Мане Јаковлески
Судирот меѓу СДС и ВМРО-ДПМНЕ околу евроинтеграцијата повторно ја отвора најчувствителната тема во македонската политика – цената на европскиот пат и границите на националните отстапки.
Во фокусот овојпат се најновите пораки од лидерот на СДС, Венко Филипче, кој најави иницијатива за испраќање писма до европските институции, со цел да се одблокира процесот и да се обезбеди поддршка за продолжување на преговорите.
Од друга страна, премиерот Христијан Мицкоски останува цврст на ставот дека уставни измени нема да има без јасни гаранции и без крај на условувањата кои доаѓаат од Бугарија.
Ова не е само политички конфликт меѓу две партии – ова е судир на две визии за иднината на државата.
За СДС, евроинтеграцијата е процес кој мора да продолжи без одлагање, дури и ако тоа значи нови услови. Во таа насока, писмата на Филипче се обид да се мобилизира меѓународниот фактор и да се создаде притисок врз актуелната власт, наместо директно да се адресира притисокот кон Бугарија да попушти.
Прашањето е дали оваа стратегија е навистина државничка, или претставува продолжение на политиката на зависност од надворешни актери?
Од другата страна за ВМРО-ДПМНЕ Македонија веќе направи сериозни отстапки во изминатите години – од промена на име, до прифаќање на низа услови – без да добие јасна и сигурна европска перспектива. Оттука и пораката: уставни измени само ако постои предвидливост и гаранција дека тоа е последниот чекор, а не уште една станица во бескрајниот процес на условувања.
Суштината на спорот, сепак, е подлабока.
Дали Македонија треба да продолжи со политика на компромиси со надеж дека „следниот пат“ конечно ќе биде последен? Или, пак, треба да постави јасни црвени линии, дури и по цена на забавување на евроинтеграцијата?
Писмата што ги најавува Филипче можат да имаат симболична тежина, но тие отвораат и дилема: дали внатрешните прашања треба да се интернационализираат на начин што ќе создаде дополнителен притисок врз сопствената држава?
Во политиката, тоа често се толкува како слабост, а не како дипломатска умешност.
Македонија не смее да си дозволи безусловно прифаќање на барања кои ги поставуваат Бугарија и Европската Унија. Напротив, потребна е јасна стратегија, државен консензус и цврста позиција што ќе ги заштити националните интереси, а притоа нема целосно да го затвори европскиот пат.