Европските вредности се обврска што мора еднакво да важи и за Албанците во Македонија и за Македонците во Албанија.
Албанската химна и знамиња во Македонија се истакнуваат на свадби, прослави, партиски собири и во канцеларии на политичари. Но кога Македонците во Албанија го истакнуваат својот идентитет, доволна е една непроверена информација за наводно неинтонирање на албанската химна за да реагира целиот политички и медиумски врв на Албанија.
Случајот со фолклорниот фестивал „Преспа 2026“ во Пустец ја разоткри големата разлика меѓу она што Албанија го бара за Албанците во Македонија и она што им го овозможува и толерира на Македонците во Албанија.
Штом се појави информацијата дека на фестивалот, на кој присуствувал и македонскиот премиер Христијан Мицкоски, наводно не била интонирана албанската химна, веднаш реагираше Министерството за Европа и надворешни работи на Албанија. Се огласи и премиерот Еди Рама, кој од непроверена информација направи политичко прашање и одржа лекција за националните симболи и европските вредности.
Но поранешниот градоначалник на Пустец, Едмонд Темелко, соопшти дека вистината е поинаква. Во име на организаторот тој потврди дека на фестивалот биле интонирани и македонската и албанската химна, а како доказ објави и видеоснимка.
Дури и да постоел протоколарен пропуст, одговорноста би била на организаторите, а не на сите Македонци во Албанија. Ниту една химна не може да биде оправдување за навреди, закани и повици за бојкот на цела национална заедница.
Во Македонија Албанците имаат политички партии, пратеници, министри, градоначалници, образование и медиуми на албански јазик, како и широка можност јавно да ги истакнуваат своите национални симболи.
Албанското знаме се вее на свадби, семејни прослави, концерти, партиски собири, општински настани и во канцеларии на политичари. Покрај него се истакнуваат и знамињата на САД, Германија, Швајцарија и други држави, додека македонското знаме отсуствува.
Тоа се случува дури и на настани што немаат дипломатски или меѓународен карактер. Сепак, најчесто нема протестни ноти, драматични обраќања или предупредувања дека се поткопуваат државноста и суверенитетот на Македонија.
Но кога Македонците во Албанија сакаат да го изразат својот идентитет, да го користат македонскиот јазик и да ги почитуваат македонските национални симболи, химна, знаме, веднаш се појавуваат сомнежи, обвинувања и квалификации за „национал-фолклоризам“.
Ако албанското знаме во Македонија е легитимен израз на идентитетот, тогаш и македонското знаме и химна во Албанија мора да бидат легитимен израз на македонскиот идентитет. Ако Албанците во Македонија имаат право да ги чествуваат своите историски личности, празници и традиции, истото право мора да им припаѓа и на Македонците во Албанија.
Особено загрижува тоа што локалниот медиум „Korça Report“ објавил текст во кој Македонците од Пустец се именуваат со погрден назив и се повикува на бојкот на луѓето и производите од оваа област.
Како би реагирале во Албанија доколку македонски медиум ги навредува албанците во Македонија, или повика на бојкот на албанските производи, ресторани, на прекин на соработката со градежни фирми на Албанци од Македонија, Косово или Албанија и на избегнување на летувањето во Албанија?
Тогаш веднаш би се зборувало за говор на омраза, дискриминација и загрозување на човековите права на Албанците. Но кога од Албанија се упатуваат навреди и повици за бојкот на Македонците, дежурните „бранители“ на човековите права молчат.
Тоа не се европски вредности, туку отворено лицемерство, политика на двојни аршини и свесно поткопување на меѓуетничките односи – молкот пред таквата омраза значи нејзино премолчено одобрување.