе наведеме два драстични примера. Првиот се однесува на убавата народна песна „Мајка на Марика думаше“, во чиј […]

Разумот има најголема вредност кога ќе се употреби навреме

Украинскиот претседател Володимир Зеленски деновиве изјавил дека „Украина е подготвена за вистински одлуки и чекори кон деескалација“ за да се приближи крајот на војната со Русија. Оваа изјава е повод за пошироко размислување за одговорноста на лидерите и за можностите за договор што се пропуштаат пред оружјето да го преземе зборот. Разумот има најголема вредност […]

Бугарија претера, Европа молчи

Бугарите претераа со Ива, Самоил, Бендиков, Спаска… Што е многу, многу е. Тотално претераа и нема граници глупоста на Бугарија, а воедно никаков укор или дисциплинска мерка од Европа, сега и последниве 100 и кусур години. Кучињата лаат, караванот си врви. Овие Бугарите ни мртвите не ги оставаат на мир, а за живите да не […]

На кој јазик зборуваме, на кој јазик се разбираме?

Јазикот е многу повеќе од средство за комуникација. Во него живеат историјата, душата и погледот на светот на еден народ. Но што се случува кога сопствените зборови сè почесто ги заменуваме со туѓи, дури и кога имаме соодветни македонски изрази? Мајчиниот јазик ги обликува нашите најрани мисли, нè поврзува со предците и го зацврстува нашиот […]

Дедо Божин од Аматово грците го преименувале во Христо, но македонскиот корен не му го искорнале

Пишува Драги Трајков Со менувањето на македонските имиња, презимиња и топоними и со наметнувањето на грчкиот јазик како единствен во училиштата, грчките власти се обидувале да го избришат македонскиот идентитет, но дедо Божин го зачувал својот корен. Македонците се како пирејот: колку и да ги газиш и корнеш, коренот останува жив и повторно никнува, таков […]

1881 година: Големите сили предупредиле против бугарски упади во Македонија

Документот од 1881 година сведочи дека Македонија била именувана во меѓународната дипломатија многу пред Тито да стане претседател на СФРЈ. Таен трицарски сојузен договор помеѓу Германија, Австро-Унгарија и Русија: трите сили ќе ги одвраќаат Бугарите од секое упаѓање во соседните подрачја, особено во Македонија Дополнителен протокол кон Трицарскиот сојуз: Големите сили предупредиле против бугарски упади […]

Гоце почива во слободна Македонија – го чуваме ли заветот за кој го даде животот?

Пред 80 години, на 10 октомври 1946 година, посмртните останки на Гоце Делчев биле положени во дворот на црквата „Свети Спас“ во Скопје, со највисоки државни и воени почести. Но дали денес, покрај неговото почивалиште, го чуваме и значењето на неговата жртва? Што чувствувале луѓето што на 10 октомври 1946 година го пречекале Гоце во […]

To top