Славе Катин
Волф Ошлис (29 септември 1941, Кенигсберг – 18 август 2026) бил германски славист, македонист, политиколог, публицист и еден од најголемите странски пријатели и афирматори на Македонија.
Германскиот славист, македонист, политиколог, публицист и универзитетски професор Волф Ошлис повеќе од половина век го проучува и го афирмира македонскиот јазик, историјата и културата. Во време кога македонската посебност честопати била оспорувана, тој одговарал со научни факти, книги, преводи и јавни настапи.
Студирал славистика на Универзитетот во Хамбург, докторирал во 1966 година, а во 1977 година хабилитирал на Универзитетот „Јустус Либиг“ во Гисен.
Во текот на професионалната кариера работел во повеќе истражувачки институции на германската Сојузна влада, во Институтот за источноевропски и меѓународни студии во Келн, а предавал и на Универзитетот во Гисен. Во 1993 година бил избран за универзитетски професор, додека во 2003 година Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје му доделил титула почесен доктор на науки.
Од средбата со Македонија до животна определба
Средбата на Ошлис со Македонија прераснала во трајна научна и човечка поврзаност. За неа зборувал како за „љубов на прв поглед“, поради што меѓу Македонците бил нарекуван и „германски Македонец“ или „македонски Германец“.
Неговиот интерес не се ограничил само на јазикот. Ошлис ги истражувал македонската историја, литература, култура, фолклор и политичките состојби, како и вековните македонско-германски врски. Особено внимание им посветил на германските научници, патописци и публицисти што оставиле значајни сведоштва за Македонија – Леонард Шулце Јена, Франц Дофлајн, Карл Штруп, Густав Вајганд и други.
Редовно учествувал на Меѓународниот семинар за македонски јазик, литература и култура во Охрид, како и на научни собири организирани од МАНУ и Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“.
Првиот учебник по македонски јазик надвор од Југославија
Еден од најзначајните придонеси на Ошлис е издавањето на првиот учебник по македонски јазик во германското јазично подрачје.
Во 1984 година, заедно со Вера Боиќ, го објавил „Учебникот по македонски јазик“. Второто, проширено издание било објавено во 1986 година, а во 2007 година Ошлис темелно го преработил и го дополнил делото, збогатувајќи го со обемен вовед за историјата, развојот и посебноста на македонскиот јазик.
Учебникот не бил само средство за изучување на јазикот, туку и научен одговор на тврдењата дека македонскиот јазик е „вештачки создаден“ или дека претставува дијалект на друг јазик. Во него Ошлис го следи неговиот историски развој и преку народни песни, поговорки, книжевни текстови и граматички примери ја покажува неговата самостојност и богатство.
Неговата порака била јасна: македонскиот јазик не треба само да се брани, туку треба да се изучува, зборува и шири меѓу народите.
Мисирков проговори и на германски
Особено значајно место во работата на Ошлис има преводот на капиталното дело на Крсте Петков Мисирков „За македонцките работи“ на германски јазик.
Ошлис не направил само превод, туку напишал и обемен предговор-студија, преку кој германската и пошироката европска јавност можела подобро да го разбере историскиот контекст во кој Мисирков ги образложил посебноста на македонскиот народ, потребата од македонски литературен јазик и стремежот кон македонска национална афирмација.
Германскиот станал шестиот јазик на кој било преведено делото на Мисирков, по англискиот, рускиот, чешкиот, грчкиот и францускиот.
Со овој превод Ошлис му овозможил на Мисирковиот глас да допре до нова европска читателска и научна јавност.
„Гермакедонија“ – мост меѓу два народа
Во 2012 година била објавена неговата книга „Гермакедонија – студии за македонско-германската заемност низ вековите“.
Книгата содржи околу четириесет студии, статии и прилози, распоредени во тематските целини „Историја“, „Јазик и култура“, „Личности“, „Политика“ и „Разговори“. Во нив Ошлис покажува дека врските меѓу Македонија и Германија не се случајни ниту краткотрајни, туку имаат длабоки историски и културни корени.
Меѓу неговите позначајни дела се и:
- „Македонија 2001–2004: Воен дневник од една мирна земја“;
- „Македонија“ од серијата студии за земјите;
- книгата за Мајка Тереза;
- „Македонија – прилози кон културната историја“;
- голем број студии за Мисирков, Конески, Илинденското востание, АСНОМ, македонската народна литература и германско-македонските културни односи.
Неговата книга „Македонија – прилози кон културната историја“, објавена во 2020 година во Клагенфурт, претставува широк преглед на македонската историја, јазик, литература, црква, образование, политика и култура.
Јавен бранител на името Македонија
Дејноста на Ошлис не останала затворена во кабинетите и научните списанија. Тој јавно реагирал кога врз Македонија биле вршени притисоци и кога нејзиното име, јазик и идентитет биле оспорувани.
Во своите текстови ја критикувал грчката блокада на македонското членство во НАТО и во Европската Унија. По самитот на НАТО во Букурешт во 2008 година, пишувал дека Атина поради спорот за името го спречила приемот на Република Македонија, иако другите сојузници ја поддржувале поканата.
Забележано е и неговото јавно настапување во седиштето на Европската Унија во Брисел, каде што се залагал Република Македонија да биде признаена под нејзиното уставно име. Токму поради ваквата отворена и доследна поддршка бил оценуван како еден од ретките странски научници што не се повлекувале пред политичките притисоци.
Неговата борба се водела со силата на зборот, документите и научната аргументација. Кога други го негирале македонскиот јазик, Ошлис пишувал учебници. Кога ја оспорувале македонската национална мисла, тој го преведувал Мисирков. Кога Македонија била блокирана, тој јавно го посочувал изворот на неправдата.
„Духовен воин“ и пријател на Македонија
За своето дело Ошлис добил повеќе македонски признанија.
Во 2012 година му било доделено признанието „Пријател на Република Македонија“ за придонесот во промовирањето на македонскиот јазик, литература и култура во светот. Истата година ја добил и наградата „Духовен воин“, како и „Златно перо“ за преводот на „За македонцките работи“.
Во 2013 година станал добитник на државната награда „Мито Хаџи Василев-Јасмин“ за остварувања во областа на публицистиката од интерес за Република Македонија.
Во март 2019 година бил одликуван со Медал за заслуги за Македонија за исклучителниот придонес во афирмирањето и популаризирањето на современиот македонски јазик, литература и култура во Германија и за унапредувањето на македонско-германските односи.
При доделувањето на медалот Ошлис ја нагласил врската меѓу јазикот, песната и душата на народот, потсетувајќи дека македонските печалбари од Виена до Цариград и Каиро ги пееле своите македонски песни и го чувале духот на Македонците.
Научник што застана на страната на вистината
Значењето на Волф Ошлис не се мери само според бројот на напишаните книги и студии. Неговата големина е во тоа што како странец и научник со меѓународен углед ја препознал историската неправда нанесувана врз Македонија и не останал рамнодушен.
Тој не ја бранел Македонија со празни зборови, туку со научни трудови, стари карти, архивски извори, преводи и сведоштва. Ја претставувал македонската култура пред германската, европската и светската јавност и создавал простор во кој македонскиот глас можел да биде слушнат без посредници и туѓи толкувања.
Затоа називот „Духовен воин“ не е само име на една награда. Тој најточно ја опишува повеќедецениската мисија на Волф Ошлис – борба со знаење и аргументи за македонскиот јазик, македонската култура, името Македонија и правото на Македонците самите да го определуваат и да го бранат својот идентитет.
