Гордана Димовска
Да го негуваме мајчиниот јазик и да останеме обединети во љубовта кон Македонија, каде и да живееме во светот
„Гледај, чедо, дијаспората не нè дава“ – ми рече татко ми додека седевме заедно и гледавме вести. Беше 1994 година. На телевизијата се прикажуваа Македонците од Австралија кои протестираа за состојбата во Македонија.
Неговите насолзени очи и жарот со кој ги гледаше демонстрантите кажуваа повеќе од зборовите. Во нив гледаше надеж дека има некој кој силно ја поддржува Македонија, дека не сме сами и дека гласот на нашиот народ се слуша и далеку од татковината. Таа солза беше мешавина од тага за тешката реалност дома и утеха што Македонците во светот не го заборавиле својот корен.
Неколку години подоцна и јас го напуштив родното огниште. Животот ме одведе во Австралија, а во 2008 година бев дел од организацискиот одбор на протестот „Македонија, Македонски, Македонци – засекогаш“ во Мелбурн.
Она што татко ми во 1994 година го гледаше во другите, тогаш го виде и во мене. А јас бев среќна што можев да му ја продолжам надежта.
Неговите зборови ги внесов и во мојата многу читана статија „Гледај, чедо, дијаспората не нè дава“, објавена на 7 март 2018 година. Тие го носат во себе товарот на македонската судбина: копнежот по поддршка, олеснувањето кога ќе почувствуваме дека не сме сами и гордоста што некој на другиот крај на светот живее за истата идеја.
За мене, тоа што станав дел од дијаспората која некогаш будеше надеж кај татко ми има значење на судбина и завет. Она што тој го гледаше на телевизија со солзи во очите, јас добив можност да го претворам во дело. Неговата ќерка стана еден од гласовите на татковината на другиот крај на светот.
Татковиот аманет – сила што не се заборава
Ние, иселениците, го продолжуваме заветот на нашите татковци и предци. Силата на татковиот збор е како невидлив аманет: се населува во душата и го чека својот момент да стане дело.
Секој мој изговорен збор за Македонија во себе го носи ехото на неговата тогашна солза. Во моменти на умор и искушенија, токму тие неколку зборови ми даваат сила да не се откажам. Зад моето залагање стојат неговата верба, неговата надеж и гордоста со која ја гледаше македонската дијаспора.
Јас не сум само иселеничка во Австралија. Јас сум продолжение на татковата верба. Неговиот збор стана мое дело, а неговата тага – моја сила.
Кога човек заминува од родното огниште, со себе не носи само куфери. Ги носи и семејните надежи, жртвите и болката од разделбата. Пораката „работи за доброто на својата земја и чувај го коренот“ ја претвора таа тага во мотив за дејствување, организирање и создавање.
Затоа, дијаспората ја сочинуваат луѓе кои во себе носат живи семејни завети. Тие се пренесуваат од колено на колено и ја одржуваат врската со татковината, и покрај илјадниците километри оддалеченост.
Од чувство на припадност до заедничко дејствување
Љубовта кон Македонија добива уште поголема сила кога се претвора во организирана работа. Кога татковината се соочува со притисоци и оспорувања на македонскиот идентитет, соработката меѓу иселениците и матичната држава е особено важна.
Потенцијалот на дијаспората може да се насочи во неколку правци.
- Меѓународно застапување на македонските интереси
Македонците во САД, Канада, Австралија и европските земји можат да го користат својот глас како граѓани и гласачи за да го отвораат македонското прашање пред тамошните институции.
Преку писма, средби, петиции и јавни обраќања до пратеници и политичари, можеме да укажуваме на негирањето на македонскиот идентитет и на политиките што ги загрозуваат правата на Македонците.
Во Австралија веќе се прават напори за соработка со пратеници и политичари. Овие контакти треба да се развиваат постојано, со јасни цели и добро подготвени аргументи.
Покрај културните и фолклорните друштва, потребни се и силни, професионални организации за меѓународно застапување, како Обединетата македонска дијаспора и други слични тела. Нивната работа може да се зајакне со ангажирање правници и експерти за човекови права.
- Присуство во медиумите и научната јавност
Македонската вистина мора да биде достапна и на јазиците што ги разбира светот. Младите генерации во дијаспората, кои добро го владеат англискиот, германскиот, францускиот и другите јазици, можат многу да придонесат.
Тие можат да пишуваат статии, да преведуваат историски документи и научни трудови и аргументирано да реагираат на неточни тврдења во странските медиуми и на социјалните мрежи.
Потребна е и поддршка за млади македонски научници кои ќе го истражуваат македонскиот јазик, историјата и културата и ќе објавуваат трудови во реномирани меѓународни списанија. Нашата кауза треба да се застапува со знаење, документи и доследност.
- Инвестиции и пренос на знаење
Силна Македонија се гради и преку економски развој, квалитетно образование и способни институции.
Покрај помошта што иселениците им ја испраќаат на своите семејства, значаен придонес можат да бидат инвестициите во бизниси, технологија и производство. Новите работни места им даваат на младите повеќе можности да ја градат својата иднина дома.
Македонските професори, инженери, лекари и други стручни лица во странство можат да понудат менторство, предавања и соработка со институциите во Македонија. Знаењето стекнато во светот може да стане драгоцена поддршка за татковината.
- Негување на македонскиот јазик и култура
Македонскиот јазик е суштински дел од нашиот идентитет. Неговото зачувување во дијаспората започнува во домот, во разговорите со децата и во зборовите што им ги пренесуваме од најрана возраст.
Секое македонско семејство во странство треба да го негува мајчиниот јазик кај своите деца. За тоа е потребна и заедничка поддршка од државата и дијаспората: училишта по македонски јазик, достапна онлајн настава, книги и содржини приспособени за помладите генерации.
Изложбите, фестивалите и промоциите на македонски книги и филмови ја доближуваат нашата култура до светот. Истовремено, им помагаат на децата родени во странство да ја запознаат земјата од која потекнуваат нивните семејства.
- Единство над партиските поделби
Внатрешната разединетост ја ослабува нашата заедничка сила. Дијаспората не смее да дозволи партиските поделби од Македонија да ја оддалечат од основната цел: зачувување на македонскиот идентитет и работа за доброто на татковината.
Националниот интерес мора да биде над секоја партиска агенда.
Потребна е долгорочна заедничка стратегија. Еден од начините е формирање национален совет во кој ќе учествуваат претставници на власта, опозицијата, МАНУ, универзитетите и организациите на дијаспората. Таквото тело би можело да работи на стратегија за заштита на идентитетот и поврзување на Македонија со нејзините иселеници за следните 20 до 30 години.
Коренот се чува со збор и со дело
Татковиот аманет ме потсетува дека припадноста носи и одговорност. Да го чуваме коренот значи да го зборуваме својот јазик, да ја пренесуваме семејната меморија и да работиме за земјата од која потекнуваме.
Нека нашите деца знаат кои се, од каде доаѓаат и зошто Македонија има посебно место во нашите срца.
Заедно и сложно можеме да се избориме за подобро утре на татковината и на сите нас, каде и да сме во светот.
Чувајте го коренот. Силата е во единството.
