Ацо Македон Крстески
Да замислиме дека поминале десетина години и дека она за што денес зборуваме веќе не е желба, туку стварност.
Рано утро е во едно македонско село. Сонцето се појавува зад планината, овчарот го собира стадото, а од малата селска фурна веќе мириса на топол леб.
На чардакот од една стара, обновена куќа појадуваат гости од Германија. Пред нив има сирење од соседното бачило, мед од селскиот пчелар, домати набрани тоа утро и леб штотуку изваден од фурната. Домаќинот им објаснува кој го направил сирењето, каде се пчелниците и во која бавча се одгледува зеленчукот. Подоцна ќе можат сето тоа и да го купат, директно од луѓето што го произвеле.
Така една маса станува мала економија на целото село.
По појадокот гостите заминуваат со овчарот на пасиште. Децата првпат гледаат како се чува стадото, а попладнето ќе учат да замесат зелник и да направат сирење. Тие не дошле само да ја фотографираат Македонија, дошле да ја доживеат.
Куќата во која престојуваат ја води млад брачен пар. Пред неколку години се вратиле од странство и ја обновиле куќата на дедото. Обработуваат земја, имаат неколку соби за гости и преку интернет ги продаваат своите производи и примаат резервации. Од нивната работа заработуваат и соседот што произведува мед, жената што подготвува домашна храна, овчарот, занаетчијата и младите што ги водат гостите низ околината.
Така враќањето на едно семејство создава работа и за други.
Нивните деца одат во обновеното училиште. Селото има добар пат, брз интернет, организиран превоз и основна здравствена грижа. Не е отсечено од современиот живот, туку го користи токму современиот свет за да го продаде она што е негово.
Попладнето гостите ја посетуваат старата воденица. Пред десет години била пред уривање, денес повторно меле жито и ја раскажува приказната за тоа како се создавал македонскиот леб. Во близина една стара чардаклија е претворена во мала работилница во која жените покажуваат како се ткае, се везе и се подготвува зимница.
Никој тука не се обидува да го врати времето сто години назад. Напротив, селото го користи она што го наследило за да создаде нова вредност.
А навечер, кога сонцето ќе се спушти зад планината, на сред село се поставуваат масите. Под вршник се подготвува вечера, засвируваат кавалот и тапанот, младите го поведуваат орото, а по некое време во него влегуваат и гостите.
Тој ден туристот платил за престој, храна и доживување. Но парите не останале на едно место. Дел стигнал до земјоделецот, дел до пчеларот, овчарот, занаетчијата, музичарите и домаќинот.
Еден гостин придвижил мало селско стопанство.
А утредента, кога ќе замине, со себе нема да понесе само фотографии. Ќе понесе вкус, приказна и чувство дека неколку дена бил дел од нешто вистинско.
Токму тука е можноста на македонското село.
Ние веќе ги имаме земјата, храната, куќите, песните, носиите, рецептите, планините и гостопримството. Не треба да измислуваме што ќе му понудиме на светот, треба паметно да го поврземе она што веќе го имаме.
Селото на иднината не е музеј, ниту враќање во сиромаштијата на минатото. Тоа е современо место за живот и работа, со инфраструктура, технологија и сигурен пазар, но со сопствено лице и сопствен корен.
И можеби, ако еднаш навистина создадеме такви услови, оваа приказна повеќе нема да започнува со:
„Да замислиме…“
Туку едноставно:
„Добредојдовте во едно македонско село.“
