Легендата за сонцето не е сочувана како митска приказна, туку како длабоко вкоренето верување вткаено во култот, симболиката и кралската идеологија.
Сонцето било извор на живот, ред и плодност. Се верувало дека ја чува земјата, го дава правото на владеење и ја поврзува човечката власт со небесната волја. Затоа не е случајно што токму сонцето станува државен и династички симбол, знак дека власта не е обична, туку осветлена.
Македонските кралеви, особено од династијата на Аргеади, ја граделе својата легитимност преку соларната симболика. Кралот не бил само политички водач, туку земен одраз на сонцето, оној што владее „по негова волја“, со божествен благослов.
Оваа симболика јасно се чита во погребните ритуали, во украсите на оружјето и во кралските гробници во Вергина, неми сведоци на еден соларен светоглед.
Најпознатиот материјален остаток од ова верување е шеснаесетзрачното сонце од IV век п.н.е., пронајдено на кралските гробници. Неговата симболика најчесто се толкува како сонце што ги осветлува четирите страни на светот, како вечен циклус на раѓање, живот, смрт и обновување, како знак на космички поредок и државна моќ. Тоа не е украс, тоа е космологија во знак.
Во македонските народни верувања сонцето останало живо суштество. „Сонцето гледа“, „Сонцето се радува“, „Сонцето се лути“, овие изрази не се само поетика, туку одраз на старото сфаќање дека сонцето има свест и волја, како божество-чувар.
Во многу краишта, кога ќе се роди дете, се остава да го „види сонцето“ за здравје. „Да го види сонцето, да биде живо и силно“ – тоа е чист соларен благослов. Истата идеја дека животот започнува под погледот на светлината.
Античките Македонци сонцето го поврзувале со родноста на земјата; истото верување живее и денес: се сее „по сонце“, се жнее со лице кон исток, куќите „гледаат сонце“, олтарот во црквите е свртен кон исток, кон изгрејсонце се крстиме.
Во фолклорот, сонцето ги „брка“ демоните – злите сили се активни ноќе, а со изгрејсонце темнината слабее. Истото верување го имале и античките Македонци: темнината е хаос, сонцето е ред.
Клучната работа е оваа: Македонците никогаш не престанале да му се обраќаат на сонцето. Античкиот соларен култ не исчезнал. Тој се преселил во обичаите, се скрил во поговорките и преживеал во песните и ритуалите, тивко и истрајно, како сонцето што секое утро повторно изгрева.
Многу истражувачи сметаат дека македонскиот култ кон сонцето има подлабоки, предхеленски и индоевропски корени. Тоа значи дека сонцето кај Македонците не било позајмен мит, туку автохтон симбол, знак што израснал од ова тло, под ова македонско небо. Симбол што не е донесен однадвор, туку создаден од истата таа земја што секое утро ја осветлува.
И денес сонцето е официјалниот државен симбол во Македонија, се вее во Мала Преспа и живее во срцата на македонската дијаспора ширум светот.
Сонцето не признава туѓа сенка, тоа изгрева секогаш одново, како потсетник дека идентитетот не се гаси со декрет, ниту се менува со потпис.
Сонцето е вечниот чувар на Македонија!.
