Ѓорче Петров – умот на македонската револуционерна борба
Ѓорче Петров е роден на 2 април 1865 година во Варош, Прилепско. Животот го завршил трагично на 28 јуни 1921 година во Софија, каде бил убиен во атентат.
Ѓорче Петров беше еден од најголемите македонски револуционери, идеолози и организатори на македонското ослободително движење — човек кој со мисла, перо и дело ја вгради својата судбина во борбата за слободна Македонија.
Во македонската историја има личности кои не биле само учесници во настаните, туку нивни двигатели, толкувачи и творци. Една од тие личности е Ѓорче Петров — револуционер, учител, публицист, историчар, идеолог и еден од најзначајните македонски национални дејци од крајот на XIX и почетокот на XX век.
Роден во Варош, Прилепско, во време кога Македонија живеела под туѓа власт, Ѓорче Петров уште од младоста го почувствувал товарот на поробената татковина, но и силата на народот кој не се откажувал од своето име, јазик, вера, традиција и иднина. Неговото образование и неговиот учителски пат биле неразделно поврзани со македонската национална мисла.
Се школувал во Прилеп, Битола, Солун и Пловдив, а потоа работел како учител и професор во повеќе македонски средини. Како просветен деец, добро разбрал дека борбата за Македонија не се води само со оружје, туку и со образование, организација, збор и народна свест. Училиштето за него не било само место за настава, туку простор во кој се создавале идните борци, мислители и чувари на македонската кауза.
Особено значајна е неговата улога во македонското револуционерно движење. Ѓорче Петров бил еден од најистакнатите дејци на Македонската револуционерна организација и еден од луѓето кои ја разбирале потребата борбата да биде внатрешна, народна и македонска. Тој верувал дека ослободувањето на Македонија не смее да биде играчка во рацете на туѓи државни интереси, туку дело на самиот македонски народ.

Ѓорче Петров, Гоце Делчев и Никола Малешевски — тројца истакнати дејци на македонското револуционерно движење.
Во тој дух, Ѓорче Петров тесно соработувал со Гоце Делчев. Нивната револуционерна мисла се темелела врз јасна идеја: Македонија треба да се ослободува преку сопствена внатрешна сила, преку организиран народ, преку револуционерни комитети, дисциплина, просвета и саможртва. Затоа Ѓорче Петров останува запаметен како еден од најсилните идеолози на македонската самостојна револуционерна мисла.
Неговата работа не била само организациска, туку и идејна. Во времето кога македонското прашање било предмет на туѓи пропаганди, Ѓорче Петров настојувал да ја зачува самостојноста на македонската борба. За него Македонија не била територија за поделба, туку татковина на народ кој има право сам да ја создава својата иднина.
Како публицист и историчар, оставил силна трага. Неговото дело „Материјали по изучувањето на Македонија“, објавено во 1896 година, претставува значаен труд за познавањето на Македонија, нејзините области, природни особености, патишта, население и живот. Тоа дело покажува дека Ѓорче Петров не бил само револуционер на терен, туку и човек кој ја проучувал Македонија, ја познавал нејзината географија и ја чувствувал како жива национална целина.
Тој не бил човек на празни зборови. Неговиот живот бил исполнет со постојана работа, патувања, средби, организирање, пишување и борба. Во време кога Македонија била распарчувана од туѓи интереси и пропаганди, Ѓорче Петров ја бранел идејата дека македонското прашање е прашање на македонскиот народ, а не средство за остварување туѓи планови.
Неговите ставови не биле само реакција на времето во кое живеел, туку и визија за иднината. Тој знаел дека без организиран народ, без јасна цел и без верност кон Македонија, секоја борба може да биде злоупотребена. Затоа неговата мисла останува актуелна и денес: народот мора да биде свесен, организиран и верен на својата татковина.
Ѓорче Петров припаѓа на онаа генерација македонски дејци кои ја носеле Македонија во срцето како завет. Таа генерација знаела дека слободата не се подарува, туку се освојува; дека идентитетот не се добива од други, туку се брани; дека народ без историја, без паметење и без свои херои лесно станува плен на туѓи интереси.
Неговата животна патека завршила трагично во 1921 година, кога бил убиен во Софија. Но физичката смрт не ја избришала неговата идеја. Напротив, Ѓорче Петров останал симбол на македонската револуционерна зрелост, на политичка мудрост и на борба за самостојна македонска иднина.
Денес неговото име го носи една од скопските општини, но неговото вистинско место е многу пошироко — во македонската национална меморија. Ѓорче Петров не е само име од учебник, туку жива порака дека Македонија се сака со дело, се брани со ум и се чува со жртва.
Затоа Ѓорче Петров заслужува да биде запаметен како една од големите македонски легенди — човек кој ја разбирал Македонија не како географија, туку како судбина, обврска и вечна борба за слобода.