Малкумина македонски творци во XIX век доживеале признание какво што му било укажано на Григор Прличев. Неговата победа на престижниот поетски натпревар во Атина во 1860 година не само што му донела слава во тогашниот интелектуален свет, туку и му го обезбедила почесниот епитет „Вториот Хомер“.
Ова признание било исклучително ретко и престижно, бидејќи Хомер во грчката и светската култура се смета за најголемиот епски поет на античкиот свет, автор на „Илијада“ и „Одисеја“. Да се биде споредуван со него значело да се биде вброен меѓу најталентираните поети на своето време.
Триумфот во Атина
Во 1860 година младиот охриѓанец Григор Прличев учествувал на традиционалниот поетски конкурс во Атина со поемата „Сердарот“. Делото било инспирирано од вистински настан и ја опевало херојската смрт на јунакот Кузман Капидан во борбата против разбојничките банди што го загрозувале населението во западните делови на Македонија.
На конкурсот учествувале многу познати и образувани поети од тогашна Грција, но токму поемата на Прличев ги воодушевила членовите на комисијата. Со својата епска широчина, силни ликови, драматични сцени и возвишен стил, „Сердарот“ се издвоил од останатите творби.
Кога било објавено дека победник е Григор Прличев, публиката во Атина бурно го поздравила младиот поет од Охрид. Неговото име одеднаш станало познато во книжевните кругови.
Како го добил името „Вториот Хомер“?
По победата, грчките професори, книжевници и критичари почнале да го споредуваат Прличев со Хомер. Причината не била само во квалитетот на „Сердарот“, туку и во начинот на кој поетот градел епски слики, опишувал битки и создавал јунаци.
Неговите стихови потсетувале на античката епска традиција. Во нив се чувствувале возвишен тон, драматичност и херојски дух, особини кои ги красат и хомеровите епови.
Така меѓу атинските интелектуалци почнал да се користи почесниот назив „Вториот Хомер“, со кој Прличев влегол во книжевната историја.
Од славата до враќањето дома
Иако во Атина му се отворале можности за голема книжевна кариера, Прличев решил да се врати во родниот Охрид. Наместо да ја гради иднината во странство, тој избрал да му служи на својот народ како учител и просветител.
Во својата „Автобиографија“ Прличев со гордост зборува за признанието што го добил, но истовремено покажува дека славата никогаш не му била најважна. За него поважни биле образованието, културата и духовниот напредок на народот.
Зошто ова признание е важно?
Титулата „Вториот Хомер“ не претставува само личен успех на Григор Прличев. Таа е доказ дека човек роден во Охрид можел да се издигне до самиот врв на тогашната европска книжевна сцена.
Неговата победа покажала дека талентот и знаењето немаат граници и дека македонските интелектуалци можат рамноправно да се натпреваруваат со најобразованите луѓе на своето време.
Наследството на Прличев
Денес, повеќе од еден и пол век по неговиот триумф во Атина, името на Григор Прличев останува симбол на книжевна величина, образованост и духовна сила. Неговите дела „Сердарот“, „Скендербег“ и „Автобиографија“ продолжуваат да се изучуваат и да сведочат за неговиот исклучителен талент.
Признанието „Вториот Хомер“ останува едно од најголемите меѓународни признанија што некогаш ги добил македонски писател и траен доказ за местото што Григор Прличев го зазема во историјата на балканската и европската книжевност.
