На прво место Македонски легенди

Методија Шаторов-Шарло – македонскиот деец чија смрт остана обвиена со тајна

На 4 септември 1944 година, во битката кај Милеви Скали, во близина на Пазарџик, загинал Методија Шаторов-Шарло – македонски комунист, антифашист и национален деец. Иако официјално било соопштено дека бил погоден од непријателски оган, околностите на неговата смрт никогаш не биле целосно разјаснети.

Методија Шаторов-Шарло е роден на 10 јануари 1897 година во Прилеп. Уште како млад се вклучил во работничкото и комунистичкото движење, а поради својата револуционерна дејност повеќепати бил прогонуван, апсен и затворан.

Во февруари 1940 година бил поставен за политички секретар на Покраинскиот комитет на Комунистичката партија во Македонија. Во своето дејствување настојувал македонското движење да има сопствена национална и политичка самостојност, а македонскиот народ да биде признаен како посебен народ со право на слобода и државност.

Во прогласите и документите од тоа време Шаторов непосредно му се обраќал на „македонскиот народ“, нагласувајќи ја неговата национална посебност и потребата самиот да одлучува за својата иднина.

Судирот со раководството на КПЈ

По влегувањето на бугарската војска во Вардарскиот дел на Македонија во 1941 година, Шаторов дошол во остар судир со раководството на Комунистичката партија на Југославија.

Во средиштето на спорот биле прашањата за положбата на македонската партиска организација, карактерот на борбата и идниот политички статус на Македонија. Неговите ставови биле оценети како спротивни на линијата на КПЈ, по што бил отстранет од раководната функција и исклучен од партијата.

Подоцна се обидел да се приклучи кон партизанското движење во Македонија, но не бил прифатен. Поради тоа заминал во Бугарија, каде што ја продолжил својата антифашистичка дејност. Таму станал командант на Третата востаничка оперативна зона, со седиште во Пазарџик.

Загинувањето кај Милеви Скали

На 4 септември 1944 година, само неколку дена пред големите политички промени во Бугарија, бугарската војска и полицијата извршиле напад врз партизанските сили кај Милеви Скали на Родопите.

Во жестокиот судир учествувал и Шаторов, кој тогаш бил командант на оперативната зона. Според официјалната верзија, тој загинал од непријателски оган при повлекувањето на партизаните.

Сепак, поради противречностите во сведоштвата и околностите во кои било пронајдено неговото тело, подоцна се појавиле сомнежи дека бил намерно ликвидиран. Во јавноста биле изнесувани повеќе претпоставки за можните нарачатели и мотиви, но ниту една од нив не е непобитно докажана. Поради тоа неговата смрт и денес останува една од неразјаснетите страници на македонската историја.

Од осудуван „предавник“ до признат национален деец

Во југословенската и македонската историографија по Втората светска војна, Шаторов долго време бил прикажуван како предавник, националист и противник на Народноослободителната борба. Таквата оценка во голема мера произлегувала од неговиот судир со партиското раководство на Југославија.

По осамостојувањето на Република Македонија започнало пообјективно истражување на неговото дело и преиспитување на старите идеолошки квалификации. Историчарите сè повеќе укажуваат дека неговата улога била толкувана под влијание на тогашните политички интереси, без целосно разгледување на неговата борба за македонска национална посебност.

Методија Шаторов-Шарло загинал непосредно пред крајот на Втората светска војна, но неговото име и дело останале присутни во македонската историска меморија. Тој се вбројува меѓу дејците кои, и во најсложените политички околности, го истакнувале постоењето на посебен македонски народ и неговото право на сопствена национална и политичка иднина.

Најново од: На прво место Македонски легенди

Филипче јавно обвини за криминал од 37 милиони евра — сега нека ги достави доказите до ЈО

Сериозните обвинувања за набавката на хеликоптери бараат докази и институционална истрага. Граѓаните заслужуваат одговори, а не внатрепартиски пресметки. Венко Филипче не смее да си поигрува со јавноста кога станува збор за милионски тендери и сомнежи за злоупотреба на државни средства. Филипче јавно ја прозва Славјанка Петровска во врска со набавката на хеликоптери и договорот за […]

Бугарски европратеници го бранат ветото, Кос порачува: Билатералните спорови немаат место во пристапниот процес

Предлозите за поефикасно одлучување во ЕУ предизвикаа остри реакции кај бугарски европратеници. За Македонија, клучно останува прашањето дали европскиот пат ќе се оценува според реформите или ќе продолжи да зависи од билатерални условувања. Бугарски европратеници остро реагираа на новите предлози за подготовка на Европската Унија за проширување, бранејќи го правото на вето како значаен инструмент […]

Што однеле бугарските окупациски власти од територијата на етничка Македонија?

За време на војните и окупациите во XX век, од различни делови на Македонија биле одземени и однесени црковни реликвии, ракописи, археолошки наоди и други културни добра. За време на Втората светска војна, бугарските окупациски власти спровеле и конфискација на имотот на македонските Евреи. Наведените предмети и категории претставуваат преглед на познати случаи. Целосниот обем […]

Штетата врз имотот на македонските Евреи за време на Втората светска војна и окупацијата од фашистичка Бугарија

15 страници со имиња и износи на пријавена имотна штета — сведоштво за материјалните загуби зад кои стојат човечки судбини, уништени семејства и прекинат живот на еврејската заедница во Македонија. За време на војните и окупациите во XX век, од различни делови на Македонија биле одземени и однесени црковни реликвии, ракописи, археолошки наоди и други […]

Светозаревиќ: Охридските реликвии биле дадени на привремено чување — македонската влада има право да ги бара назад

Бранислав Светозаревиќ „ВНИМАВАЈТЕ! Еве дел од предадените скапоцени реликвии од страна на некои охриѓани на бугарските власти во 1916 год. Под бр. 10 е и сребрената реликвија со моштите на Св. Матрона, која пред некој ден Бугарија ѝ ја подари на Грција во замена за коските од непознат човек. Но, ВНИМАВАЈТЕ! Отстапени се на привремено […]

На 7 октомври 1946 од Софија, свечено биле испратени посмртните останки на Гоце Делчев во Македонија

На 7 октомври 1946 година започнало исполнувањето на Гоцевиот завет: да почива во слободна Македонија Гоце Делчев тргна кон Македонија Пренесувањето на посмртните останки од Софија во Скопје стана историски чин на народна почит кон великанот на македонската револуционерна борба. На 7 октомври 1946 година, посмртните останки на Гоце Делчев биле предадени на македонската делегација […]

Паисиј Хилендарски

Паисиј Хилендарски (1722–1773) бил православен монах и една од клучните фигури на бугарската национална преродба. Неговото најпознато дело, „Историја славјанобугарска“, завршено во 1762 година, се препишувало и се распространувало, поттикнувајќи интерес за историјата и за народниот идентитет. Паисиј е роден во 1722 година во Самоковската епархија, веројатно во Банско. Живеел во време на османлиска власт […]

Христо Чернопеев – војводата кој животот го врза за македонското револуционерно дело

Христо Чернопеев (16 јули 1869, Дерманци – 5 ноември 1915, Криволак) бил илинденски војвода и еден од истакнатите дејци на македонското револуционерно движење. Соработувал со Гоце Делчев и Јане Сандански, раководел со чети на Организацијата и учествувал во Илинденското востание. Неговото име е поврзано со повеќе значајни настани од револуционерната борба во Македонија. Чернопеев потекнувал […]

Најнови вести

To top