Гледајќи ја картата посветена на Холокаустот, не може а да не се постави едно логично и важно прашање: зошто на неа не се прикажани Евреите депортирани од окупираните територии на Вардарска Македонија, Егејска Македонија и Пирот?
На картата се наведени бројки за различни европски држави и се прикажува бројот на Евреите кои живееле пред Втората светска војна и бројот на оние кои биле убиени во Холокаустот. Но, каде се 7.144-те Евреи од Македонија кои во март 1943 година биле собрани во скопскиот Монопол, депортирани со возови кон Треблинка и речиси сите убиени?
Каде се повеќе од 11.000 Евреи депортирани од териториите што тогаш се наоѓале под бугарска окупациона управа – од Вардарска Македонија, Егејска Македонија и Пирот?
Зошто овие жртви не се видливо означени на картата?
Дали нивните животи вредат помалку од животите на другите жртви на Холокаустот?
Дали нивната трагедија треба да остане скриена во фусноти и статистички табели?
Или можеби постои непријатна историска вистина која некој сака да остане во сенка?
Историските факти се јасни. Депортацијата на Евреите од Вардарска Македонија не ја извршила Германија директно на теренот, туку била спроведена од тогашните бугарски окупациони власти во координација со нацистичка Германија. Тоа е документирано во архиви, историски студии и меморијални центри ширум светот.
Во исто време, со децении во меѓународната јавност често се нагласува фактот дека бугарските Евреи од предвоените граници на Царството Бугарија биле спасени од депортација. Тоа е значаен и неспорен дел од историјата. Но исто така е неспорен факт дека Евреите од окупираните територии на Македонија и Пирот не биле спасени.
Токму затоа се поставува прашањето: дали со изоставувањето на овие жртви од ваквите карти и публикации се создава нецелосна слика за историските настани?
Никој не треба да биде обвинуван без докази, но никој нема право ниту да ги премолчува фактите.
Секоја жртва на Холокаустот заслужува да биде запаметена. Секое име, секое семејство и секоја заедница што исчезнала во логорите на смртта заслужува место во историската меморија.
Затоа прашањето останува отворено:
Зошто на оваа карта ги нема 7.144-те депортирани и убиени Евреи од Македонија, како и илјадниците Евреи од Егејска Македонија и Пирот? Дали станува збор за превид, за поедноставување на историските податоци или за обид да се избегне целосното прикажување на вистината?
Историјата не смее да биде селективна. Вистината за Холокаустот мора да биде кажана целосно, без премолчени страници и без заборавени жртви. Само така споменот на невините луѓе ќе биде навистина сочуван.