Тихомир Каранфилов
Борка Јованов Велески – Левата, познат и под партизанското име Горанов (Прилеп, 1912 – Мукос, Прилепско, 14 септември 1942), е македонски национален деец, борец во Народноослободителната борба и народен херој. Загинал на само триесетгодишна возраст, бранејќи ја отстапницата на своите соборци во жестоката борба на планината Мукос.
Борка Велески – Левата припаѓа на генерацијата Македонци кои во еден од најтешките периоди од историјата го ставиле сопствениот живот во служба на борбата за слобода.
Роден е во 1912 година во Прилеп. Уште пред Втората светска војна бил активен во работничкото и синдикалното движење. Во 1938 година, како синдикален активист, бил еден од организаторите на едномесечниот штрајк на монополските и занаетчиските работници во Прилеп.
Од 1940 година бил член на Комунистичката партија на Југославија, а по окупацијата на Македонија се вклучил во организирањето на Народноослободителното движење во Прилепско. Бил припадник на првите партизански сили што дејствувале во овој дел на Македонија.
Командантот Горанов
Во текот на 1941 и 1942 година Велески учествувал во партизанските активности во Прилепско. Во мај 1942 година станал командир на чета на прилепскиот партизански одред „Димитар Влахов“.
Меѓу борците бил познат и како Горанов.
Како командант стекнал углед поради својата храброст, решителност и подготвеност да биде со борците и во најтешките моменти. Неговото име постепено станало познато и меѓу населението во Прилеп и околните села.
Но, есента 1942 година донела еден од најтрагичните настани во историјата на прилепското партизанско движење.
Последната борба на Мукос
На 14 септември 1942 година, партизаните од одредот „Димитар Влахов“ биле опколени на планината Мукос, недалеку од Прилеп.
Следувала жестока борба со бугарските окупаторски воени и полициски сили. Во судирот загинале повеќе борци од одредот.
Во тие драматични моменти Борка Велески – Левата останал да ја брани отстапницата, овозможувајќи им на своите соборци да се обидат да се извлечат од обрачот.
Иако бил ранет, продолжил да се бори.
Со последните сили и последните куршуми го бранел патот по кој неговите другари се повлекувале.
Таму, на Мукос, на 14 септември 1942 година, Борка Велески – Левата го положил својот живот.
Имаше само триесет години.
Херојот останал во народната песна
Жртвата на Борка Велески не била заборавена. Неговиот лик влегол и во македонското народно творештво. Тој е опеан во народната песна „Заплакала е гората“, во која Мукос Планина станува симболичен сведок на неговата последна борба. И „Македонска енциклопедија“ го наведува овој податок.
Но Борка Велески не бил само борец. Помалку познат дел од неговата биографија е неговиот интерес за културата. Зад себе ја оставил необјавената едночинка „Коло Воденичарот“, напишана за потребите на партизанскиот одред.
Тоа открива уште една страна на човекот зад легендата – борец кој среде војната размислувал и за културниот и духовниот живот на своите соборци.
Народен херој
За својата борба и жртва, Борка Велески – Левата на 20 декември 1951 година бил прогласен за народен херој.
Неговиот лик денес е дел и од Алејата на народните херои во Прилеп, заедно со другите прилепски борци кои ги положиле своите животи во Народноослободителната борба.
На Мукос останало и спомен-обележјето што потсетува на борбата и на загинатите. Споменикот бил обновен во 2019 година, токму на 14 септември, во чест на Борка Велески – Левата и на жртвите од тој трагичен настан.
Борка Велески – Левата останува дел од македонската историска меморија како човек кој во најтешкиот миг не се повлекол, туку останал да ги заштити своите соборци. На Мукос го оставил својот живот, а на Македонија – името на еден храбар син кој верувал во нејзината слобода.
