Црквата „Св. апостол Тома“, во с.Зубовце чиј ктитор е скулпторот Томе Серафимовски, https://mn.mk/makedonski-legendi/881-akademik-tome-serafimovski/ се издвојува со својот необичен иконостас, исто така негово дело. Како плод на неговата духовна и скулпторска имагинација, иконостасот ја преточува сликаната икона во скулпторски израз. Изработен во техниката барелјеф во бронза, тој претставува несекојдневен спој на православната иконографија и современото скулпторско творештво.
На 19 октомври Македонската православна црква – Охридска архиепископија го празнува свети апостол Тома, еден од дванаесетте Христови апостоли. Неговиот живот потсетува дека искреното барање на вистината може да го преобрази сомнежот во длабока и цврста вера.
Празникот на свети апостол Тома се одбележува на 19 октомври според граѓанскиот календар, односно на 6 октомври по стар стил. Во христијанската традиција неговото име најчесто се поврзува со сомневањето во Христовото воскресение. Но евангелското сведоштво за него не завршува со сомнежот, туку со едно од најсилните исповедања на верата: „Господ мој и Бог мој!“
Средбата што го преобразила сомнежот
Според Евангелието по Јован, Тома не бил со другите ученици кога воскреснатиот Христос првпат им се јавил. Кога тие му кажале дека го виделе Господа, тој побарал лично да се увери: да ги види раните од клинците и да ја стави раката во Неговите ребра.
По осум дена, додека учениците повторно биле собрани, Христос им се јавил и му се обратил на Тома, повикувајќи го да се увери во Неговото воскресение. Тогаш апостолот ја изговорил својата исповед на верата.
Одговорот на Христос носи порака што се пренесува низ вековите: „Блажени се оние што не виделе, а поверувале.“
Во овие зборови верниците препознаваат повик кон доверба во Бога. А во Тома можат да ја препознаат и сопствената човечка несигурност – потребата да прашуваат, да бараат и да се соочуваат со своите сомнежи.
Апостолската мисија во Индија
Според црковното предание, по слегувањето на Светиот Дух, апостол Тома заминал да го проповеда Евангелието во Индија. Таму го ширел христијанското учење, крштевал верници и поставувал свештеници и епископи.
Преданието раскажува дека неговата проповед допрела до луѓе од различни општествени слоеви, но предизвикала и противење. Својот живот го завршил со маченичка смрт, прободен со копја.
Така, апостолот што побарал лично да се увери во воскресението станал сведок на Христовата вера, подготвен за неа да го положи и сопствениот живот.
Празникот во македонското духовно наследство
Почитта кон свети апостол Тома е присутна и во Македонија. Неговото име го носат храмот во Зубовце, Гостиварско, и манастирот кај Граиште, Демирхисарско.
За верниците, овие светилишта се места за молитва, празнично собирање и продолжување на семејните и роднокрајните традиции. Во нив се среќаваат спомените на постарите поколенија и надежта дека духовното наследство ќе им биде пренесено на младите.
Манастирот „Свети апостол Тома“ кај Граиште има значење и за македонската книжевна традиција. Кон крајот на XVI и почетокот на XVII век во него учел, живеел и творел книжевникот Спиридон. Неговата дејност сведочи за улогата на манастирите како средишта во кои, покрај верата, се негувале писменоста, книгата и духовната култура.
Сеќавање и на преподобниот новомаченик Макариј
На истиот ден Црквата го чествува и преподобниот новомаченик Макариј. Според неговото житие, тој се подвизувал во скитот „Света Ана“ на Света Гора, а во 1590 година пострадал за христијанската вера во Бруса.
Пораката на празникот
Празникот на свети апостол Тома повикува на искреност пред Бога и пред сопствената совест. Неговиот пример покажува дека човекот може да помине низ несигурност и духовно преиспитување, а од таа борба да излезе со посилна вера.
Тома останал запаметен по својот сомнеж, но неговото најсилно сведоштво се зборовите со кои го препознал воскреснатиот Христос: „Господ мој и Бог мој!“
