Историја

Брз економски развој во Мала Преспа и голем отпор на населението против асимилацијата

Во периодот од 1926 до 1930 година во Мала Преспа бил забележан брз развој, особено во изградбата на нови куќи. Голем број луѓе кои по Грчко-турската војна заминале на печалба низ светот им испраќале значителни суми пари на своите семејства, а кога се враќале во родните села, со себе носеле и голем дел од заштедените средства.

Месото, сирењето, гравот и пченицата биле многу барани, бидејќи на грчкиот пазар овие производи недостигале во голема мера. Населението го зголемило производството и од нивната продажба остварувало високи приходи. Сето тоа, заедно со печалбарството, придонело во селата од Мала Преспа да се изградат нови и убави куќи, а целиот крај од ден на ден го менувал својот лик.

Во селата на Мала Преспа, според дамнешната традиција, се приредувале богати свадби, слави и панаѓури, кои траеле и по неколку дена. Во Герман, на Германовден, на 12 мај, бројот на свадбите достигнувал и до 25, додека во Нивици, на празникот Богородица, се одржувале и до осум свадби.

На Јованден, во месноста Горица кај Роби, во манастирот „Свети Јован Преспански“, се одржувал голем панаѓур што траел неколку дена. Слични панаѓури имало и во другите села, бидејќи секое село имало свој празник и свој ден за прослава. На овие собири се собирале стотици жители од селата во Мала Преспа. Се свирело, се пеело, се играло и народот се веселел. На сите празнични веселби се пееле македонски песни и се играле македонски ора.

Малубројните владини чиновници што управувале со населението многу брзо се приспособувале на неговите обичаи. Многумина од нив пееле македонски песни заедно со Македонците. Доселените бегалци, пак, не учествувале во овие веселби. Нивните обичаи не биле блиски ниту до македонските ниту до грчките. Тие имале свои посебни обичаи и најчесто останувале настрана.

Судијата од Герман, Џилавис, по неколку години живот меѓу луѓето од Мала Преспа, имал можност одблизу да се запознае со нивната култура. Кога ги видел богатите трпези што се поставувале на свадбите, славите и панаѓурите, ги раширил рацете и рекол:

„Господе, што е ова? Зар од овој народ треба да се плашиш и да се браниш со пушка? Вака како што одат работите, наместо ние Македонците да ги направиме Грци, самите ние станавме Македонци, затоа што со нив го зборуваме нивниот јазик, ги прифативме нивните обичаи и заедно со нив ги пееме нивните песни.“

Потоа пушката му ја предал на Стефа Четелев од Герман, кој бил ловџија, и му рекол:

„Земи ја и оди убивај мечки. Јас немам од кого да се бранам. Овие луѓе не се за убивање.“

Луѓето што заминувале на печалба и по неколку години биле отсутни од родниот крај не ја губеле љубовта кон своите обичаи и кон својот народ. Напротив, таа љубов уште повеќе се засилувала. Тие биле организирани во македонски друштва, во кои слободно ја изразувале својата огорченост кон завојувачите во родниот крај.

Кога се враќале дома, своето искуство, сознанија и подготвеност за отпор против новите жандарми, одделни владини чиновници и управители, како и против притисоците од бегалците, ги пренесувале врз месното население.

На парламентарните избори во 1926 година, во избирачкото место за Мала Преспа во Герман, победил комунистичкиот пратеник Кирјакопулос, Влав од селото Псодери, Леринско.

Во тој период десетина млади луѓе од селата се школувале во средните училишта во Лерин и во други места. Тие биле прогресивни и имале силна желба да дознаат што повеќе за својот народ, поради што сè поактивно дејствувале во таа насока.

Меѓу нив бил и мојот брат Ванчо Мундушев, тогашен ученик во Учителската школа во Лерин. Тој честопати бил затворан како комунист, а по завршувањето на школувањето не можел да добие работа како учител, поради што бил принуден да се занимава со земјоделство. Слична била судбината и на Кире Грежлов од Герман, кој завршил земјоделско училиште, но исто така бил изложен на постојани малтретирања. Ванчо починал во 1937 година, за време на диктатурата на Метаксас.

