Славе Катин
Со основањето на Александрија во 331 година пред нашата ера, Александар Македонски ги поставил темелите на град што ќе стане едно од најзначајните трговски, културни и научни средишта на античкиот свет. Неговата визија ги поврзала природните богатства на Египет со поморските патишта на Средоземјето.
Основањето на Александрија било еден од најдалекосежните потези на Александар Македонски. На египетскиот брег тој препознал место со исклучителни можности за изградба на големо пристаниште и трговски центар. Изборот сведочи за способноста на македонскиот владетел да размислува подалеку од непосредните воени победи и да ги согледува економските можности на освоените земји.
Новата Александрија требало да привлече трговци, занаетчии и морепловци и постепено да го преземе водечкото место во трговијата на египетскиот средоземен брег. Со нејзиното основање било поврзано и пренасочувањето на трговските активности од соседниот Каноп кон новиот град.
Местоположбата нудела повеќе природни предности. Островот Фарос обезбедувал заштита за пристанишниот простор од морската страна, додека езерото Мареотис, јужно од градот, овозможувало пристап до внатрешните водни патишта и до богатото египетско заднина.
Особено значајно било тоа што местото се наоѓало западно од најзападниот ракав на Нил. Поради таквата положба, пристаништето било помалку изложено на наносите што реката ги носела кон морето и што можеле да го отежнат пловењето.
Александар Македонски избрал место на кое морето, природната заштита и врските со внатрешноста создавале услови за пристаниште со голема иднина.
Од воена стратегија до економска визија
Пред подемот на Александрија, Наукратис бил значајно средиште на трговијата меѓу Египет и егејскиот свет. Сепак, неговата положба во внатрешноста на делтата не ги нудела истите можности како град изграден непосредно на средоземниот брег.
За време на престојот во Египет, Александар можел да ја согледа големата продуктивност на земјата и нејзиниот извозен потенцијал. Плодната долина на Нил, земјоделските производи и воспоставените водни патишта биле цврста основа за развој на трговијата.
За воспоставување контрола над источниот Медитеран, освојувањето на крајбрежјето на Персиската Империја имало првенствено воено значење. Со основањето на Александрија, таа стратегија добила и поширока економска димензија: освоените простори требало да се поврзат преку пристаништа, пазари и трговски патишта.
Во следните децении, под власта на Птолемеј I и неговите наследници, Александрија доживеала голем подем. Таа станала престолнина на птолемејскиот Египет и едно од најважните средишта на Средоземјето. Покрај трговската моќ, градот стекнал огромно значење за науката, книжевноста и уметноста.
Градот што го носи името на Александар Македонски
Александрија била основана кај постојната египетска населба Ракотис, која станала дел од новиот град. Изработката на урбанистичкиот план традиционално му се припишува на архитектот Динократ, познат како Динократ од Родос.
Градот бил планиран според правилна улична мрежа, во духот на урбанистичката традиција поврзана со Хиподам од Милет. Главните сообраќајници се пресекувале под прав агол, а помалите улици го делеле просторот на правоаголни градски блокови.
Таквото планирање овозможувало организирана изградба на станбени населби, пазари, јавни објекти и светилишта. Александрија била замислена како град што ќе расте и ќе ги задоволува потребите на многубројно население.
Александар лично се интересирал за нејзиното основање. Според античките сведоштва, тој учествувал во определувањето на местата за градските пазари и храмовите, како и во обележувањето на просторот за утврдувањата.
Во неговите планови имало место и за египетските верски традиции. Аријан наведува дека меѓу предвидените светилишта бил и храм посветен на Изида. Таквиот пристап бил во согласност со настојувањето на Александар да ја зацврсти својата власт преку почитување на локалните култови.
Изградбата на новиот град отворила можности за архитекти, уметници, занаетчии и трговци. Со нивното доаѓање, Александрија постепено се претворала во простор на средба меѓу различни културни и уметнички традиции.
Градот го носел името на својот основач, но неговото значење со текот на времето ги надминало границите на една држава и на едно владеење.
