Историја

Брз економски развој во Мала Преспа и голем отпор на населението против асимилацијата

Во периодот од 1926 до 1930 година во Мала Преспа бил забележан брз развој, особено во изградбата на нови куќи. Голем број луѓе кои по Грчко-турската војна заминале на печалба низ светот им испраќале значителни суми пари на своите семејства, а кога се враќале во родните села, со себе носеле и голем дел од заштедените средства.

Месото, сирењето, гравот и пченицата биле многу барани, бидејќи на грчкиот пазар овие производи недостигале во голема мера. Населението го зголемило производството и од нивната продажба остварувало високи приходи. Сето тоа, заедно со печалбарството, придонело во селата од Мала Преспа да се изградат нови и убави куќи, а целиот крај од ден на ден го менувал својот лик.

Во селата на Мала Преспа, според дамнешната традиција, се приредувале богати свадби, слави и панаѓури, кои траеле и по неколку дена. Во Герман, на Германовден, на 12 мај, бројот на свадбите достигнувал и до 25, додека во Нивици, на празникот Богородица, се одржувале и до осум свадби.

На Јованден, во месноста Горица кај Роби, во манастирот „Свети Јован Преспански“, се одржувал голем панаѓур што траел неколку дена. Слични панаѓури имало и во другите села, бидејќи секое село имало свој празник и свој ден за прослава. На овие собири се собирале стотици жители од селата во Мала Преспа. Се свирело, се пеело, се играло и народот се веселел. На сите празнични веселби се пееле македонски песни и се играле македонски ора.

Малубројните владини чиновници што управувале со населението многу брзо се приспособувале на неговите обичаи. Многумина од нив пееле македонски песни заедно со Македонците. Доселените бегалци, пак, не учествувале во овие веселби. Нивните обичаи не биле блиски ниту до македонските ниту до грчките. Тие имале свои посебни обичаи и најчесто останувале настрана.

Судијата од Герман, Џилавис, по неколку години живот меѓу луѓето од Мала Преспа, имал можност одблизу да се запознае со нивната култура. Кога ги видел богатите трпези што се поставувале на свадбите, славите и панаѓурите, ги раширил рацете и рекол:

„Господе, што е ова? Зар од овој народ треба да се плашиш и да се браниш со пушка? Вака како што одат работите, наместо ние Македонците да ги направиме Грци, самите ние станавме Македонци, затоа што со нив го зборуваме нивниот јазик, ги прифативме нивните обичаи и заедно со нив ги пееме нивните песни.“

Потоа пушката му ја предал на Стефа Четелев од Герман, кој бил ловџија, и му рекол:

„Земи ја и оди убивај мечки. Јас немам од кого да се бранам. Овие луѓе не се за убивање.“

Луѓето што заминувале на печалба и по неколку години биле отсутни од родниот крај не ја губеле љубовта кон своите обичаи и кон својот народ. Напротив, таа љубов уште повеќе се засилувала. Тие биле организирани во македонски друштва, во кои слободно ја изразувале својата огорченост кон завојувачите во родниот крај.

Кога се враќале дома, своето искуство, сознанија и подготвеност за отпор против новите жандарми, одделни владини чиновници и управители, како и против притисоците од бегалците, ги пренесувале врз месното население.

На парламентарните избори во 1926 година, во избирачкото место за Мала Преспа во Герман, победил комунистичкиот пратеник Кирјакопулос, Влав од селото Псодери, Леринско.

Во тој период десетина млади луѓе од селата се школувале во средните училишта во Лерин и во други места. Тие биле прогресивни и имале силна желба да дознаат што повеќе за својот народ, поради што сè поактивно дејствувале во таа насока.

Меѓу нив бил и мојот брат Ванчо Мундушев, тогашен ученик во Учителската школа во Лерин. Тој честопати бил затворан како комунист, а по завршувањето на школувањето не можел да добие работа како учител, поради што бил принуден да се занимава со земјоделство. Слична била судбината и на Кире Грежлов од Герман, кој завршил земјоделско училиште, но исто така бил изложен на постојани малтретирања. Ванчо починал во 1937 година, за време на диктатурата на Метаксас.