Во 1930 година во Герман било изградено големо училиште, при што било предвидено еден негов дел да прерасне во средно училиште, односно гимназија. Меѓутоа, владините управители во Лерин, врз основа на искуството со македонските младинци што веќе се школувале, сметале дека би било погрешно да се дозволи отворање средно училиште во Мала Преспа.

Иако постоеле сите потребни услови, не било дозволено отворање гимназија, па училиштето и понатаму останало само основно. Таквата одлука била уште еден обид да се спречи образовниот и националниот развој на македонското население во Мала Преспа.

 

 

 

Најново од: Историја

ВМРО му оддава признание на Михаил Чаков за зачувувањето на моштите на Гоце Делчев

Писмото до Михаил Чаков: сведоштво за почитта кон Гоце Делчев и за идеалот на независна Македонија Документот од 1923 година сведочи дека посмртните останки на Гоце Делчев биле чувани како светиња, со длабока почит кон неговото дело и кон борбата за независноста на Македонија. Писмото на Тодор Александров до Михаил Чаков од 1923 година претставува […]

Гоце Делчев: 10 највлијателни мисли за Македонија

Гоце Делчев е едно од најголемите имиња во македонската историја и револуционерна мисла. Неговите зборови и денес се цитираат затоа што не се само историски сведоштва, туку и силни пораки за слободата, народната свест, достоинството и иднината на Македонија. Неговите зборови зборуваат за предавството, истрајноста, жртвата, самостојната борба и правото на Македонците сами да одлучуваат […]

Охридско-дебарското востание од 1913 година: заеднички отпор против српската окупација и поделбата на Македонија

Македонските револуционерни чети и албанските востаници краткотрајно ја протерале српската власт од Дебар, Струга, Охрид и Кичево. Востанието било задушено со воена противофанзива, помогната и од грчки сили, по што следувале репресии, палење населби и бегалство. Охридско-дебарското востание од септември 1913 година претставува значаен настан во историјата на отпорот против српската окупаторска власт во Македонија. […]

Светозаревиќ: Охридските реликвии биле дадени на привремено чување — македонската влада има право да ги бара назад

Бранислав Светозаревиќ „ВНИМАВАЈТЕ! Еве дел од предадените скапоцени реликвии од страна на некои охриѓани на бугарските власти во 1916 год. Под бр. 10 е и сребрената реликвија со моштите на Св. Матрона, која пред некој ден Бугарија ѝ ја подари на Грција во замена за коските од непознат човек. Но, ВНИМАВАЈТЕ! Отстапени се на привремено […]

Табела за пописот од 1956 година: Во Благоевградскиот округ се наведени 63,64 проценти Македонци

Во приложениот преглед Македонците се наведени како посебна национална категорија, со 63,64 проценти од населението во округот. Во околиите Сандански и Петрич нивното учество надминувало 80 проценти. Една фотографија од табела за националната структура на населението во Благоевградскиот округ отвора важно прашање за македонскиот идентитет во Пиринска Македонија: што покажуваат пописните податоци и зошто тие […]

Битката кај Тир и понудата на Дариј на својата ќерка Естер и 10.000 таланти

Надежите на Александар Македонски за лесна опсада на Тир не се осгварија, бидејќи Тирјанците продолжија да се бранат многу храбро. Но, одењето на тирјанската флота кон север и судирот со Киприотите заврши со нејзино целосно уништување. Co завршувањето на бедемот се покажа дека инженерците не го постигнаа саканиот ефект на силниот источен ѕид. Меѓутоа, бродовите […]

Грчки историчари во 1992 г.: Гоце Делчев и Јане Сандански се бореа против Бугарите, Србите и против Грците

Грчки историчари во 1992 г.: Гоце Делчев и Јане Сандански се бореа против Бугарите, Србите и против Грците, за македонската нација, за Македонија на Македонците. Грчка публикација сведочи за македонската национална посебност и за идеите на Гоце Делчев Во издание од 1992 година се разгледува развојот на македонското национално движење и се посочува разликата меѓу […]

1913 година – поделбата не го решила Македонското прашање

Балканските војни биле пресвртница за Македонија. По нив, нејзината територија била поделена меѓу балканските држави. Границите биле исцртани, но поделбата не го решила Македонското прашање. Секоја држава настојувала да ја оправда својата политика и преку толкување на минатото. Затоа борбата за територијата продолжила и како борба за историјата, јазикот и определувањето на населението. Чие е […]

To top