Историја

Берлинскиот конгрес од 1878 година – прекројување на Балканот без решение за Македонија

Големите сили го ревидирале Санстефанскиот договор и воспоставиле нова политичка рамнотежа на Балканот. Македонија останала под османлиска власт, со предвидени реформи што не ѝ обезбедиле политичка самостојност.

Берлинскиот конгрес се одржал од 13 јуни до 13 јули 1878 година, под претседателство на германскиот канцелар Ото фон Бизмарк. На него учествувале претставници на Германија, Австро-Унгарија, Русија, Велика Британија, Франција, Италија и Османлиската Империја.

Неговата главна задача била ревизија на Санстефанскиот мировен договор, склучен по Руско-турската војна од 1877–1878 година. Со тој договор било предвидено создавање големо автономно бугарско кнежевство, кое требало да го опфати и најголемиот дел од Македонија.

Велика Британија и Австро-Унгарија се спротивставиле на таквото решение, гледајќи во него опасност од значително проширување на руското влијание. Под нивниот притисок, Русија прифатила повторно разгледување на договорените граници. Берлинскиот конгрес завршил со потпишување на Берлинскиот договор на 13 јули 1878 година.

Нова политичка карта на Балканот

Со Берлинскиот договор била меѓународно признаена независноста на Србија, Црна Гора и Романија.

Бугарското кнежевство било воспоставено на значително помала територија од предвидената во Сан Стефано и останало под врховната власт на султанот.

Јужно од Балканските Планини била создадена Источна Румелија, автономна област во рамките на Османлиската Империја, со христијански генерален гувернер. Австро-Унгарија добила право да ја окупира и управува Босна и Херцеговина.

Македонија останала под непосредна османлиска власт. Не била вклучена во бугарското кнежевство, но не добила ниту посебен автономен статус.

Така, конгресот ја изменил санстефанската карта, но не создал решение што ќе ја обезбеди политичката иднина на Македонија. Нејзиното население немало сопствена делегација со право рамноправно да учествува во одлучувањето.

Членот 23 – обврска за реформи

За Македонија особено значење имал членот 23 од Берлинскиот договор. Тој предвидувал воведување соодветни органски уредби во европските области на Османлиската Империја за кои договорот не утврдил посебна организација.

Османлиската власт требало да формира комисии со значително учество на локалното население, кои ќе ги разработат новите уредби. Пред нивното прогласување била предвидена и консултација со европската комисија задолжена за Источна Румелија.

Членот 23 не прогласувал независност или изречна автономија на Македонија. Тој создавал обврска за реформи, која подоцна станала важна основа за барањата за промена на управувањето и заштита на населението.

Но предвидените реформи не донеле трајно решение на македонското прашање. Јазот меѓу дипломатските ветувања и животот на населението останал извор на незадоволство и отпор.

Мир меѓу силите, неизвесност за Македонија

Берлинскиот конгрес треба да се разбере како договор за рамнотежа меѓу големите сили. Нивните влади настојувале да спречат поширок европски судир и да ги заштитат сопствените стратегиски интереси.

За Македонија, меѓутоа, ревизијата на Санстефанскиот договор не значела ослободување. Османлиската власт продолжила, а прашањето за политичките права, безбедноста и иднината на населението останало отворено.

Берлинскиот договор ја спречил реализацијата на санстефанскиот територијален проект, но истовремено ја оставил Македонија во положба за која повторно одлучувале надворешни сили.

Во Берлин бил постигнат компромис меѓу европските држави, но не и праведно решение за Македонија.

Била изменета картата на Балканот, а македонското прашање останало нерешено — како товар што ќе се пренесува во следните децении.

Најново од: Историја

Крвавата свадба во Зеленич – Леринско, Егејска Македонија

На 13 ноември 1904 година по јулијанскиот календар, грчка андартска чета го нападнала селото Зеленич, Леринско, во Егејска Македонија. Нападот бил извршен ноќе, додека во домот на семејството Готеви се одржувала свадбена прослава. Меѓу убиените имало и жени и деца. Настанот во македонската историографија е познат како „Крвавата зеленичка свадба“. Зеленич пред нападот Во 1904 […]

Изминаа 122 години од крвавата зеленичка свадба

На 13 ноември 1904 година, во текот на свадбата која се оддржувале во леринското село Зеленич, грчките андарти убиле 13 Македонци. Меѓу жртвите се младоженецот, неговите пријатели, две деца, како и деецот на Македонската револуционерна организација Пандо Мечкаров, вкупно 13 лица. Оттогаш изминаа 122 години, но грчката геноцидна политика кон македонскиот народ не се изменила. […]

Колективната меморија на Македонците

Од книгата „Македонци“ Автор: Бранислав Светозаревиќ-Покорни „Кога ќе го видиш начинот на играта на еден народ, му го откриваш карактерот.“— Конфучие Колективната меморија претставува сврзно ткиво на многуте генерации низ историјата на еден народ и е клучна за неговиот опстанок. Сè додека постои еден народ, постои и колективната меморија, но и народ без колективна меморија […]

Александар Македонски се уште еден од најфасцинантните и најдолготрајните митови во човечката историја.

Александар Македонски и по повеќе од 2.300 години останува една од најфасцинантните личности во човечката историја. Неговиот живот продолжува да инспирира нови истражувања, биографии и различни толкувања на неговото наследство. Оваа недела, историчарот на антиката Едмунд Ричардсон ја освои водечката британска награда за нефикција, „Бејли Гифорд“, за биографијата „Александар: Бог, крал, човек“. Напишана со елеганција […]

Праисториските народи: Енхелеј, Пелагонци и Пеонци

Праисториските народи: Енхелеј, Пелагонци и Пеонци Палеобалканското племе Енхелеи е поврзано со митското доселување на Кадма и неговата жена Хармонија од беотска Теба, меѓу древните жители на западниот Балкан и борбата со Илирите во XIII век пред Христа. Меѓутоа, тие се интересни од повеќе аспекти, а, пред сé, што припаѓаат на единствениот праисториски свет на […]

Логорите на Царството Бугарија и македонските интернирци (1941–1944)

Во текот на Втората светска војна, властите на Царството Бугарија воспоставиле мрежа на логори во кои затворале политички противници и луѓе осомничени за учество во отпорот. Во службените документи логорите биле нарекувани „Селишта на државната сигурност“. Меѓу заточениците имало и македонски дејци, меѓу кои поетот Венко Марковски и Методија Андонов-Ченто. Според Македонската енциклопедија, Министерството за […]

Санстефанскиот договор – голема грешка на руската дипломатија

Санстефанскиот договор предвидувал најголемиот дел од Македонија да биде вклучен во голема бугарска држава предизвикал меѓународна криза и тешкотии за самата Русија. Во приложените историски записи се наведуваат и руски оценки за погрешноста на таквото решение. Санстефанскиот мировен договор, склучен на 3 март 1878 година меѓу Русија и Османлиската Империја, бил обид за прекројување на […]

Полскиот лингвист Мјечислав Малецки уште во 1934 година пишува за посебноста на македонскиот јазик

Полскиот лингвист и славист Мјечислав Малецки (1903–1946) оставил значајно научно сведоштво за македонските говори и нивната јазична посебност. Во своето дело „Два македонски говора“, објавено во Краков во 1934 година, ги истражувал говорите на селата Сухо и Висока во Солунско, во егејскиот дел на Македонија. Проучувајќи го живиот говор на месното население, Малецки ги разгледувал […]

To top