Во 1930 година во Герман било изградено големо училиште, при што било предвидено еден негов дел да прерасне во средно училиште, односно гимназија. Меѓутоа, владините управители во Лерин, врз основа на искуството со македонските младинци што веќе се школувале, сметале дека би било погрешно да се дозволи отворање средно училиште во Мала Преспа.

Иако постоеле сите потребни услови, не било дозволено отворање гимназија, па училиштето и понатаму останало само основно. Таквата одлука била уште еден обид да се спречи образовниот и националниот развој на македонското население во Мала Преспа.

 

 

 

Најново од: Историја

Кузман Шапкарев: Ние сме Македонци, а не Бугари! (1870)

На 30 ноември 1870 година, бугарскиот весник „Право“, кој излегувал во Цариград, објавил полемички текст за дејноста на охридскиот учител Кузман Шапкарев. Во написот весникот го обвинува Шапкарев дека се спротивставувал на употребата на книги напишани на бугарски јазик. Преку тие обвинувања, написот сведочи дека уште тогаш во печатот се расправало за посебноста на македонскиот […]

Како Александар Македонски го освоил Сур и го променил неговиот брег

Александар Македонски го напаѓа Тир (денешен Сур) од море. Гравура на Антонио Темпеста од 1608 година, Музеј „Метрополитен“, Њујорк. Сур е денешното арапско име на античкиот Тир, град во Либан. Со латиница често се пишува „Sour“. Во 332 година пр. н. е., војската на Александар Македонски се нашла пред утврден феникиски град чии ѕидини ги […]

Зошто Бугарија инсистира заедно да чествуваме настани и личности?

Одговорот е многу прост: Софија насилно го наметнува заедничкото чествување бидејќи тоа е крунски доказ дека историјата ни е заедничка, што значи — бугарска. Ако го прогласиме и Гоце Делчев за заеднички херој, друго објаснување нема да има. Постапката за тоа е веќе тема на заедничката комисија за историја, а нашите „политичари“ се речиси подготвени […]

Христо Калајџиев во Софија во 1945 година — за македонската државност, против великобугарскиот шовинизам

На фотографијата е корицата на оригиналното софиско издание од 1945 година. На 4 февруари 1945 година, во киното „Македонија“ во Софија, Христо Калајџиев се обратил пред Конгресот на македонската емиграција. Втората светска војна сè уште траела, а македонската држава веќе била конституирана како рамноправна единица во Демократска Федеративна Југославија. Пред делегатите во Софија, Калајџиев го […]

„Балканско сдружение“ во 1932 година: Идеалот на македонскиот народ е слободна и независна Македонија

Во август 1932 година, во Детроит, излегол 15. број на „Балканско сдружение“ („Balkan Unification“), месечното гласило на Македонскиот народен сојуз во Америка. Во приложениот исечок од тој број, полемиката за насилствата во Петричкиот крај завршува со повик за слободна и независна Македонија во рамките на балканска федерација. Во написот, авторот ги обвинува четите на Ванчо […]

Крвавата свадба во Зеленич – Леринско, Егејска Македонија

На 13 ноември 1904 година по јулијанскиот календар, грчка андартска чета го нападнала селото Зеленич, Леринско, во Егејска Македонија. Нападот бил извршен ноќе, додека во домот на семејството Готеви се одржувала свадбена прослава. Меѓу убиените имало и жени и деца. Настанот во македонската историографија е познат како „Крвавата зеленичка свадба“. Зеленич пред нападот Во 1904 […]

Изминаа 122 години од крвавата зеленичка свадба

На 13 ноември 1904 година, во текот на свадбата која се оддржувале во леринското село Зеленич, грчките андарти убиле 13 Македонци. Меѓу жртвите се младоженецот, неговите пријатели, две деца, како и деецот на Македонската револуционерна организација Пандо Мечкаров, вкупно 13 лица. Оттогаш изминаа 122 години, но грчката геноцидна политика кон македонскиот народ не се изменила. […]

Колективната меморија на Македонците

Од книгата „Македонци“ Автор: Бранислав Светозаревиќ-Покорни „Кога ќе го видиш начинот на играта на еден народ, му го откриваш карактерот.“— Конфучие Колективната меморија претставува сврзно ткиво на многуте генерации низ историјата на еден народ и е клучна за неговиот опстанок. Сè додека постои еден народ, постои и колективната меморија, но и народ без колективна меморија […]

To top