Македонска Нација
Целта на оваа колумна не е да се намали или оспори нечиј придонес во создавањето на самостојна Република Македонија. Целта е историската слика да биде целосна и идните генерации да знаат дека македонската дијаспора со децении ја чуваше и ја застапуваше идејата за независна македонска држава.
Кога одбележуваме 35 години независност, со право се потсетуваме на референдумот од 8 Септември 1991 година, на неговите непосредни учесници, на политичките процеси и, пред сè, на волјата на граѓаните кои се изјаснија за самостојна и суверена Македонија.
Но патот до 8 Септември не започна во 1991 година.
Идејата за самостојна Македонија живееше многу порано. Едно од местата каде што таа со децении најупорно се чуваше, бранеше и ширеше беше македонската дијаспора.
Македонските иселеници создаваа организации, печатеа весници и списанија, објавуваа прогласи и политички платформи, организираа демонстрации и собири и настојуваа македонското прашање да биде присутно пред меѓународната јавност.
Особено место во таа долгогодишна активност има Движењето за ослободување и обединување на Македонија – ДООМ, како и неговиот долгогодишен идеолог и претседател Драган Богдановски.
Но придонесот на дијаспората не завршува со зачувувањето на идејата.
Од дијаспората до политичкото организирање во Македонија
Со воведувањето на повеќепартискиот систем се отвори историска можност идеите што со години се застапуваа меѓу македонското иселеништво да добијат свое место и во политичкиот живот во Македонија.
Во тој период, кога иднината на Југославија стануваше сè понеизвесна, постоеја различни политички погледи за тоа по кој пат треба да продолжи Македонија. Дел од политичките концепции предвидуваа нејзина иднина во некаква реформирана или поинаку организирана југословенска заедница, додека други сè поотворено ја поставуваа можноста за целосна државна самостојност.
Во македонската дијаспора веќе долго време постоеше јасно определување:
Самостојна, суверена и демократска Република Македонија.
Од тие политички и патриотски кругови произлезе и иницијативата за создавање политичка сила во Македонија што јасно ќе ја застапува идејата за македонска државна самостојност.
Создавањето на ВМРО-ДПМНЕ во 1990 година претставуваше еден од моментите кога таа долгогодишна идеја влезе непосредно во новиот повеќепартиски политички живот во Македонија.
Затоа улогата на дијаспората во овие процеси не треба да се гледа само низ призмата на историјата на една политичка партија.
Таа е дел од пошироката историја на патот кон самостојна Република Македонија.
Тоа не го намалува придонесот на ниту еден друг политички или општествен чинител. Напротив, само ја дополнува историската слика за различните сили, идеи и процеси што доведоа до историскиот 8 Септември.
Самостојна Македонија не е дело на еден човек, една организација, една политичка партија или една генерација.
Таа е резултат на долгата историска борба на македонскиот народ, на жртвите и стремежите на многу генерации, на политичките процеси што се одвиваа во пресудните години и, конечно, на волјата на граѓаните изразена на референдумот од 8 Септември 1991 година.
Секој што придонел треба да го има своето заслужено место во националната меморија.
И дијаспората треба да го има своето место.
Не со одземање од заслугите на другите.
Не со создавање нови поделби.
Туку со дополнување на историската вистина.
Зашто додека Македонија сè уште беше дел од Југославија, во Мелбурн, Сиднеј, Торонто, Детроит, Берлин, Минхен, Копенхаген, Гетеборг и во многу други центри на македонското иселеништво постоеја Македонци кои јавно и упорно ја застапуваа идејата за самостојна македонска држава.
Треба да се знае за ДООМ, македонските организации, весници и списанија во дијаспората, за демонстрациите, прогласите, политичките активности и за луѓето кои со години не се откажуваа од идејата Македонија еден ден да стане самостојна држава.
И треба да се знае дека дел од тие идеи и иницијативи во 1990 година добија свое место и во новиот повеќепартиски политички живот во Македонија со создавањето на ВМРО-ДПМНЕ.
Историјата треба да се раскажува целосно
Токму затоа придонесот на македонската дијаспора треба да биде споменуван при значајните одбележувања поврзани со создавањето на самостојната македонска држава.
Не поради партиска политика.
Не поради лични заслуги.
Не за некого да поставиме над другите.
Туку за да не изгубиме дел од сопствената историја.
Кога зборуваме за 1990 година и почетоците на повеќепартискиот живот, треба да се потсетиме и на идеите што со децении се создаваа и се ширеа меѓу македонското иселеништво.
Кога зборуваме за 1991 година, треба да зборуваме за сите што придонесоа Македонија да стигне до историскиот референдум.
А кога го славиме 8 Септември, треба да им оддадеме почит на сите генерации Македонци во Македонија и дијаспората кои верувале дека Македонија еден ден ќе биде самостојна држава.
Република Македонија не се роди преку ноќ.
Пред државната независност постоеше идејата.
Пред политичките одлуки постоеја генерации кои сонуваа за своја држава.
А меѓу најупорните чувари на тој сон беа Македонците раселени низ светот.
Затоа нивниот придонес не треба да се споменува само кога за него ќе проговори некој од дијаспората. Тој треба да биде составен дел од националното сеќавање за патот до самостојна Република Македонија.
Не е потребна благодарност за поединци.
Потребно е сеќавање за генерациите.
За идните Македонци да знаат дека кога самостојната држава изгледала далечна и тешко остварлива цел, постоеле луѓе во Македонија и низ светот кои продолжиле да веруваат во неа.
Луѓе кои можеби никогаш не добиле признание.
Луѓе чии имиња можеби никогаш нема да влезат во учебниците.
Но луѓе кои ја носеле Македонија во срцето и не се откажале од идејата таа еден ден да биде самостојна.
Нека им биде вечна благодарноста на сите познати и непознати македонски родољуби, во татковината и во дијаспората, кои се бореа, страдаа и веруваа во самостојна Македонија.
Зашто независноста има еден конечен победник – Македонија.
