Александар Џеповски
Веснички и дипломатски извештаи од времето на Илинденското востание покажуваат дека османлиските власти и европската јавност правеле јасна разлика меѓу Бугарија и Македонското прашање.
Во јавноста ретко се споменува еден интересен историски факт од 1903 година, кој фрла поинаква светлина врз односите меѓу Македонија и Бугарија во времето на Илинденското востание.
Според тогашни извештаи објавени во британскиот печат, меѓу кои „The Times“ и „The Illustrated London News“, како и во дипломатски документи од тој период, Турскиот султан му изразил благодарност на бугарскиот кнез Фердинанд за мерките преземени против македонските комитети.
Во еден од извештаите се наведува: „The Sultan of Turkey has thanked Prince Ferdinand of Bulgaria for arresting the Macedonian Committees.“
Во превод: „Турскиот султан му се заблагодари на бугарскиот кнез Фердинанд за апсењето на македонските комитети.“
Според историскиот контекст, оваа формулација може да се разбере и како: „Султанот му изрази благодарност на кнезот Фердинанд за преземените мерки против македонските комитети.“
Историски е потврдено дека за време на Илинденското востание во 1903 година бугарската влада на кнезот Фердинанд не интервенирала во корист на македонските востаници. Напротив, Софија преземала мерки за ограничување на активностите на револуционерните организации и за спречување на поширок конфликт на Балканот.
Особено е значајно што во тогашните дипломатски и новинарски извештаи јасно се прави разлика меѓу Бугарија, бугарската држава и македонските комитети. Македонија се третира како посебно политичко прашање, а не како дел од Бугарија.
Токму затоа овие документи претставуваат интересно историско сведоштво за начинот на кој меѓународната јавност и османлиските власти го разбирале македонското прашање на почетокот на XX век.
Писмото и тогашните веснички извештаи отвораат и едно логично прашање: ако Македонија и Бугарија биле исто политичко и национално прашање, зошто османлиските власти и западниот печат јасно правеле разлика меѓу бугарската држава, кнезот Фердинанд и македонските комитети? Самата формулација во документите покажува дека Македонија била третирана како посебно политичко прашање, а не како составен дел на Бугарија.
Доколку Македонија и Бугарија беа ист народ или како што денес тврдар мрднатите татарски јаничари дека нашите дедовци се изјаснувале за Бугари, зошто тогаш убивале ” Бугари ” и многу и помагале на Турците ?
Втора работа што привлекува внимание е во тој момент лудакот со тапија Фердинанд е едноставно Кнез а подоцна самоиницијативно се прогласува за Цар. Тоа ти е исто како неписмен човек да се прогласи за Академик или Доктор на науки и светот да го признава и почитува како таков. Исто така Принц германски па со име Католичко никогаш и никаде никој во Македонија не спомнал или да се гордеел барем 1 секунда.
Самиот тој Фердинанд беше тутурутка и сместен во лудница затоа што се занесе дека тој го победи цел свет и западниот свет му носеше платени глумци да имитираат странски дипломати кои доаѓаа да му се поклонат за големото херојство и невидени совети со кој тој лично и никој друг го освои цел свет и како таков сите му се покоруваат и му беа наводно премногу благодарни.