Успението на Пресвета Богородица се празнува на 15 август според стариот, односно на 28 август според новиот календар. На празникот му претходи двонеделниот Богородичен пост, кој започнува на 14 август и завршува со празничната богослужба.
Зборот „успение“ значи заспивање. Црквата со овој израз го опишува мирното упокојување на Божјата Мајка, нагласувајќи дека смртта за оние што живеат во Христа не е крај, туку премин кон вечниот живот.
Последните денови на Пресвета Богородица
Според црковното предание, по Христовото Распнување, Воскресение и Вознесение, Пресвета Богородица продолжила да живее во Ерусалим. За неа се грижел светиот апостол и евангелист Јован Богослов, кому Христос од крстот му ја доверил Својата Мајка.
Богородица често одела на Маслиновата Гора, каде што се молела и копнеела повторно да биде со својот Син. При една таква молитва ѝ се јавил архангелот Гаврил и ѝ соопштил дека по три дена ќе го напушти земниот живот. Како знак на небесната победа, тој ѝ предал рајска палмова гранка, која требало да биде носена пред нејзиниот одар.
Пресвета Богородица со смирение ја примила веста и го известила свети Јован Богослов. Според преданието, апостолите, кои тогаш проповедале во различни делови на светот, на чудесен начин биле собрани во Ерусалим за да се простат со неа.
Пред своето упокојување таа посакала нејзиното тело да биде погребано во Гетсиманската Градина, покрај гробовите на нејзините родители, светите праведни Јоаким и Ана, и на праведниот Јосиф.
Мирното упокојување на Божјата Мајка
Кога настапил часот на нејзиното Успение, домот во кој се наоѓала се исполнил со необична небесна светлина. Пресвета Богородица мирно ја предала својата душа во рацете на својот Син, без страв и болка, како да заспала.
На иконата на Успението Христос е претставен покрај одарот на Својата Мајка, држејќи ја нејзината чиста душа во вид на повиено дете. Оваа слика ја изразува верата дека Божјата Мајка преминала од земниот во вечниот живот.
Апостолите го понеле нејзиниот одар кон Гетсиманија, придружувани од мноштво верници, молитви и духовни песнопенија. Свети Јован Богослов одел пред поворката, носејќи ја рајската палмова гранка.
Според црковното предание, апостол Тома не присуствувал на погребението. Кога пристигнал три дена подоцна, апостолите го отвориле гробот за да може и тој да се поклони. Во него ја нашле само плаштаницата, додека телото на Пресвета Богородица не било таму.
Подоцна таа им се јавила на апостолите, опкружена со ангели, и им порачала:
„Радувајте се, зашто сум со вас во сите денови.“
Празник на надежта и вечниот живот
Успението не е ден на жалост, туку празник исполнет со радост и надеж. Со него Црквата сведочи дека смртта е победена преку Христовото Воскресение и дека вечниот живот е дар за сите што живеат според Божјата волја.
Пресвета Богородица е пример на вера, смирение, чистота, љубов и целосна предаденост на Бога. Нејзиниот живот покажува дека вистинската духовна величина се постигнува преку послушност, молитва и грижа за ближните.
Верниците ѝ се обраќаат како на своја небесна застапничка, барајќи утеха, помош и закрила во тешките мигови. На овој ден храмовите се исполнуваат со народ, а во многу места се одржуваат литии, црковно-народни собири и манастирски слави.
Во одредени православни краишта постои и традиција на благословување цвеќиња и лековити билки, кои верниците ги носат во своите домови како знак на Божјиот благослов.
Древен празник на Црквата
Празнувањето на Успението има древни корени. Во ранохристијанскиот период датумот на празнувањето не бил ист насекаде. Во некои места се одбележувал во јануари, а во други во август. Постепено, 15 август бил прифатен како заеднички датум во поголемиот дел од христијанскиот свет.
Во V век цариградскиот патријарх Анатолиј составил стихири посветени на Успението, додека во VIII век свети Јован Дамаскин и свети Козма Мајумски напишале канони што и денес се дел од богослужбеното предание.
Успението на Пресвета Богородица останува еден од најголемите и најпочитуваните празници во Македонија. На Голема Богородица верниците молитвено ја прославуваат Божјата Мајка, барајќи од неа да ги закрилува нивните семејства, да им подари мир и духовна сила и да ги води по патот на верата, љубовта и спасението.
Нека ни е честит и вековит празникот Успение на Пресвета Богородица – Голема Богородица!
