Македонска Нација
16 август 1872 – Ѓорѓија Пулевски го најавува својот учебник
На 16 август 1872 година, додека работел како учител во Кукуш, Ѓорѓија Пулевски објавил известување за подготовка на учебник по граматика на македонското наречје.
Пулевски е една од најзначајните личности во развојот на македонската национална, јазична и историска мисла во XIX век. Во своите дела настојувал македонскиот народ, јазик и татковина да ги претстави како посебна целина. Особено позната останала неговата определба дека Македонците се народ, а нивната татковина е Македонија.
Неговата просветителска дејност претставува важна етапа во борбата за воведување на народниот македонски говор во образованието и во пишаниот збор.
16 август 1903 – Илинденското востание пред светската јавност
Додека во Македонија се воделе жестоки востанички борби, на 16 август 1903 година повеќе американски весници објавиле извештаи за состојбата во земјата.
„Њујорк тајмс“ и повеќе други американски весници ја пренеле изјавата на тогашниот бугарски премиер Рачо Петров дека Бугарија официјално нема врска со востанието и дека станува збор за македонско движење организирано од внатрешен македонски комитет.
Овие написи се значајни сведоштва за меѓународниот одглас на Илинденското востание. Тие покажуваат дека востанието не било гледано само како локален судир во Османлиската Империја, туку како политички настан што повторно го поставил македонското прашање пред Европа и светот. Во август 1903 година странскиот печат секојдневно известувал за борбите, Крушевската Република, запалените села и страдањето на населението.
16 август 1942 – Починал Григорие Хаџи Ташковиќ
Во Белград починал Григорие Хаџи Ташковиќ, македонски револуционер, политички деец и застапник на идејата за автономна Македонија.
Роден во Воден, во Егејскиот дел на Македонија, тој му припаѓал на поколението македонски дејци што настојувале македонското прашање да го претстават како посебно политичко и национално прашање. Учествувал во јавниот и политичкиот живот и се залагал Македонија да добие сопствена политичка положба.
Неговиот животен пат е поврзан со сложените балкански прилики на крајот од XIX и почетокот на XX век, кога македонскиот народ бил принуден својата борба да ја води меѓу интересите на Османлиската Империја, големите сили и соседните држави.
Егејскиот и Пиринскиот дел на Македонија, Мала Преспа и Голо Брдо
Во Егејскиот дел на Македонија, шеснаесетти август го носи споменот на Григорие Хаџи Ташковиќ од Воден, но и на Кукуш, градот во кој Ѓорѓија Пулевски работел како учител и ја развивал својата просветителска дејност. Воден и Кукуш остануваат трајно вградени во македонската револуционерна, просветна и национална историја.
Илинденското востание силно одекнало и меѓу Македонците во Егејскиот дел. Востаничките борби во Леринско, Костурско, Воденско и другите краишта биле дел од заедничката борба за слобода и политичка самостојност на Македонија.
Во Пиринскиот дел на Македонија споменот на Илинденската борба е неразделен од револуционерната традиција на Горна Џумаја, Банско, Разлог, Мелник, Петрич и околните села.
Македонското население од овој крај дало бројни војводи, учители, револуционери и културни дејци. И покрај подоцнежните државни граници, семејните преданија, песните, говорот и обичаите продолжиле да ја чуваат македонската историска меморија.
Во Мала Преспа црковниот календар има особено значење. Македонското православно население со векови ја чувало верата во старите храмови и манастири крај Преспанското Езеро. Во деновите на Богородичниот пост, црквата, семејството и народните обичаи повторно се среќаваат како столбови на духовниот и националниот идентитет.
Во Голо Брдо, каде македонското население припаѓа на православната и на исламската вероисповед, заедничкиот говор, родовата меморија, носијата, песната и обичаите сведочат за длабоките македонски корени. Чувањето на мајчиниот јазик и неговото пренесување на младите поколенија остануваат една од најважните задачи за опстанокот на Македонците во овој крај.
Шеснаесетти август ги поврзува просветителската мисла на Ѓорѓија Пулевски, светскиот одглас на Илинденското востание, споменот на македонските дејци и духовната поука на православните светители. Од Кукуш и Воден, преку Пирин, до Мала Преспа и Голо Брдо, овој датум нè потсетува дека македонската историја, духовност и култура претставуваат една нераскинлива целина.
