Француско-германски нон-пејпер презентиран на Самитот ЕУ – Западен Балкан во Тиват предлага постепено вклучување на земјите кандидати во институциите и единствениот европски пазар уште пред полноправното членство.
Франција и Германија предлагаат нов пристап за забрзување на европската интеграција на земјите кандидати, кој би овозможил постепено вклучување во политиките, институциите и единствениот европски пазар на Европската Унија уште пред нивното полноправно членство.
Ова се наведува во француско-германскиот нон-пејпер презентиран на Самитот ЕУ – Западен Балкан во Тиват, а за кој објави порталот Нова.рс.
Во документот, насловен „Нов поттик за проширувањето во пресрет на Самитот ЕУ – Западен Балкан (5 јуни 2026) и Самитот ЕУ – Молдавија (22 јуни 2026)“, се нагласува дека проширувањето останува една од најсилните политички алатки на Европската Унија.
„Но, на политиката на проширување ѝ е потребен нов поттик. Претстојните самити со Западен Балкан и со Молдавија претставуваат можност што не смееме да ја пропуштиме. Нашата заедничка цел е да ја заокружиме Унијата како вистинска Европска Унија“, се наведува во документот.
Според предлогот, Европската комисија треба да подготви мерки за олеснување на постепената интеграција на земјите кандидати, врз основа на нивниот реален напредок во пристапните преговори и исполнувањето на Копенхашките критериуми.
Франција и Германија предлагаат поедноставување на сегашната методологија за проширување, намалување на административните процедури и забрзување на отворањето на преговарачките кластери кога за тоа ќе постојат услови и препорака од Европската комисија.
Во документот се истакнува дека фокусот треба да биде ставен на суштинските реформи и конкретните резултати, наместо на сложените процедурни прашања кои често го забавуваат процесот.
Како дел од новата стратегија се предлага воспоставување на систем на таканаречени „градежни блокови“, преку кои земјите кандидати постепено би се интегрирале во различни области на Унијата. Напредокот би бил поврзан со исполнување на конкретни услови, но и реверзибилен во случај на назадување во реформите или непочитување на основните вредности на ЕУ.
Во документот јасно се нагласува дека полноправното членство останува крајната цел и дека постепената интеграција не претставува замена за членството, туку механизам за негово забрзување.
Меѓу клучните предлози се:
-
Заеднички состаноци на Европската комисија и Европскиот парламент со претставници на земјите кандидати двапати годишно;
-
Почести заеднички парламентарни комитети меѓу Европскиот парламент и националните парламенти;
-
Учество на земјите кандидати како набљудувачи на одредени седници на Европскиот совет и Советот на ЕУ;
-
Вклучување во дел од состаноците на Советот за надворешни работи;
-
Продлабочена соработка во областа на безбедноста и одбраната, вклучувајќи учество во проекти на ПЕСКО и засилена соработка со Фронтекс;
-
Поголемо учество во програмите на ЕУ како „Еразмус+“, „Хоризонт Европа“, „Дигитална Европа“ и „Креативна Европа“;
-
Секторска интеграција во единствениот европски пазар преку СЕПА, иницијативата „Роаминг како дома“, енергетскиот и дигиталниот пазар;
-
Доделување статус на прогресивен набљудувач во институциите на ЕУ;
-
Можност за целосно учество на единствениот европски пазар според моделот ЕЕА+, по исполнување на одредени критериуми и затворање на соодветните преговарачки поглавја.
Предлогот предвидува секој нареден чекор во процесот да биде директно поврзан со исполнување на јасно дефинирани критериуми, со што постепената интеграција би се темелела на принципот на заслуги, реформи и мерлив напредок.
