На празникот Света великомаченица Марина – Света Огнена Марија (30 јули) именден слават:
- Марина
- Марин
- Маринка
- Маринка
- Маринче
- Маринчо
- Маре
- Мара
- Маријана (во некои краишта, според народната традиција)
- Огнен (поретко, по народниот назив на празникот)
На 30 јули, Македонската православна црква го празнува споменот на Светата великомаченица Марина, во народот многу попозната како Света Огнена Марија или едноставно Марена. Овој празник зазема особено место во духовниот живот на македонскиот народ и со векови претставува спој на православната вера, народната традиција и културното наследство.
Света Марина е една од најпочитуваните светителки во православниот свет. Родена е во Антиохија Писидиска во III век, а уште како млада девојка го прифатила христијанството. Поради својата непоколеблива вера била изложена на тешки мачења за време на прогоните на христијаните под римскиот цар Диоклецијан. Според црковното предание, таа останала верна на Христос до својата маченичка смрт, поради што Црквата ја почитува како великомаченица.
Во македонската народна традиција Света Огнена Марија е заштитничка од пожари, громови, невремиња и природни непогоди. Оттука потекнува и народниот назив „Огнена“. Нашите предци верувале дека на овој ден не треба да се извршуваат тешки физички работи, особено работа со оган, косење, жетва или други полски работи, од почит кон светителката и како молитва за заштита на домот и плодните ниви.
Празникот има силна културолошка димензија. Во многу македонски села и градови токму Света Огнена Марија е храмова слава, кога се собираат семејства, роднини и пријатели, се организираат богослужби, литији, народни собири и заеднички трпези. Овие собири не се само верски настани, туку и значајни чувари на локалните обичаи, народната песна, фолклорот и колективната меморија.
Особено место во народната традиција има селото Зубовце, каде празникот е познат како Марена. Со генерации овој ден бил поврзан со враќањето на печалбарите во родното место, со семејни средби и со бројни свадби. Старите жители раскажуваат дека токму на Марена селото било исполнето со свадбени поворки, музика и веселба, а младите семејства го започнувале својот заеднички живот под закрилата на Света Огнена Марија. Така празникот станал дел од културниот идентитет на селото и на целиот Полошки крај.
Во современото време оваа традиција продолжува да живее. Верниците и понатаму ги посетуваат храмовите посветени на Света Огнена Марија, палат свеќи за здравје и благослов и се молат за мир, слога и напредок на своите семејства. Во многу места празникот претставува можност за повторна средба на иселениците со родниот крај, со што се одржува живата врска меѓу генерациите.
Света Огнена Марија останува повеќе од црковен празник. Таа е дел од духовната и културната вертикала на Македонија – ден што ги обединува верата, семејството, традицијата и историското паметење. Во време на брзи промени, ваквите празници потсетуваат дека културното наследство не се чува само во книгите и музеите, туку и во живите обичаи, во храмовите, во народните песни и во сеќавањата што се пренесуваат од поколение на поколение.
